Το χαμένο πνεύμα του G20

Στις 28 και 29 Ιουνίου η Ιαπωνία θα φιλοξενήσει το G20. Η πρώτη συνάντηση των ηγετών των 20 μεγαλύτερων οικονομιών διοργανώθηκε τον Νοέμβριο του 2008, εν μέσω της αναταραχής που είχε προκαλέσει η κατάρρευση της Lehman Brothers. Το ανακοινωθέν τότε ήταν σαφές: «Υπογραμμίζουμε την πρωταρχική σημασία που έχει η απόρριψη του προστατευτισμού και η αποφυγή της εσωστρέφειας». Με άλλα λόγια οι ηγέτες είχαν συμφωνήσει να μην επαναλάβουν τις λανθασμένες πολιτικές που επιδείνωσαν τη Μεγάλη Υφεση τη δεκαετία του 1930.

Σήμερα δυστυχώς το πνεύμα στο G20 δεν είναι ανοικτό και συνεργατικό όπως τότε. Ακόμα και προτού εκλεγεί ο Ντόναλντ Τραμπ, οι μεγάλες οικονομίες υπέκυπταν στους πειρασμούς του προστατευτισμού. Αλλά ο Τραμπ ώθησε το πρόβλημα στα άκρα. Στο περυσινό G20 στο Μπουένος Αϊρες για πρώτη φορά στο ανακοινωθέν δεν γινόταν λόγος για την ανάγκη αντίστασης στον προστατευτισμό.

Ο Τραμπ πιστεύει ότι για τις υπερχρεωμένες χώρες, όπως είναι οι ΗΠΑ, «οι εμπορικοί πόλεμοι είναι καλοί και εύκολο να κερδηθούν». Είναι εύκολο, πιστεύει, να διακόψεις τους εμπορικούς δεσμούς με τους πλεονασματικούς εταίρους σου. Η αλήθεια είναι ότι το διεθνές εμπόριο δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Ιστορικά το ελεύθερο εμπόριο συνδέεται με τη γενικότερη αύξηση της ευημερίας. Και για την επιτυχία μιας χώρας στη διεθνή οικονομική σκηνή δεν είναι απαραίτητο οι εξαγωγές να ξεπερνούν τις εισαγωγές. Εν προκειμένω οι ΗΠΑ εύκολα χρηματοδοτούν το εμπορικό τους έλλειμμα, αφού το δολάριο είναι το σπουδαιότερο αποθεματικό νόμισμα διεθνώς.

Επιβάλλοντας εισαγωγικούς δασμούς ο Τραμπ θέλει να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας των Αμερικανών, αγνοώντας τελείως τις επιπτώσεις της ρομποτοποίησης στην αγορά εργασίας. Αλλά οι υψηλότεροι δασμοί ανεβάζουν τις τιμές των καταναλωτικών προϊόντων βλάπτοντας έτσι όλους τους πολίτες. Είναι προσφιλείς στις ΗΠΑ οι δημαγωγικές κορόνες. Αλλά αν οι άλλες χώρες θέλουν να επιβιώσει το διεθνές σύστημα εμπορίου από τις επιθέσεις του Τραμπ, θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους ώστε το κουτί της Πανδώρας να παραμείνει κλειστό.

Ο Χαβιέ Σολάνα είναι πρώην ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, γ.γ. του ΝΑΤΟ και υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας.