Η ΕΕ πρέπει να αλλάξει δημοσιονομικούς κανόνες

Νωρίτερα φέτος είχα πει ότι σε χώρες όπου τα επιτόκια είναι εξαιρετικά χαμηλά και το δημόσιο χρέος θεωρείται από τους επενδυτές ότι εξυπηρετείται ασφαλώς μπορεί να χρειαστούν μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα για να αντισταθμιστούν οι περιορισμοί της νομισματικής πολιτικής. Η ευρωζώνη φτάνει τώρα στο στάδιο αυτό.

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και την επακόλουθη κρίση του ευρώ, η νομισματική πολιτική διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη σταθεροποίηση της ευρωζώνης. Χρειάστηκαν η παρέμβαση, η δημιουργικότητα και το πολιτικό αίσθημα εκ μέρους του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι για να επιτευχθεί αυτό το κατόρθωμα. Ομως, αν και η νομισματική πολιτική δεν έχει εξαντλήσει ακόμη τα καύσιμά της, δεν μπορούμε να περιμένουμε να αναλάβει ξανά τον ίδιο ρόλο.

Αντίθετα η δημοσιονομική πολιτική δεν χρησιμοποιήθηκε επαρκώς ως κυκλικό εργαλείο. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ανάπτυξη της ευρωζώνης εξακολουθεί να μην είναι τόσο υψηλή όσο θα μπορούσε να είναι.

Αυτό είναι ένα επείγον πρόβλημα που δεν μπορεί να επιλυθεί από μία και μόνο χώρα. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτείται συντονισμένη δράση στην ευρωζώνη. Ομως, αυτό θα συνεπαγόταν τον καταμερισμό των κινδύνων μεταξύ των κρατών-μελών. Αυτό είναι ένα δύσκολο να επιλυθεί πολιτικό πρόβλημα.

Ωστόσο, υπάρχουν άλλα μέτρα που θα μπορούσε να λάβει η ευρωζώνη, ξεκινώντας με μια αλλαγή δημοσιονομικών κανόνων. Με τόσο χαμηλά επιτόκια, το όριο του 60% του χρέους προς το ΑΕΠ δεν είναι σωστός στόχος.

Επιπλέον, επειδή οι νομοθέτες της νομισματικής πολιτικής δεν έχουν περιθώρια ελιγμών, η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να δώσει στις κυβερνήσεις μεγαλύτερη ελευθερία για την τόνωση της ζήτησης μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής. Αυτό σημαίνει χαλάρωση του ορίου του 3% του ΑΕΠ για τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Ως πρώτο βήμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να σταματήσει να κάνει μικροδιαχείριση στις δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών-μελών.

Ως δεύτερο βήμα, η ευρωζώνη πρέπει να βελτιώσει τον συντονισμό των δημοσιονομικών και νομισματικών πολιτικών της. Το στοίχημα είναι μεγάλο. Χωρίς υψηλότερα όρια για το χρέος και καλύτερο συντονισμό – μέσω ενός νέου μηχανισμού ή ενός κοινού προϋπολογισμού – η δημοσιονομική πολιτική θα παραμείνει υπερβολικά περιορισμένη, η οικονομική δραστηριότητα θα είναι πολύ χαμηλή και ο κίνδυνος των λαϊκιστικών λύσεων μεγάλος. Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η ευρωζώνη.

Ο Ολιβιέ Μπλανσάρ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Είναι καθηγητής Οικονομικών στο ΜΙΤ και συνεργάτης του Peterson Institute for International Economics