Η ντάρλινγκ των αντιφάσεων

Τι είναι ο καπιταλισμός; Οι αντιφάσεις του. Και πού εδράζονται οι αντοχές του; Στην ικανότητά του να μετατρέπει σε «Σύστημα» ό,τι συστήνεται ως αντισυστημικό.

Ο κανόνας δεν ισχύει μόνο για τις προηγμένες καπιταλιστικά κοινωνίες, ισχύει και για κοινωνίες πιο πρωτόγονων μορφών καπιταλισμού. Ηταν Μάιος του 2014, για παράδειγμα, όταν στην ετήσια Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ ο τότε πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς μιλούσε σε μια μισοάδεια αίθουσα. Λίγες ώρες αργότερα, στην ίδια αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής δεν θα έπεφτε ούτε καρφίτσα. Ο επιχειρηματικός κόσμος θα υποδεχόταν θερμά και θα κρεμόταν από τα χείλη ενός άλλου ομιλητή, του Αλέξη Τσίπρα. Το κεφάλαιο φαινόταν γοητευμένο από έναν ριζοσπάστη αριστερό που ήταν εν αναμονή πρωθυπουργός. Κι εκείνος ζητούσε μια «ειλικρινή συνεργασία» για μια «λειτουργική, θεσμική σχέση» με τον ΣΕΒ.

Χθες, ως απερχόμενος πια, ο Τσίπρας έγινε ο πρώτος Πρωθυπουργός που ακύρωσε την ομιλία στη Γενική Συνέλευση των ελλήνων βιομηχάνων. Ο λόγος θα μπορούσε να είναι ψυχολογικός. Δεν πας να μιλήσεις εκεί όπου άλλοτε κρέμονταν από τα χείλη σου. Δεν πας για να δεις μισοάδεια μια αίθουσα που άλλοτε ήταν κατάμεστη. Αλλά η απουσία δεν εξηγείται μόνο από την αίσθηση των περασμένων μεγαλείων που χάθηκαν πια, ούτε από τη διαπίστωση πως το κεφάλαιο δεν υποκλίνεται μπροστά σου όπως άλλοτε. Με την απουσία του, ο Τσίπρας θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιστροφή του σε αυτό που, όπως αποδείχθηκε, δεν ήταν ποτέ για την οικονομική ελίτ της χώρας: ένας ταξικός εχθρός.

Από μια άποψη είναι ένα από τα τελευταία χαρτιά του ΣΥΡΙΖΑ. Τι άλλο μένει από το να ξανασυστηθεί ο αρχηγός του; Δεν μένει παρά να καταγγείλει από την εξέδρα του Θησείου, ή οποιασδήποτε άλλης προεκλογικής συγκέντρωσης, τον γάμο των βιομηχάνων με τον δαιμονοποιημένο ως νεοφιλελεύθερο Μητσοτάκη. Αυτός μίλησε χθες σε γεμάτη αίθουσα. Να ποιος είναι ο εκλεκτός τους. Να ποιος είναι με την ελίτ και ποιος είναι με τον λαό. Ποιος συναγελάζεται με το κεφάλαιο και ποιος μιλάει στις πλατείες.

Είναι ένα ερώτημα εάν κάποιος που συστήθηκε ως ριζοσπάστης αριστερός αλλά διέπρεψε ως ντάρλινγκ του κεφαλαίου μπορεί να παίξει πειστικά τον παλιό του ρόλο. Είναι όμως κι αυτό ένα σύμπτωμα της παραίτησης, είναι κι αυτό μια εξήγηση της απουσίας. Δεν σε ενδιαφέρει πια να πείσεις. Δεν πας να μιλήσεις μόνο επειδή δεν κρέμονται πια από τα χείλη σου, ούτε επειδή άλλοτε η αίθουσα ήταν κατάμεστη. Δεν πας κι επειδή δεν έχεις πια τι να πεις. Επειδή οι αντιφάσεις του καπιταλισμού εξέθεσαν τις δικές σου αντιφάσεις.

ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ

Η «θεσμική σχέση» που ευαγγελιζόταν ο Αλέξης Τσίπρας, έγινε πέντε χρόνια αργότερα θεσμική υποχρέωση. Και η θεσμική υποχρέωση της εκπροσώπησης της κυβέρνησης έπεσε στους ώμους του Γιάννη Δραγασάκη. Δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να ολοκληρώσει ένας παλιός ιδεολόγος του κόμματος την κυβερνητική του θητεία. Αλλά η πολιτική είναι σκληρή. Τόσο σκληρή ώστε όχι μόνο να εκθέτει τον Δραγασάκη στο βήμα του ΣΕΒ, αλλά και στο κυνήγι της ψήφου στον τώρα πια αφιλόξενο δυτικό τομέα της Αθήνας.