Στο χείλος {LF}του εμφυλίου {LF}η Βενεζουέλα

Ρωσία, Κίνα, Τουρκία, Βολιβία (και ορισμένα ευρωπαϊκά κόμματα…) συμφωνούν με τον Νικολάς Μαδούρο: τα όσα συμβαίνουν στη Βενεζουέλα από τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης, η «Επιχείρηση Ελευθερία» που έθεσε σε εφαρμογή ο αυτοανακηρυχθείς μεταβατικός πρόεδρος της χώρας και ηγέτης της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊντό είναι μια απόπειρα «πραξικοπήματος», μια απόπειρα που, σύμφωνα με τον Μαδούρο, έχει ήδη ναυαγήσει. Στον αντίποδα, τα περίπου πενήντα κράτη που έχουν αναγνωρίσει τον Γκουαϊντό ως νόμιμο προσωρινό ηγέτη της Βενεζουέλας βλέπουν αντί του «πραξικοπήματος» μια αποστολή διάσωσης της δημοκρατίας – όποια και αν είναι η τελική της έκβαση ή η στρατηγική της σοφία. Δεν είναι όμως αρραγές το στρατόπεδο αυτό, οι ΗΠΑ απειλούν τον Μαδούρο ακόμα και με στρατιωτική επέμβαση, η ΕΕ «απορρίπτει κάθε μορφή βίας», «ζητεί απόλυτη αυτοσυγκράτηση» και αξιώνει «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές». Πολύ μακριά από το τελευταίο, ιδανικό σενάριο, η Βενεζουέλα βρίσκεται στο χείλος του εμφύλιου πολέμου και την ίδια στιγμή η ένταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα αυξάνεται επικίνδυνα.

Δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές του Χουάν Γκουαϊντό βγήκαν χθες, ανήμερα την Εργατική Πρωτομαγιά, στους δρόμους του Καράκας και άλλων πόλεων της Βενεζουέλας, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμά του για τη «μεγαλύτερη διαδήλωση» στην ιστορία της χώρας, ένα 24ωρο αφότου ο αυτοανακηρυχθείς πρόεδρος διακήρυξε από την αεροπορική βάση της Λα Καρλότα, κοντά στο Καράκας, πως η πολυαναμενόμενη εξέγερση του στρατού εναντίον του καθεστώτος Μαδούρο είχε ξεκινήσει. Πολλοί διαδηλωτές συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας και τις παραστρατιωτικές ομάδες που εξοπλίζει η κυβέρνηση. Στο βίντεο που ανέβασε στα σόσιαλ μίντια, χαράματα της Τρίτης, ο Γκουαϊντό είχε πλάι του άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας. Είχε επίσης στο πλευρό του έναν άλλο, θρυλικό ηγέτη της αντιπολίτευσης, τον Λεοπόλντο Λόπες, ο οποίος τελούσε σε κατ’ οίκον περιορισμό από τον Ιούλιο του 2017: σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι στρατιώτες που τον φρουρούσαν του είπαν πως ήταν ελεύθερος να αποχωρήσει. Στη συνέχεια, ο Λόπες θα κατέφευγε, μαζί με την οικογένειά του, στην πρεσβεία της Χιλής στο Καράκας, για να καταλήξουν τελικά όλοι μαζί στη διπλωματική αντιπροσωπεία της Ισπανίας.

Πόσο μεγάλο είναι όμως στην πραγματικότητα το ρήγμα στις ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας; Δύσκολο να πει κανείς, η ηγεσία τους πάντως δείχνει πάντα αφοσιωμένη στο καθεστώς. Περισσότεροι από 100 άνθρωποι τραυματίστηκαν την Τρίτη στις συγκρούσεις που ξέσπασαν πέριξ της αεροπορικής βάσης της Λα Καρλότα, όπου έσπευσαν σύντομα δυνάμεις αφοσιωμένες στον Μαδούρο, αλλά και στο κέντρο του Καράκας, εκεί όπου κατέβηκαν να διαδηλώσουν εναντίον του δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι. Η εικόνα του τεθωρακισμένου της Εθνοφρουράς που ορμάει αδίστακτα προς τους διαδηλωτές έκανε τον γύρο του κόσμου.

«Αν το καθεστώς νόμιζε ότι είχαμε φτάσει στη μέγιστη πίεση, δεν διανοούνται καν [τι ακολουθεί]. Πρέπει να παραμείνουμε στους δρόμους» διακήρυξε χθες ο Γκουαϊντό ενώπιον χιλιάδων υποστηρικτών του στο Ανατολικό Καράκας που φώναζαν ρυθμικά «Τι θέλουμε; Ελευθερία!». Στο μεταξύ, ΗΠΑ και Ρωσία ανέβαζαν συνεχώς τους τόνους. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο είχε υποστηρίξει προχθές πως ο Μαδούρο ήταν το πρωί της ίδιας ημέρας «έτοιμος» να εγκαταλείψει το Καράκας και να μεταβεί στην Κούβα, αλλά πείστηκε «από τους Ρώσους» να παραμείνει. «Αυτό είναι το δικό μας ημισφαίριο. Δεν θα έπρεπε να παρεμβαίνουν εδώ οι Ρώσοι. Αυτό είναι ένα σφάλμα εκ μέρους τους» δήλωσε ο σκληροπυρηνικός σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον.

Για έναν «πόλεμο παραπληροφόρησης» έκανε λόγο σε ένα πρώτο στάδιο η Μόσχα. Στη διάρκεια όμως της τηλεφωνικής συνομιλίας που είχε χθες με τον αμερικανό ομόλογό του ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ τον προειδοποίησε ότι περαιτέρω «επιθετικά βήματα» στη Βενεζουέλα μπορεί να έχουν «τις σοβαρότερες συνέπειες». Από την πλευρά του, ο Πομπέο κάλεσε, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τη Μόσχα να σταματήσει να στηρίζει τον Μαδούρο, επισημαίνοντας πως «η παρέμβαση της Ρωσίας και της Κούβας λειτουργεί αποσταθεροποιητικά για τη Βενεζουέλα και την αμερικανορωσική διμερή σχέση». Μία ημέρα νωρίτερα, ο Τραμπ είχε κατηγορήσει εκ νέου την Αβάνα ότι διεξάγει στη Βενεζουέλα στρατιωτικές επιχειρήσεις στήριξης του Μαδούρο, απειλώντας να γενικεύσει το αμερικανικό εμπάργκο και να επιβάλει επιπλέον κυρώσεις στην Κούβα αν δεν αποσύρει τις δυνάμεις της από τη σύμμαχό της χώρα.