Η πυξίδα για {LF}την ελληνική ασφάλεια

Το τελευταίο διάστημα γινόμαστε μάρτυρες μίας αυξημένης έντασης στην περιοχή. Ομως ενέργειες όπως η πρόσφατη, χωρίς ουσία, έκτακτη σύγκληση του ΚΥΣΕΑ τη συγκεκριμένη ημέρα, δημιουργούν εικόνα έντονης ανησυχίας και προβληματισμού στους πολίτες. Προσπαθώντας κανείς να αξιολογήσει ψύχραιμα και αντικειμενικά τα γεγονότα, διαπιστώνει μία σειρά αντιφάσεων. Η συνδυαστική απάντηση σε σειρά θεμάτων που αφορούν στις σχέσεις της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, το Ιράν, τη Συρία, την επιλογή F-35 ή S-300 (ίσως και Patriot), καθώς και οι επιλογές της στην οικονομική πολιτική και στο ενεργειακό πεδίο της Αν. Μεσόγειου, δεν είναι απλή. Ασφαλής πρόβλεψη των εξελίξεων είναι πολύ δύσκολη. Πέραν των πάγιων δεδομένων στην εξίσωση υπεισέρχεται σειρά εξωγενών παραμέτρων που αφορούν στη γεωστρατηγική κατάσταση της ευρύτερης και όχι μόνον περιοχής, που έχουν αποκτήσει πλέον δυναμική αστάθεια. Η πλέον όμως σημαντική παράμετρος της εξίσωσης είναι η οικονομική, καθόσον το διακύβευμα είναι εξαιρετικά υψηλό.

Η Τουρκία κινείται σε όλα τα επίπεδα σχεδόν στα όρια των κόκκινων γραμμών συμπεριφερόμενη αρκετές φορές ως «rogue state», ενώ οι λοιποί «παίκτες» (εκτός των ΗΠΑ και εν μέρει της Γαλλίας) παρακολουθούν τα τεκταινόμενα ευρισκόμενοι στην ασφάλεια της «γκρι» ζώνης, έτοιμοι να μετακινηθούν στη πλευρά που τα εθνικά τους και όχι μόνον συμφέροντα θα εξυπηρετηθούν καλύτερα. Αντίθετα, Ελλάδα και Κύπρος βρίσκονται αμήχανα στη μέση (δεν έχουν πάντως πολλές επιλογές), προσπαθώντας να δημιουργήσουν διεθνές μέτωπο στήριξης, χωρίς ουσιαστικά να προβάλουν με αποφασιστικότητα ένα ολιστικό και αξιόπιστο σχέδιο. Η εξωτερική όμως στήριξη τις περισσότερες φορές είναι επίπλαστη και περιστασιακή. Δεν θα πρέπει να αποτελέσει έκπληξη εάν η ΕΕ υιοθετήσει κάποιες «θολές», άνευρες και όχι ουσιαστικές κυρώσεις που θα «πονέσουν» την Τουρκία. Το οικονομικό ισοζύγιο των «μεγάλων» της ΕΕ έχει βαρύνουσα σημασία. Δεδομένου δε ότι στην αντζέντα του αμερικανού προέδρου οι business κατέχουν πρωτεύουσα θέση, τελικά ο στρατηγικός παράγων του ρόλου των στην εξίσωση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως δεδομένος καθαρά υπέρ των ελληνικών θέσεων, όπως επί του παρόντος διαφαίνεται. Η προσφιλής στον Ερντογάν μέθοδος του «παζαριού» ενδεχομένως να αλλάξει τα δεδομένα μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ στην επερχόμενη Σύνοδο των G-20.

Αυτό που όμως πρέπει να θεωρείται δεδομένο είναι ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να διακόψει τις έρευνες και να αποχωρήσει από την περιοχή της κυπριακής ΑΟΖ. Οιεσδήποτε πιέσεις από τις ΗΠΑ ή την ΕΕ δεν πρόκειται να την αποτρέψουν από τον στρατηγικό της στόχο να τοποθετηθεί ως ισότιμος εταίρος στο ενεργειακό τοπίο. Ενδεχόμενη αναδίπλωσή της για να αντιμετωπίσει τις όποιες παράπλευρες επιδράσεις, μόνον ως προσωρινή πρέπει να εκληφθεί. Η Τουρκία ανέκαθεν ακολουθεί πιστά το στρατηγικό της σχέδιο. Παρά τα αντιθέτως διαφαινόμενα, ο Ερντογάν είναι απόλυτα προβλέψιμος παίκτης, σε απόλυτη γραμμή με τις πάγιες τουρκικές επιδιώξεις. Γνωρίζοντας ότι εάν κάνει πίσω το ενεργειακό status quo παγιώνεται υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν πρόκειται ποτέ να διαφοροποιηθεί. Επομένως η ένταση στην περιοχή θα συνεχίσει να υφίσταται.

Σε ό,τι αφορά στο Αιγαίο, παρά τους σχετικά αυξημένους δείκτες παραβατικότητας η εσκεμμένη δημιουργία ενός θερμού επεισοδίου θεωρείται απίθανη. Οπως απίθανη θεωρείται και η απόπειρα γεωτρήσεων εντός της ελληνικής ΑΟΖ στο άμεσο μέλλον. Θα συμφωνήσω με την πρόσφατη εκτίμηση ότι ένα θερμό επεισόδιο στην ελληνική ΑΟΖ και FIR επ’ ουδενί συμφέρει την Τουρκία επί του παρόντος. Δεν θα συμφωνήσω όμως καθόλου με την πρακτική υπουργών της κυβέρνησης να μιλούν για «μοναχοφάιδες» και για δικαιώματα της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο. Οπως και δεν θα συμφωνήσω, αν και ο ίδιος είμαι πάντοτε υπέρ των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, με την εσπευσμένη συνάντηση των Επιτροπών για τα ΜΟΕ, αφού προηγουμένως έγινε αποδεκτή, χωρίς μάλιστα να κατανοηθεί, η πρόταση του Ακάρ για συζήτηση εφ’ όλης της ύλης. Ευτυχώς, η τουρκική προσπάθεια αναχαιτίσθηκε από τον αντιστράτηγο Ζαχαριάδη.

Την παρούσα περίοδο μόνον η ενότητα όλων, η σοβαρότητα, η αποφασιστικότητα, η τολμηρή και ρεαλιστική επιχειρησιακή σχεδίαση, σε συνδυασμό με τη μέγιστη δυνατή ετοιμότητα των ΕΔ, είναι οι παράγοντες που θα ενδυναμώσουν την εθνική μας ισχύ εντός και εκτός της χώρας και θα αποτελέσουν την πυξίδα που θα μας οδηγήσει ασφαλώς στην επόμενη μέρα.

Ο πτέραρχος (Ι) ε.α. Χρήστος Βαΐτσης είναι επίτιμος αρχηγός ΓΕΑ και σύμβουλος προέδρου ΝΔ για θέματα Εθνικής Ασφάλειας