Σπουδαίος τόπος {LF}η Ελλάδα

Να απαλλαχθεί από τα επικίνδυνα πυρηνικά απόβλητα, συρρικνώνοντας την τεράστια διάρκεια ζωής τους (από μερικές χιλιάδες χρόνια σε λίγα λεπτά της ώρας), και να παραγάγει καθαρή ενέργεια θα μπορεί η ανθρωπότητα, ακόμα και σε 15 χρόνια από σήμερα, υποστηρίζει, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο νομπελίστας φυσικός και πρωτοπόρος στον τομέα των λέιζερ Ζεράρ Μουρού. Σαν να κλείνει το μάτι στον πλανήτη, ο γάλλος επιστήμονας ο οποίος βρέθηκε προ ημερών στην Αθήνα καθώς και στο Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας στο Ηράκλειο Κρήτης, αισιοδοξεί για κοινωνίες καθαρές από ραδιενεργά απορρίμματα και επίσης «βλέπει» τον τρόπο που οι τεχνικές με «σούπερ λέιζερ», που του χάρισαν πέρυσι το Νομπέλ Φυσικής, θα μπορούσαν να εξολοθρεύουν (και) τα διαστημικά σκουπίδια: «Σήμερα είναι σαν να έχουμε τέσσερις Πύργους του Αϊφελ στο Διάστημα».

Στο Μουσείο Ακρόπολης. Ο παθιασμένος επιστήμονας και λάτρης της Ελλάδας έδωσε ανοιχτή επιστημονική ομιλία στο Μουσείο Ακρόπολης (την περασμένη Τρίτη, ως προσκεκλημένος του αναπληρωτή υπουργού Ερευνας και Καινοτομίας Κώστα Φωτάκη), εστιάζοντας στην ανάπτυξη συστημάτων λέιζερ τελευταίας γενιάς με επαναστατικές εφαρμογές στην ιατρική, στο περιβάλλον, στη βιολογία, στην κατεργασία υλικών και στον πολιτισμό.

Ο 75χρονος Μουρού μοιράστηκε το βραβείο Νομπέλ με την 60χρονη καναδή συνεργάτριά του Ντόνα Στρίκλαντ αλλά και τον Αμερικανό Αρθουρ Ασκιν για τις έρευνές τους στον τομέα των λέιζερ που άνοιξαν τον δρόμο για την ανάπτυξη εργαλείων ακριβείας στη βιομηχανία και τη χειρουργική. Συγκεκριμένα, το δίδυμο Μουρού και Στρίκλαντ κατάφερε να δημιουργήσει εξαιρετικά ισχυρά λέιζερ (πολύ σύντομα και απίστευτα έντονα) αναπτύσσοντας την τεχνική CPA (ενισχυμένη παλμική ενίσχυση) με πολλές χρήσεις. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2001 έχουν γίνει 24 εκατ. οφθαλμολογικές επεμβάσεις, σύμφωνα με τον Μουρού, ενώ οι ανακαλύψεις του ανοίγουν ορίζοντες και στην πυρηνική ιατρική «με τεχνικές δέκα φορές πιο ακριβείς και λιγότερο ακριβές».

Ο Μουρού με ερευνητική και εκπαιδευτική δραστηριότητα στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις ΗΠΑ και στο École Polytechnique στο Παρίσι είναι εμπνευστής της ευρωπαϊκής υποδομής ELI (Extreme Light Infrastructure), ενώ σύμφωνα με τον Κώστα Φωτάκη «το πάθος του για την τέχνη και ιδιαίτερα για την αρχαιολογία μάς πρόσφερε την ευκαιρία να συνεργαστούμε με το Μουσείο Ακρόπολης εφαρμόζοντας καινοτόμες τεχνικές για τον καθαρισμό με λέιζερ των γλυπτών του Παρθενώνα». Ο γάλλος νομπελίστας επεξεργάζεται πλέον τη διοργάνωση εντός της επόμενης χρονιάς ενός συνεδρίου – ενδεχομένως με τίτλο «Φως και διαφώτιση» («Light and enlightment») – στην Αθήνα, που ουσιαστικά θα συνδυάζει την επιστήμη και τη φιλοσοφία. «Εδώ γεννήθηκε η δημοκρατία. Είναι σπουδαίος τόπος η Ελλάδα και είμαι ευγνώμων που βρίσκομαι εδώ» είπε ξεκινώντας την ομιλία του στο Μουσείο Ακρόπολης, αναφερόμενος επίσης στις κρίσιμες ημέρες για την Ευρώπη.

Ξεκινήσατε μια αμιγώς επιστημονική ομιλία, αναφερόμενος στο «αύριο» της Ευρώπης. Γιατί; Φοβάστε ότι η ευρωπαϊκή οικογένεια βρίσκεται σε κίνδυνο;

Είναι εκπληκτικό το τι έχει προσφέρει η Ευρώπη σε όλο τον κόσμο. Και, ναι, φοβάμαι ότι μπορεί να χάσουμε τα οφέλη που έχουμε κερδίσει μέχρι σήμερα. Φυσικά και η Ευρώπη βρίσκεται σε κίνδυνο. Αυτές οι μέρες είναι πολύ σημαντικές. Ολοι μας θα πρέπει να συνεχίσουμε να την ανοικοδομούμε και να την ενισχύουμε.

Ποια εφαρμογή της τεχνικής που έχετε αναπτύξει με τα ισχυρά λέιζερ σε σχέση με την κοινωνία σάς ενθουσιάζει περισσότερο; Ή αλλιώς ποια θέλετε να δείτε σε πλήρη εφαρμογή;

Θα σας πω ποια είναι για μένα η πιο σημαντική: η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων. Μένουμε με πολύ επικίνδυνα «σκουπίδια» και ήρθε η ώρα να καθαρίσουμε όσα έχουμε δημιουργήσει. Στόχος είναι να τα μεταλλάξουμε ώστε στη νέα μορφή τους να είναι απαλλαγμένα από ραδιενέργεια. Η αρχική ιδέα λοιπόν είναι να βρούμε τους τρόπους για να μετριάσουμε σε σημαντικό βαθμό τη διάρκεια ζωής των αποβλήτων. Σίγουρα απαιτούνται πειράματα, δημιουργία σταθμών παραγωγής ενέργειας, αλλά είμαι αισιόδοξος ότι θα το δούμε να συμβαίνει. Θα μπορούσαμε να το έχουμε σε 15-20 χρόνια!

Ποια ήταν τα πρώτα λόγια σας και σε ποιον, όταν μάθατε ότι κερδίσατε το Νομπέλ Φυσικής πέρυσι;

Ηταν πολύ δυνατό το συναίσθημα! Δέχτηκα το τηλεφώνημα από τη Στοκχόλμη και την Επιτροπή Νομπέλ, ενώ ήμουν καθ’ οδόν για την πισίνα – μου αρέσει να κολυμπάω κάθε μεσημέρι. Ο πρώτος άνθρωπος που πήρα τηλέφωνο ήταν η επί 52 χρόνια σύζυγός μου Μαρσέιλ. «Μάντεψε…» της είπα. «Και καλύτερα να καθίσεις». Αμέσως κατάλαβε τι είχε συμβεί. Εκείνο το τηλεφώνημα δεν θα το ξεχάσω ποτέ.