Winter is coming*

Γνωρίζοντας ότι θα πρέπει σιγά σιγά να συνηθίζουμε στην ιδέα ότι δεν θα χρειάζεται να αλλάζουμε τα ρολόγια μας κατά τη μετάβαση στη χειμερινή ή τη θερινή ώρα, θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν είναι αυτό όντως το ορθό για τη χώρα μας. Δυστυχώς για μας και τους υπόλοιπους Νοτιοευρωπαίους, οι Γερμανοί φαίνεται να καθόρισαν την τύχη μας ξανά. Στο δημοψήφισμα που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ενωση, το οποίο ήταν η αρχή της διεργασίας για την κατάργηση της θερινής ώρας, ψήφισαν περίπου 4,5 εκατομμύρια πολίτες των 28 κρατών – μελών, με τη Γερμανία, έχοντας ενεργοποιήσει το 3,8% του πληθυσμού της, να συμμετέχουν περισσότεροι από 3,1 εκατομμύρια πολίτες. Οι Ελληνες ήταν λιγότεροι από 38 χιλιάδες.

Το 84% του συνόλου του δημοψηφίσματος ψήφισε να τερματιστεί η αλλαγή της καλοκαιρινής ώρας, κοιτάζοντας φυσικά το τι τους είναι πιο βολικό. Οι κάτοικοι της Βόρειας Ευρώπης ενδιαφέρθηκαν περισσότερο για τις αρνητικές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς το 43% πρόβαλε ζητήματα υγείας κατά τη μετάβαση από τη μια ώρα στην άλλη, οι οποίες διαρκούν περίπου το ίδιο, όπως και όταν κάποιος κάνει ένα ταξίδι μέσα στην ΕΕ με αλλαγή χρονικής ζώνης. Ενώ η Νότια Ευρώπη ενδιαφέρθηκε τελικά λιγότερο για τις θετικές επιπτώσεις όπως είναι η εξοικονόμηση ενέργειας (υπολογίζεται από 0,5-2,5% στις χώρες της Νότιας Ευρώπης), την ευεξία και τα γενικότερα άλλα οφέλη π.χ. από τον τουρισμό, καθώς η αίσθηση της μεγαλύτερης ημέρας αυξάνει τις εξωτερικές δραστηριότητες των ανθρώπων.

Προφανώς υπάρχει και εδώ διαχωρισμός Βόρειας και Νότιας Ευρώπης, αλλά αυτό οφείλεται καθαρά στα γεωγραφικά κριτήρια και όχι τα οικονομικά, αφού στον κάθε παράλληλο η διάρκεια της ημέρας καθορίζεται διαφορετικά. Για παράδειγμα, στις χώρες του Ισημερινού και στις βόρειες χώρες η μετάβαση στη θερινή ώρα δεν έχει όφελος για διαφορετικούς λόγους (στις μεν η διάρκεια της ημέρας και της νύκτας είναι σχεδόν σταθερή και ίδια, ενώ στις δε η διάρκεια της νύχτας ή της ημέρας έχουν τόσο μεγάλη διάρκεια που ξεπερνούν σε χρονική διάρκεια τις δραστηριότητες του ανθρώπου).

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η κάθε χώρα της ΕΕ θα αποφασίζει από μόνη της ή όχι τη μετάβαση στη θερινή ώρα, αφού η επιλογή της μετάβασης αποκλείστηκε για όλη την ΕΕ. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η κάθε χώρα – μέλος της ΕΕ είναι ποια ώρα θα κρατήσει μόνιμα, τη χειμερινή (κανονική ώρα) ή τη θερινή; Η απάντηση δεν είναι εύκολη, ειδικά στις χώρες με το ίδιο γεωγραφικό πλάτος με την Ελλάδα. Ενώ υπάρχει πληθώρα μελετών με τις θετικές και τις αρνητικές επιπτώσεις στην αλλαγή της θερινής ώρας, το αντίθετο δεν έχει πραγματοποιηθεί, αφού μάλλον θεωρούνταν απίθανο η θερινή ώρα να μπορεί να διατηρηθεί όλο το έτος. Θα μπορούσε να γίνει γεωγραφικός διαχωρισμός Βορρά και Νότου στην ΕΕ ώστε να επανέλθει η θερινή ώρα στις νότιες χώρες μελλοντικά; Κανείς δεν ξέρει, αφού οι μεταβολές στην ώρα δημιουργούν αρρυθμίες στον κλάδο των μεταφορών, ο οποίος είναι πάντα αντίθετος στις μεταβάσεις μεταξύ χειμερινής και θερινής ώρας. Οσο για το ζήτημα της εξοικονόμησης ενέργειας στον φωτισμό, είναι ικανό αλλά όχι αναγκαίο κριτήριο όπως παρουσιάζεται, αλλά θα έπρεπε να μελετηθεί με περισσότερη λεπτομέρεια η επιλογή της χώρας λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των κλάδων που επηρεάζονται από τις μεταβάσεις της ώρας, όπως οι μεταφορές, η υγεία, ο τουρισμός κ.λπ.

Αραγε θα αφήσουμε επίσης στην τύχη της την επιλογή που θα κάνει η Ελλάδα για το ποια ώρα θα υιοθετήσουμε μόνιμα;

*Αναφορά στην τηλεοπτική σειρά «Game of Thrones».

Ο Λάμπρος Θ. Δούλος είναι διδάκτωρ φυσικός, σύμβουλος καθηγητής στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο