Η επιστροφή της δημοσιονομικής πολιτικής

Πριν από πέντε χρόνια, ο γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικέτι έκανε αίσθηση με το βιβλίο του «Κεφάλαιο στον εικοστό πρώτο αιώνα», καθώς ανέφερε ότι υπάρχει μια έμφυτη τάση για συγκέντρωση πλούτου στην οικονομία των αγορών.

Υπογραμμίζοντας το πρόβλημα της ανισότητας του πλούτου, ο Πικέτι χτύπησε διάνα. Δεν υπάρχουν πολλά βιβλία Οικονομικών που να έχουν πουλήσει περισσότερα από ένα εκατομμύριο αντίτυπα.

Νωρίτερα φέτος, ένας άλλος γάλλος οικονομολόγος, ο Ολιβιέ Μπλανσάρ, ο απερχόμενος πρόεδρος του Αμερικανικού Οικονομικού Συνδέσμου και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, έδωσε μια γνωστή πια ομιλία στην οποία υποστήριξε ότι η ικανότητα δανεισμού των προηγμένων οικονομιών είναι μεγαλύτερη από ό,τι συνήθως εκτιμάται.

Οι απόψεις των Piketty και Blanchard μπορούν πράγματι να συμβιβαστούν, επειδή υπολογίζουν με διαφορετικά επιτόκια. Ενώ ο Blanchard επικεντρώνεται στο επιτόκιο των κρατικών ομολόγων χαμηλού κινδύνου, η Piketty ασχολείται με την απόδοση των επενδύσεων κεφαλαίου υψηλού ρίσκου. Επειδή τα δύο επιτόκια διαχωρίζονται με ασφάλιστρο κινδύνου περίπου πέντε εκατοστιαίων μονάδων, είναι δυνατό το επιτόκιο των κρατικών ομολόγων να είναι χαμηλότερο από τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, ενώ το επιτόκιο του κεφαλαίου να είναι υψηλότερο από αυτόν τον ρυθμό.

Βέβαια το δημόσιο χρέος δεν αποτελεί ένα δωρεάν γεύμα σε μια οικονομία που βρίσκεται ήδη κοντά στην πλήρη απασχόληση. Δαπανώντας περισσότερα, η κυβέρνηση θα εκμεταλλευτεί πρόσθετους πόρους. Αλλες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων, θα μείνουν πίσω, γεγονός που υποδηλώνει ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη.

Αλλά τι γίνεται με μια οικονομία που δεν έχει πλήρη απασχόληση; Αυτή είναι η περίπτωση που εξετάζεται από έναν άλλο εξέχοντα οικονομολόγο, τον πρώην υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Λόρενς Σάμερς. Ο Σάμερς αναφέρει ότι το επιτόκιο που παρέχεται από την αγορά εάν αυτή αφεθεί να λειτουργήσει τελείως ελεύθερα, είναι πλέον χαμηλότερο από το μηδέν. Επειδή οι επιχειρήσεις του εικοστού πρώτου αιώνα όπως το Google και το Facebook χρειάζονται μέτρια μόνο ποσά κεφαλαίων πολλά επιτόκια είναι πλέον αρνητικά.

Αυτά τα επιχειρήματα οδηγούν σε ένα απλό συμπέρασμα: στο μέλλον, θα πρέπει να βασιστούμε περισσότερο στη δημοσιονομική πολιτική και λιγότερο στη νομισματική πολιτική για να επιτύχουμε σταθερή και δίκαιη ανάπτυξη.

Ο Μπάρι Αϊχενγκριν είναι καθηγητής Οικονομικών στο University of California, Berkeley και πρώην σύμβουλος στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.