Η Ακροδεξιά και οι Podemos έδωσαν τη νίκη στον Σάντσεθ

Ο Πέδρο Σάντσεθ είναι ο ξεκάθαρος νικητής των πρόωρων εκλογών στην Ισπανία. Με το υψηλότερο ποσοστό από το 1996, το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) κέρδισε σχεδόν τις διπλάσιες έδρες από τον κοντινότερό του αντίπαλο, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP). Ομως, μέσα σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα, όπως αυτό της Ισπανίας, το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα είναι απίθανο να κυβερνήσει μόνο του. Αντιθέτως, ο Σάντσεθ θα πρέπει να αναζητήσει υποστήριξη και, όπως πολλά προοδευτικά κόμματα στην Ευρώπη, θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε ένα τεχνοκρατικό ή ένα ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα.

Η νίκη του Σάντσεθ είναι το αποτέλεσμα δύο κυρίαρχων τάσεων. Πρώτα και κύρια της ανόδου του Vox, ενός ανοιχτά μισογυνιστικού και ξενοφοβικού κόμματος που «παίζει» με τη νοσταλγία για τη δικτατορία του Φράνκο. Υποστηριζόμενο από τα likes του Στιβ Μπάνον, της Μαρίν Λεπέν και του Ματέο Σαλβίνι και πλαγίως χρηματοδοτούμενο από ένα αμερικανικό Super Pac που συνδέεται με τον Ντόναλντ Τραμπ, από τον ρώσο ολιγάρχη Αλεξέι Κόμοφ και από τον ιταλό βουλευτή και κατηγορούμενο για δωροδοκία Λούκα Βολοντέ, το Vox οδήγησε, τον περασμένο Δεκέμβριο, το αντικαταλανικό κύμα εντός της κυβέρνησης της Ανδαλουσίας. H μαζική συμμετοχή των ψηφοφόρων στις εκλογές της περασμένης Κυριακής (75,8%) λοιπόν, πιθανότατα οφείλεται στον γενικευμένο φόβο για ενδεχόμενη συμμετοχή του Vox σε μια δεξιά κυβερνητική συμμαχία.

Η δεύτερη τάση που εξηγεί την ιλιγγιώδη επιτυχία του Σάντσεθ είναι η πτώση των Podemos, του ριζοσπαστικού αριστερού κόμματος που αναδύθηκε από το κίνημα των Αγανακτισμένων. Αν και το κόμμα αρχικά υποσχέθηκε να εφαρμόσει ένα νέο είδος συμμετοχικής πολιτικής, με τον καιρό η ηγεσία του υιοθέτησε μια πιο παραδοσιακή κάθετη προσέγγιση που βασίστηκε υπερβολικά σε συγκεκριμένες προσωπικότητες. Δεν είχε τα απαραίτητα κανάλια για δημοκρατικές συζητήσεις κι έτσι οι εσωτερικές διαφωνίες πολύ συχνά έπαιρναν τη μορφή μιας υψηλού επιπέδου λιποταξίας, όπως για παράδειγμα του πρώην ηγετικού στελέχου του κόμματος Ινιγκο Ερεχόν. Επιπλέον πρόσφατα αποκαλύφθηκε ότι μια ομάδα αξιωματούχων της αστυνομίας, με τη βοήθεια κυβερνητικών στελεχών, οργάνωσε εκστρατεία σπίλωσης και δυσφήμησης του κόμματος των Podemos, ενώ πολύς θόρυβος δημιουργήθηκε γύρω από την αγορά ενός πανάκριβου σαλέ από τους ηγέτες του κόμματος Πάμπλο Ιγκλέσιας και Ιρένε Μοντέρο, με τα ΜΜΕ να κατηγορούν το ζευγάρι ότι πρόδωσε τα αριστερά του ιδεώδη.

Ολα αυτά δημιούργησαν ένα κλίμα απογοήτευσης γύρω από το κόμμα, οδηγώντας σχεδόν τους μισούς του ψηφοφόρους στους σοσιαλιστές ή σε άλλα κόμματα, αν όχι στην αποχή. Η αποτυχία των Podemos έδωσε την εντύπωση ότι μια νέα προσέγγιση στην πολιτική τελικά δεν είναι εφικτή. Και όταν το καινούργιο δείχνει αδύνατο, οι άνθρωποι μπαίνουν στον πειρασμό να επιστρέψουν στους παλιούς τρόπους ή ακόμα χειρότερα να αγκαλιάσουν τον καταστροφικό, αυταρχικό πολιτικό μηδενισμό της άκρας Δεξιάς.

Σε έναν μήνα, η Ισπανία θα βρεθεί ξανά μπροστά από τις κάλπες για να ψηφίσει για τις τοπικές της κυβερνήσεις και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εν τω μεταξύ, το σοσιαλιστικό κόμμα του Πέδρο Σάντσεθ θα απολαμβάνει τον μήνα του μέλιτος. Την περασμένη Κυριακή, έξω από τα κεντρικά γραφεία του κόμματος το εκστασιασμένο πλήθος φώναζε συνθήματα όπως No pasaran (Δεν θα περάσουν) και Si se puede (Ναι μπορούμε), τα οποία είχαν προγενέστερα συνδεθεί με τους Podemos και τους Aγανακτισμένους και πριν από αυτούς με την αντίσταση κατά των φασιστών.

Αντί λοιπόν οι Podemos να αντιμετωπίζουν τους σοσιαλιστές με εμπρηστικά σχόλια θα ήταν σοφότερο να υπενθυμίσουν στους προοδευτικούς στην Ισπανία, την Ευρώπη και παντού, ότι είναι εφικτό να υπάρξει ένας άλλος κόσμος αρκεί να τον εφαρμόσουν.

Ο Κάρλος Ντελκλός είναι κοινωνιολόγος και ερευνητής στο Κέντρο Διεθνών Σχέσεων της Βαρκελώνης (CIDOB)