Η Κωνσταντινούπολη χαστούκισε τον Σουλτάνο

Θα κρατήσει άραγε η Ιστορία στα κιτάπια της την 23η Ιουνίου του 2019 ως την αρχή του τέλους για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έπειτα από 16 χρόνια αδιαμφισβήτητης, απόλυτης εξουσίας του ΑΚΡ; Το βέβαιο είναι ότι η τουρκική δημοκρατία έκανε χθες μια ηχηρή επίδειξη δύναμης στον ίδιο και στις απολυταρχικές πρακτικές του. Στις επαναληπτικές εκλογές που διεξήχθησαν για τον Δήμο της Κωνσταντινούπολης, ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) Εκρέμ Ιμάμογλου δεν επιβεβαίωσε απλώς τη νίκη που είχε καταγάγει επί του υποψηφίου του AKP και πρώην πρωθυπουργού Μπιναλί Γιλντιρίμ στις 31 Μαρτίου, διεύρυνε σημαντικά και τη διαφορά του από εκείνον.

Τον Μάρτιο είχε επικρατήσει με διαφορά μόλις 13.729 ψήφων. Χθες θριάμβευσε με διαφορά κάπου 700.000 ψήφων και εννέα ποσοστιαίων μονάδων, 54% έναντι 45% υπέρ του Γιλντιρίμ. Ο τελευταίος μάλιστα αναγνώρισε την ήττα του με το που ανακοινώθηκαν τα πρώτα, ανεπίσημα αποτελέσματα, ευχόμενος στον Ιμάμογλου «καλή τύχη» και εκφράζοντας την ελπίδα να «υπηρετήσει καλά την Κωνσταντινούπολη». «Η εκλογή αυτή σημαίνει ότι ανοίγει μια νέα σελίδα. Σηματοδοτεί μια νέα αρχή» δήλωσε λίγο αργότερα ο νικητής. «Σήμερα, 16 εκατομμύρια κάτοικοι της Ιστανμπούλ ανανέωσαν την πίστη μας στη δημοκρατία και αναζωογόνησαν την εμπιστοσύνη μας στη Δικαιοσύνη» πρόσθεσε.

Αποδείχθηκε έτσι πως ο Ερντογάν, που συνεχάρη αργά χθες τον Ιμάμογλου με ένα λιτό tweet, έκανε πράγματι «το πιο μεγάλο σφάλμα τακτικής της πολιτικής του καριέρας» – όπως εκτιμούσε προεκλογικά ο πολιτικός αναλυτής και συγγραφέας Καντρί Γκιουρσέλ – όταν πίεσε το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο να ακυρώσει, λόγω «παρατυπιών», το εκλογικό αποτέλεσμα του Μαρτίου. Με τον τρόπο αυτόν και τις συνεχείς του δηλώσεις ότι «όποιος κερδίζει την Κωνσταντινούπολη κερδίζει την Τουρκία», κατάφερε να μετατρέψει ένα σημαντικό μεν αλλά τοπικό διακύβευμα σε εθνικό, ακόμα και διεθνές. Σε ένα δημοψήφισμα για τον ίδιο. Και ένα τεστ για την τουρκική δημοκρατία.

Στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση, η πλάστιγγα είχε γείρει οριακά υπέρ του Ιμάμογλου λόγω κυρίως της οικονομίας, της δυσφορίας πολλών ψηφοφόρων για την αγοραστική δύναμη που στερήθηκαν από όταν η τουρκική λίρα έχασε ένα 40% της αξίας της έναντι του δολαρίου, ανάμεσα στο 2018 και το σήμερα. Στις επαναληπτικές εκλογές, η πλάστιγγα έγειρε ξεκάθαρα υπέρ του Ιμάμογλου λόγω κυρίως της αδικίας που υπέστη – το λαϊκό αυτό αίσθημα αποτυπωνόταν το τελευταίο διάστημα στις περισσότερες δημοσκοπήσεις.

Μπροστά σε αυτό το αίσθημα, καμία από τις επιθέσεις του ΑΚΡ και του ίδιου του Ερντογάν εις βάρος του υποψηφίου της αντιπολίτευσης – από το ότι είναι «Πόντιος» μέχρι το ότι θα κάνει τη σημαία της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας έμβλημα της Κωνσταντινούπολης – δεν κατάφερε να αποτρέψει τη νίκη του. Οι ακόλουθοί του στο Twitter αυξήθηκαν από 350.000 στα τέλη Μαρτίου, σε 2,6 εκατομμύρια σήμερα. Εξίσου αποτυχημένες αποδείχθηκαν οι όψιμες προσπάθειες του AKP να προσελκύσει τους κούρδους ψηφοφόρους – συμπεριλαμβανομένης της έκκλησης που απηύθυνε ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK Αμπντουλάχ Οτζαλάν προς τους υποστηρικτές του φιλοκουρδικού HDP να τηρήσουν ουδέτερη στάση, τη στιγμή που το ίδιο το κόμμα είχε ταχθεί υπέρ του Ιμάμογλου.

Επιτυχημένος δήμαρχος του Μπεϊλίκντουζου, στην ευρωπαϊκή πλευρά της Κωνσταντινούπολης, από το 2014 έως το 2019, ο 49χρονος Ιμάμογλου, που είναι πατέρας τριών παιδιών, ήταν μέχρι τον περασμένο Ιανουάριο άγνωστος στο ευρύ κοινό. Μέσα σε λίγους μήνες, ωστόσο, κατάφερε να επιβληθεί με την ήρεμη αυτοπεποίθησή του, τον συσπειρωτικό του τόνο και το επικοινωνιακό του χάρισμα ως η ελπίδα της τουρκικής πολιτικής σκηνής. «Κύριε πρόεδρε, είμαι έτοιμος να συνεργαστώ αρμονικά μαζί σας» δήλωσε χθες το βράδυ, σημειώνοντας πως «ανυπομονεί» να παρουσιάσει στον Ερντογάν τον «οδικό του χάρτη» για την πόλη.

Οπως σημειώνει ωστόσο η ανταποκρίτρια της «Monde» στην Κωνσταντινούπολη Μαρί Ζεγκό, η άνοδος του Ιμάμογλου είναι ένας αδιαμφισβήτητος παράγοντας κινδύνου για τον Ερντογάν, πόσω μάλλον αφού θριάμβευσε δις στην πόλη όπου γεννήθηκε και ανδρώθηκε πολιτικά ο τούρκος πρόεδρος, αναλαμβάνοντας το 1994 τη δημαρχία της. Εφεξής, ο Ιμάμογλου θα είναι επικεφαλής της πιο πλούσιας (το ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας) και της πλέον πολυπληθούς (16 εκατομμύρια κάτοικοι) πόλης της Τουρκίας, έχοντας παράλληλα τον αέρα εκείνου που βαδίζει στα χνάρια του Ερντογάν – του παλιού Ερντογάν. «Σε αυτήν τη νέα σελίδα στην Ιστανμπούλ, θα υπάρξει εφεξής δικαιοσύνη, ισότητα, αγάπη, διαλλακτικότητα· ενώ η κατασπατάληση (δημόσιων κεφαλαίων), η αλαζονεία και η αποξένωση του άλλου θα λάβουν τέλος» διακήρυξε χθες το βράδυ. Εκτός αν το AKP τού φράξει τον δρόμο.

Το κόμμα έχασε μεν τον Δήμο της Κωνσταντινούπολης έπειτα από 25 χρόνια, διατηρεί ωστόσο την πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης – πέραν του ελέγχου που διατηρεί σε 25 από τις 39 συνοικίες της. Και τίποτα δεν αποκλείει μια νέα αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος. Ο,τι και αν επιχειρήσει πάντως να κάνει ο Ερντογάν, γεγονός παραμένει ότι υπέστη χθες μια δεινή, συμβολική όσο και πολιτική ήττα. Και δεν μπορεί να προσφέρει πολλά καλά νέα στους ψηφοφόρους στο εγγύς μέλλον. Η κακή οικονομική κατάσταση της χώρας θα συνδυαστεί αναγκαστικά με μέτρα λιτότητας, που θα επιβαρύνουν πολλούς απλούς πολίτες. Σε διαρκή σύγκρουση με τις ΗΠΑ, λόγω των S-400 που επιμένει να αγοράσει από τη Μόσχα και όχι μόνο, ο Ερντογάν οδεύει επίσης προς μια νέα σύγκρουση με την ΕΕ σχετικά με την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ. Αναλυτές προέβλεπαν χθες κυβερνητικό ανασχηματισμό, προσαρμογές στην εξωτερική πολιτική, ακόμα και πρόωρες εθνικές εκλογές – κανονικά θα διεξαχθούν το 2023. Την ίδια ώρα, η άλλοτε κατακερματισμένη τουρκική αντιπολίτευση μοιάζει να αναγεννιέται, στο πρόσωπο του Ιμάμογλου, από τις στάχτες της.