Μετά τον νεοφιλελευθερισμό

Τι είδους οικονομικό σύστημα είναι πιο ευνοϊκό για την ανθρώπινη ευημερία; Αυτό το ερώτημα έχει καταλήξει να καθορίζει την τρέχουσα εποχή διότι, έπειτα από 40 χρόνια νεοφιλελευθερισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες προηγμένες οικονομίες, ξέρουμε τι δεν έχει αποτέλεσμα.

Το πείραμα του νεοφιλελευθερισμού – οι χαμηλότεροι φόροι για τους πλούσιους, η απελευθέρωση των αγορών εργασίας και προϊόντων, και η παγκοσμιοποίηση – ήταν μια θεαματική αποτυχία. Η ανάπτυξη είναι χαμηλότερη από ό,τι στο τέταρτο του αιώνα που ακολούθησε αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το μεγαλύτερο μέρος της έχει ωφελήσει τους πιο πλούσιους. Επειτα από δεκαετίες στάσιμων ή ακόμη και μειωμένων εισοδημάτων για όσους βρίσκονται σε χαμηλότερες βαθμίδες οικονομικής ευημερίας, ο νεοφιλελευθερισμός πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει τελειώσει.

Δεν υπάρχει μαγικό ραβδί που να μπορεί να αντιστρέψει τη ζημιά που προκαλείται από δεκαετίες νεοφιλελευθερισμού. Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν οι μεταρρυθμιστές είναι εξίσου αποφασισμένοι να καταπολεμήσουν προβλήματα όπως η υπερβολική δύναμη της αγοράς και η ανισότητα.

Μια συνολική δράση μπορεί να επικεντρωθεί στην εκπαίδευση, την έρευνα και τις άλλες πραγματικές πηγές πλούτου. Πρέπει να προστατεύσει το περιβάλλον και να καταπολεμήσει την αλλαγή του κλίματος. Και πρέπει να παρέχει δημόσια προγράμματα για να διασφαλίσει ότι κανένας πολίτης δεν θα χάνει τις βασικές προϋποθέσεις μιας αξιοπρεπούς ζωής. Αυτές περιλαμβάνουν την οικονομική ασφάλεια, την πρόσβαση στην εργασία και ένα καλό εισόδημα, την υγειονομική περίθαλψη και την κατάλληλη στέγαση, την ασφαλή συνταξιοδότηση και την ποιοτική εκπαίδευση για τα παιδιά. Αυτή η ατζέντα είναι εξαιρετικά προσιτή.

Στην πραγματικότητα, δεν έχουμε την πολυτέλεια να μην την εφαρμόσουμε. Οι εναλλακτικές λύσεις που προσφέρονται από τους εθνικιστές και τους νεοφιλελεύθερους θα φέρουν περισσότερη στασιμότητα, ανισότητα και υποβάθμιση του περιβάλλοντος, οδηγώντας δυνητικά σε αποτελέσματα που δεν θέλουμε να φανταστούμε. Ο προκλητικός καπιταλισμός δεν είναι κάτι το οξύμωρο. Αντίθετα, είναι η πιο βιώσιμη και ζωντανή εναλλακτική λύση σε μια άλλη ιδεολογία που έχει αποτύχει σαφώς. Ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύει την καλύτερη ευκαιρία που έχουμε να ξεφύγουμε από τα τρέχοντα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα.

Ο Τζόζεφ Στίγκλιτς είναι κάτοχος Νομπέλ Οικονομικών Επιστημών, καθηγητής στο Columbia University και επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute