Μεταξύ εμπιστοσύνης και δυσπιστίας

Στις 8 Ιουνίου 2005, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ κατέθεσαν πρόταση δυσπιστίας κατά του τότε υπουργού Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφη. Ο τότε πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής ζήτησε τη μετατροπή σε πρόταση εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση, με τη σκέψη ότι η οικονομία δεν είναι υπόθεση ενός προσώπου.

Οι χθεσινές δηλώσεις του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και του Πρωθυπουργού μάς προετοιμάζουν για επανάληψη του σκηνικού στις αρχές Μαΐου. Οι βουλευτές της ΝΔ θα καταθέσουν πρόταση δυσπιστίας κατά συγκεκριμένου υπουργού και ο Πρωθυπουργός θα ζητήσει την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Σε αυτήν την περίπτωση, η κυβέρνηση πρέπει να υποστηριχθεί με τη θετική ψήφο της απόλυτης πλειοψηφίας των παρόντων βουλευτών (η οποία ωστόσο δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 120 βουλευτές).

Στην πρόταση δυσπιστίας, η Βουλή διακόπτει τις εργασίες για δύο ημέρες εκτός αν η κυβέρνηση ζητήσει άμεση έναρξη της συζήτησης. Εάν ωστόσο ο Πρωθυπουργός ζητήσει πάραυτα την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής, η συζήτηση αρχίζει ύστερα από δύο ημέρες, ενώ δεν προβλέπεται υποχρεωτική διακοπή εργασιών. Εδώ νομίζουμε υπάρχει ανάγκη ερμηνείας, ειδικά για την περίπτωση που έχουν υποβληθεί και οι δύο προτάσεις. Η διάταξη για το διήμερο στην πρόταση εμπιστοσύνης έχει τεθεί προφανώς για να μην αιφνιδιάζεται η αντιπολίτευση. Επομένως νομίζουμε ότι μπορεί να συμφωνηθεί να συντμηθεί η προθεσμία. Αντίστοιχος προβληματισμός γεννάται και σχετικά με τη διακοπή των εργασιών, η οποία προβλέπεται μόνο στην πρόταση δυσπιστίας. Εάν τηρηθεί η προθεσμία του διημέρου, ορθότερο είναι να συμφωνηθεί συναινετικά εάν θα διακοπούν ή όχι οι εργασίες του σώματος.

Τίθεται βέβαια ένα ερώτημα: Η πρόταση δυσπιστίας «περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση» (142 παρ. 1 ΚτΒ). Μπορεί επομένως η κυβέρνηση να αλλάξει την κοινοβουλευτική ατζέντα εάν η πρόταση αφορά σε συγκεκριμένο υπουργό και σε συγκεκριμένα θέματα; Το προηγούμενο του 2005 απαντά καταφατικά, με την αυτονόητη διευκρίνιση ότι η κυβέρνηση αναλαμβάνει το πολιτικό βάρος συναίρεσης της πολιτικής του υπουργού με τη γενική πολιτική της κυβέρνησης.

Αυτή η παρατήρηση φωτίζει νομίζουμε και την πολιτική λειτουργία των κινήσεων αμφότερων των μερών τη δεδομένη στιγμή. Η συζήτηση θα εγκαινιάσει την προεκλογική περίοδο. Το αποτέλεσμα θα είναι η πολιτικοποίηση της συγκυρίας και ενδεχομένως η διαμόρφωση κλίματος πόλωσης. Παράλληλα, αφού η πρόταση δυσπιστίας θα έχει ματαιωθεί, η αντιπολίτευση θα διατηρήσει τη δυνατότητα να υποβάλει και νέα πρόταση δυσπιστίας πριν από τη λήξη της βουλευτικής περιόδου.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών