Ο άνθρωπος που θυμόταν ακόμη

Είχα ρωτήσει μια φορά έναν ψυχαναλυτή και η απάντηση που πήρα δεν χωράει αμφισβήτηση. Πράγματι, μόλις τριάντα τρεις παππούδες μας χωρίζουν από τον Οιδίποδα, βάλτε τα κάτω και λογαριάστε τα, να δείτε γιατί το ομώνυμο σύμπλεγμα είναι ακόμη νέο και σε πλήρη δραστηριότητα. Κι αν ανιχνεύεται στον ψυχισμό μας κάτι που εντοπίστηκε πριν από 2.446 χρόνια, απορώ πώς γίνεται και τίποτα πάνω μας δεν παραπέμπει στον προπάππου μας ή έστω στον παππού μας. Πότε ήταν που άρχισε δειλά δειλά να δημιουργείται στη νεότερη Ελλάδα η «μεσαία τάξη» και πώς στο καλό τη χάσαμε έτσι εύκολα μέσα από τα χέρια μας; Την αναζητούν απεγνωσμένα αναλυτές, κόμματα, κοινωνιολόγοι, ιστορικοί, οικονομολόγοι και δάσκαλοι της πολιτικής επιστήμης αλλά εγώ, ένα μεσημέρι με μεγάλη ζέστη, την είδα να περνάει κάτω από το μπαλκόνι μου. Πάνε πάρα πολλά χρόνια από τότε, ήμουν όμως απολύτως σίγουρη πως ήταν αυτή και πως ήταν άντρας μέσης ηλικίας με ταλαιπωρημένο κοστούμι, γραβάτα και καπελάκι παναμά. Τον ακολούθησα, τι να κάνω; Στο μονόχωρο σπίτι με αυλή, στο μαγαζί του που τα βράδια το έκλεινε σπρώχνοντας τα ρολά με το πόδι, στη Δημόσια Υπηρεσία βλοσυρός να μετράει το μηνιάτικο για έναν καφέ κι εφημερίδα, για μια πορτοκαλάδα στα τέσσερα κάθε Κυριακή εκείνος, η γυναίκα του και τα παιδιά του. Αυτός εδώ δεν είχε χάσει τη μνήμη του. Θυμόταν ακόμη τα πρησμένα πόδια του πατέρα του ή του παππού του που, μολονότι δεν τον έλεγαν Οιδίποδα, κυκλοφορούσε ξυπόλητος επειδή δεν είχε παπούτσια να φορέσει,  εξυπηρετώντας ποιος ξέρει τώρα ποια παλιά οφειλή κι αρχαϊκό τραύμα.

Παιδί εγώ τότε, δεν τον πολυσυμπάθησα τον κύριο που είδα από το μπαλκόνι μου. Θα έφταιγε μάλλον το ύφος του που ήταν πάντα σκοτισμένο, τα τεφτέρια του που ήταν γεμάτα λογαριασμούς, τα απανωτά σχέδιά του για ένα «μέλλον» που σε μένα έμοιαζε πιο πολύ με θάνατο αφού μου έβαζε καθήκοντα που εξαΰλωναν την παιδικότητά μου. Αυτά παθαίνεις όταν συνάπτεις γνωριμίες ντάλα μεσημέρι την ώρα που οι άνθρωποι δεν έχουν σκιές. Τελεσίδικο. Ο άνθρωπος που θυμόταν ακόμη, έπρεπε να πεθάνει. Αθόρυβα, όπως κρεμάει κανείς τις σκοτούρες του και το καπελάκι παναμά στον καλόγηρο. Τι κηδεία κι αυτή! Σκέτο πανηγύρι! Μαζί με τον τελευταίο ασπασμό, τού δώσαμε την υπόσχεση να τον ξεχάσουμε για πάντα. Στη λήθη, εκεί πάνω περπάτησε η μεσαία τάξη της σύγχρονης Ελλάδας κι έφαγε τα μούτρα της σε δημιουργικό, ψυχολογικό και πολιτικό επίπεδο. Ημασταν άραγε προγραμματισμένοι να ξεχάσουμε ή ήταν μια απόφαση της στιγμής που τότε μας φάνταζε πως θα κρατούσε αιώνια;

Σήμερα, δυο παππούδες παρά τέταρτο από την εποχή που η χώρα είχε κεφάλια σκοτισμένα γεμάτα σχέδια, επινοήσεις και νοσταλγία για το μέλλον, νοσταλγούμε μόνον το χθες. Μια χθόνια θρησκεία εγκαθιδρύεται και μας εκδικείται αλλά δεν θυμάμαι γιατί.