Η θεωρία της υποκατάστασης

Η προειδοποίηση της αμερικανικής κυβέρνησης ότι η Τουρκία θα αποβληθεί από το ΝΑΤΟ εάν παραλάβει τους ρωσικούς πυραύλους, το νομοσχέδιο των τεσσάρων αμερικανών γερουσιαστών που ζητούν τον κατάλογο των τουρκικών παραβιάσεων στο Αιγαίο και την άρση της απαγόρευσης παροχής εξοπλισμού στην Κυπριακή Δημοκρατία, η ταξιδιωτική οδηγία των ΗΠΑ που συνιστούν στους πολίτες τους να μην ταξιδεύουν στην Τουρκία λόγω απειλής τρομοκρατικών επιθέσεων και απαγωγών, η ψυχρολουσία της επίσκεψης Ακάρ στην Ουάσιγκτον συνιστούν προειδοποιητικές μόνο βολές προς τον Ερντογάν. Εάν αυτός πράγματι προχωρήσει σε παραλαβή των ρωσικών πυραύλων, θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου. Ισως ακριβώς γι’ αυτό η οριστική ρήξη δεν πρέπει να θεωρείται ακόμα 100% βέβαιη και η ελληνική πλευρά ας κρατά τις επιφυλάξεις της.

Διότι η διαφαινόμενη ρήξη της Τουρκίας με τη Δύση έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, μέσα ενημέρωσης, αναλυτές κ.λπ., την εξής υπόθεση εργασίας: ότι το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ θα υποκαταστήσουν γεωστρατηγικά την Τουρκία, που υπήρξε επί δεκαετίες ο πυλώνας του δυτικού αμυντικού σχεδιασμού στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Ελλάδα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ελλάδα αποτελεί εκ των πραγμάτων το εναλλακτικό σενάριο έναντι της Τουρκίας στον δυτικό καταμερισμό στρατηγικής. Λόγω θέσης και πολιτισμικής συστάσεως, αποτελεί το ιστορικό όριο του δυτικού κόσμου (και μάλιστα πιο αυθεντικό από την Τουρκία, που πολιτιστικά ανήκει στην Ανατολή).

Αλλά προσοχή: η στρατηγική υποκατάσταση της Τουρκίας από την Ελλάδα ως βασικό πυλώνα του δυτικού στρατοπέδου δεν είναι ούτε νομοτελειακή ούτε αυτόματη ούτε απροϋπόθετη. Και εάν επιχειρηθεί ανεύθυνα και ερασιτεχνικά από το πολιτικό σύστημα μια τέτοια προσπάθεια χωρίς πρώτα να υπάρξουν οι προϋποθέσεις, οι συνέπειες θα είναι εξαιρετικά δυσάρεστες. Κάτι παρόμοιο επιχειρήθηκε το 1912-22, με τα γνωστά αποτελέσματα. Για τα οποία βαρύνεται κατά μέγα μέρος το τότε πολιτικό σύστημα, ακραία διχασμένο μεταξύ βενιζελικών και αντιβενιζελικών, το οποίο απέτυχε διπλωματικά, πολιτικά και στρατηγικά να υποστηρίξει την προσπάθεια την οποία ανέλαβε, παρά την απαράμιλλη γενναιότητα του Ελληνικού Στρατού.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να αναλάβει έναν ενεργότερο ρόλο στη στρατηγική αρχιτεκτονική της Δύσης στην Ανατολική Μεσόγειο; Η απάντηση απαιτεί ασφαλώς εκπόνηση αναλυτικού Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής, που θα καταρτίσουν εμπειρογνώμονες και θα υιοθετηθεί με διακομματική συναίνεση. Εδώ θα αναφέρουμε κάποιες δυσάρεστες προϋποθέσεις, που είναι σίγουρο ότι κανένα επίσημο έγγραφο δεν θα αναφέρει: α) σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο την ανάδειξη προσωπικοτήτων που μπορούν να διαχειριστούν τη μεγάλης κλίμακας γεωστρατηγική αναβάθμιση της χώρας β) την ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων, με μέτρα όπως η αύξηση της θητείας στο δεκαοκτάμηνο, η ανασυγκρότηση της Μεραρχίας Ειδικών Δυνάμεων, η επανίδρυση της Ογδοης Μεραρχίας στην Ηπειρο, η επιτελική ενοποίηση της Ελλάδας και της Κύπρου, η ενεργοποίηση της εφεδρείας κ.λπ. γ) το πλέον δύσκολο, την καταπολέμηση της ηττοπάθειας και της μιζέριας, την καλλιέργεια κλίματος αυτοπεποίθησης και εμψύχωσης του ελληνικού λαού και την προβολή ενός αισιόδοξου οράματος για μια σύγχρονη και ισχυρή Ελλάδα του μέλλοντος.

Αυτές οι μείζονες μεταρρυθμίσεις θα απαιτηθούν ακόμα και αν – ιδίως αν – η Τουρκία επιστρέψει τελικώς στο δυτικό στρατόπεδο μετά τους φιλορωσικούς πειραματισμούς της, λαμβάνοντας κάποια ανταλλάγματα. Που μπορεί κανείς να υποθέσει.