Σαν τρίχα απ’ το γιαούρτι

Ο κύκλος της κρίσης κλείνει αφήνοντας ουλές στο σώμα της πολιτικής κοινωνίας. Η φτωχοποίηση και οι διαψευσμένες προσδοκίες είναι οι πιο φανερές εκδηλώσεις, και οι πιο επώδυνες. Ισως όμως είναι και οι ευκολότερα ανατάξιμες. Μακροπρόθεσμα η μεγαλύτερη πληγή μπορεί να αποδειχθεί η διάχυτη καχυποψία των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα, την πολιτεία και τη δημοκρατία. Οχι μόνο επειδή ο πολίτης είδε τη χώρα να λυγίζει ανοχύρωτη εμπρός στη διεθνή οικονομική καταιγίδα, αλλά και επειδή εκτός από ανικανότητα ή έλλειψη διορατικότητας, εκτός από ολιγωρία, ο πολίτης της κρίσης κατηγορεί τις αιρετές ηγεσίες για διακίνηση πολιτικού χρήματος, για χορηγούμενους πολιτικούς, για δόλο, για διαφθορά.

Αυτή η διάχυτη καχυποψία είναι η πιο τοξική κληρονομιά της κρίσης: η κλονισμένη ή χαμένη πίστη προς τους θεσμούς του δημοκρατικού κράτους, προς τις ασφαλιστικές δικλίδες, προς τη δημοκρατία εντέλει. Συμβαίνει και σε χώρες χωρίς τα βάσανα της δικής μας κρίσης: το υποστηρικτικό πολιτικό χρήμα εκλέγει βουλευτές· και οι ωφελούμενοι αντιπρόσωποι υπηρετούν με ζήλο τα συμφέροντα των ενεργών πλούσιων υποστηρικτών, όχι τα συμφέροντα των φτωχών, αδρανών και αφώνων. Το βλέπουμε και στη δική μας χώρα, πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Είναι ώρα ευθύνης, συλλογικής αλλά και προσωπικής. Δεν είναι απλώς ζήτημα τιμής· είναι ζήτημα υπαρξιακό για την πολιτική μας κοινωνία και για τη δημοκρατία μας. Σαν αιρετός πολιτικός που ζήτησα εντολή από τους συμπολίτες μου την ώρα της κρίσης, σαν πολιτικός που δεν είχα την πολιτική επάγγελμα σιτιζόμενος σε κομματικούς διαδρόμους ή σε γραφεία χορηγών, υπάρχω όσο υπάρχει αμοιβαία πίστη μεταξύ του αιρετού και του πολίτη, όσο λειτουργεί το συμβόλαιο τιμής, όσο υπάρχει νομιμοποίηση και λογοδοσία διαρκώς. Ανευ τούτων ουδέν. Αν λείψουν τούτα τα χρειώδη, παύουμε όλοι, εκλεγμένοι και εκλέγοντες: καραδοκούν  ολιγάρχες, χορηγοί, υπεράκτιοι βαλιτσάκηδες, δημαγωγοί και μεσσίες.

Και η κρίσις η εμή δικαία εστίν. Οταν ακούω για διαφθορά και πολιτικό χρήμα, κρατώ πολύτιμο το τεκμήριο της αθωότητας και το δικαίωμα της δίκαιης δίκης, αλλά προχωρώ χωρίς ενδοιασμούς έως την παραδειγματική τιμωρία: όπως πετάμε την τρίχα απ’ το γιαούρτι. Δεν είναι μόνο θέμα αυτοσυντήρησης: Η πολιτική στη δημοκρατία δεν είναι απλώς διαχείριση, δεν είναι μόνο τέχνη του εφικτού, είναι και παίδευση, είναι ηθικό παράδειγμα, είναι τέχνη του βίου.

Ο Νίκος Ξυδάκης είναι βουλευτής Β’ Αθηνών, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος ΣΥΡΙΖΑ, πρώην υπουργός