Μένουμε Ευρώπη

Στις 18 Ιουνίου 2015, σαν χθες, διοργανώθηκε η πρώτη μεγάλη διαδήλωση ενός κινήματος που, για πρώτη φορά τα χρόνια της κρίσης, δεν διεκδικούσε ανατροπή, αλλά τη σύνεση και τον ρεαλισμό: τη διαφύλαξη της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, τη συνθηκολόγηση της κυβέρνησης Τσίπρα – Καμμένου με υπουργό Οικονομίας τον Βαρουφάκη, μιας κυβέρνησης έξαλλων λαϊκιστών που φαίνονταν αποφασισμένοι να ρίξουν τη χώρα στα βράχια, με τους ευρωπαίους εταίρους και με τη λογική.

Ηταν μια σειρά κινητοποιήσεων της κοινωνίας με σύνθημα «Μένουμε Ευρώπη», που έμειναν ορφανές. Οι οργανωτές δεν ήταν μιντιακές περσόνες ούτε κομματικά εξαπτέρυγα και δεν διεκδίκησαν πολιτικό ρόλο ούτε τότε ούτε μετά. Αλλά δεν είχαν στόχο να απαξιώσουν το πολιτικό σύστημα. Πίστευαν ότι η όποια διέξοδος από αυτό το ανέμπνευστο, το αναποτελεσματικό πολιτικό σύστημα, από την υφιστάμενη δημοκρατία θα προέκυπτε. Γι’ αυτό και η βασική προσπάθεια ήταν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των κομμάτων του «ευρωπαϊκού τόξου», να τους πουν ότι δεν είχαν να κάνουν με νέους «Αγανακτισμένους».

Δεν τα κατάφεραν. Το ΠΑΣΟΚ ήταν «εξαντλημένο» από τις εσωκομματικές διεργασίες που έφεραν στην ηγεσία του τη Φώφη Γεννηματά. Το Ποτάμι κράτησε αποστάσεις από την κινητοποίηση. Και στη ΝΔ μάλλον νωχελικά ανταποκρίθηκαν – αλλά μετά την πρώτη συγκέντρωση, όταν στο Σύνταγμα εμφανίστηκε και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, κινητοποιήθηκαν πολλά κυρίως μεσαία στελέχη. Οσο τα πράγματα προχωρούσαν, όμως, και το Δημοψήφισμα του Ιουλίου έκανε επείγουσες τις προτεραιότητες, κυριάρχησαν οι συνήθεις κομματικοί ανταγωνισμοί. Δεν έγινε δυνατή ούτε καν η συγκρότηση στρατηγικής επιτροπής υπέρ του «Ναι» και η μεγάλη συγκέντρωση της 3ης Ιουλίου στο Παναθηναϊκό Στάδιο οργανώθηκε μέσω Διαδικτύου. Τα κόμματα δεν συνέλαβαν ό,τι είχε καταλάβει η κοινωνία των πολιτών.

Ισως να μην το έχουν συλλάβει ακόμα – τόσο καιρό μετά. Το Ποτάμι πλήρωσε τα λάθη του. Το ΚΙΝΑΛ σέρνεται πίσω από την «αντινεοφιλελεύθερη» αργκό των κουραστικών συνθημάτων, νομίζοντας ότι έτσι περιχαρακώνει τον κομματικό πατριωτισμό – και την ψήφο του. Μόνο η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη μοιάζει, σε ένα βαθμό, να κρατά ανοιχτή την επικοινωνία με το αυθόρμητο και απελπισμένο αίτημα του καλοκαιριού του 2015 και των «Μένουμε Ευρώπη»: με το αίτημα μιας ευρωπαϊκής, δημοκρατικής, φιλελεύθερης κοινωνίας, καινοτόμας, οικονομικά ισχυρής, με ισχυρούς θεσμούς. Αν αυτή η πολιτική κυριαρχήσει, υπάρχει ελπίδα να ενωθούν γύρω της οι ετερόκλητοι, απογοητευμένοι και κουρασμένοι πολίτες που, το καλοκαίρι του 2015, έκαναν απλώς το δημοκρατικό χρέος τους.