Στα άκρα

Ενας από τους πιο ενδιαφέροντες αρθρογράφους των Financial Times, ο Τιμ Χάρφορντ, σχολίαζε πρόσφατα ότι στην εποχή της αγανάκτησης το πρώτο θύμα είναι ο συμβιβασμός. Πάρτε τις ευρωεκλογές στη Βρετανία: ενισχύθηκαν τα κόμματα που θέλουν σκληρό Brexit κι εκείνα που είναι αντίθετα στο Brexit. Οι Συντηρητικοί και οι Εργατικοί σφαγιάστηκαν.

Ή πάρτε τη συζήτηση στην Αμερική για τις αμβλώσεις. Οι μισοί υπερασπίζονται το απόλυτο δικαίωμα μιας γυναίκας να ελέγχει το σώμα της και οι άλλοι μισοί το απόλυτο δικαίωμα ενός εμβρύου στη ζωή. Μόνο που δεν γίνεται και τα δύο αυτά δικαιώματα να είναι απόλυτα ταυτοχρόνως.

Οποιος νομίζει λοιπόν ότι η πόλωση αποτελεί ελληνικό φαινόμενο είναι γελασμένος. Εδώ απλώς γίνονται όλα στην πιο ακραία δυνατή μορφή τους. Η ανάληψη της εξουσίας από τον ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει εκτονωτικά: ανέλαβαν οι ριζοσπάστες αριστεροί πουλώντας τρέλα, έφαγαν γρήγορα τα μούτρα τους, είχαν λοιπόν την ευκαιρία να εγκαταλείψουν τον διχαστικό λόγο και να αναζητήσουν συναινέσεις. Δεν το έκαναν. Και τώρα που φεύγουν γίνονται ακόμη πιο εμπρηστικοί.

Εν μέρει είναι θέμα προσώπων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ας πούμε, είναι ορκισμένος εχθρός κάθε είδους διαπραγμάτευσης. Με τους λαϊκιστές εν γένει, δεξιούς και αριστερούς, είναι δύσκολος ο διάλογος. Πώς εξηγείται όμως ότι ένας ήπιος άνθρωπος όπως ο Γιώργος Καμίνης, με βαθιά πίστη στη δημοκρατία, προκαλεί τόσα μίση και τόσα πάθη;

Για τις δύο θητείες του στον Δήμο της Αθήνας μπορεί κανείς να έχει την άποψή του, καλή ή κακή. Αλλος μπορεί να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική εξυγίανση του δήμου ή στην αντιμετώπιση των μεταναστών κι άλλος στο πόσο βρώμικη και κακοφωτισμένη είναι η πόλη. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί όμως σοβαρά ότι ο Καμίνης είναι «ο πιο αποτυχημένος δήμαρχος που έχει περάσει από την Αθήνα». Τέτοιου είδους χαρακτηρισμοί είναι ανάλογου ύφους με εκείνο του αμερικανού προέδρου όταν υποστήριξε ότι ο δήμαρχος του Λονδίνου έχει συμπεριφορά 11χρονου παιδιού.

Το ίδιο ισχύει και για την πολυσυζητημένη τοποθέτηση του Καμίνη ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΚΙΝΑΛ. Μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι ο πρώην δήμαρχος θα έπρεπε να αποφύγει να εμπλακεί, έστω και εμμέσως, στα κομματικά παιχνίδια της Φώφης Γεννηματά. Ή να αρνηθεί τον «διορισμό» του στο ελληνικό Κοινοβούλιο μετά την αδυναμία του να εκλεγεί ευρωβουλευτής: ας κατεβεί με σταυρό! Η βιαιότητα των επιθέσεων που δέχεται όμως αυτές τις ημέρες αποτυπώνει τη μετακίνηση της κοινωνίας προς τα άκρα. Το σύνθημα «ή μαζί μου είσαι ή εναντίον μου» ακούγεται όλο και πιο δυνατά.

Μερικές φορές η ακραία θέση είναι και η σωστή, σημείωνε ο Χάρφορντ. Ο συμβιβασμός δεν είναι κατ’ ανάγκη το ανώτατο αγαθό στην πολιτική. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η αντίθετη άποψη πρέπει να γίνεται σεβαστή. Αλλιώς κινδυνεύει η δημοκρατία.