Η τρομοκρατία μετά την ISIS

Πριν από λίγο καιρό, οι συμμαχικές δυνάμεις (Κούρδοι, Αραβες και ειδικές δυνάμεις από τις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία) ανακοίνωσαν την τελική στρατιωτική ήττα της ISIS μετά και την ανακατάληψη και της τελευταίας βάσης των τζιχαντιστών στο Μπαγκούζ στην Ανατολική Συρία. Πρόκειται αναμφίβολα για μία σημαντική στιγμή, καθώς η δημιουργία του λεγόμενου «Χαλιφάτου» λειτούργησε ως θρυαλλίδα που προκάλεσε νέα ανασφάλεια και αστάθεια στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Ωστόσο δεν μπορεί να πει κάποιος πως η τελική στρατιωτική ήττα της τρομοκρατικής οργάνωσης σημαίνει και το τέλος της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Για την ακρίβεια δεν μπορούμε με βεβαιότητα να μιλήσουμε ούτε για το τέλος της ίδιας της οργάνωσης. Αλλωστε το 2011 όταν οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ σκότωσαν τον Οσάμα μπιν Λάντεν το κλίμα αισιοδοξίας για την αποδυνάμωση της τζιχανιστικής τρομοκρατίας αποδείχτηκε πρόωρο και ανεδαφικό. Για αυτό και θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ήττα της ISIS και το μέλλον της ισλαμιστικής τρομοκρατίας με σκεπτικισμό και δίνοντας έμφαση σε πολλά πράγματα που άλλαξαν τη φύση της απειλής.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ISIS (στην προηγούμενη μορφή της Al Qaeda in Iraq- AQI) είχε υποστεί σημαντικό στρατιωτικό πλήγμα και το 2006- 2007, αλλά κατάφερε να επανακάμψει και μάλιστα σε πιο εξελιγμένη και μαζική μορφή. Οι βομβαρδισμοί και ο θάνατος του τότε αρχηγού της οργάνωσης (Al Zarqawi) δεν άλλαξαν τις δυναμικές που εκμεταλλεύτηκε η οργάνωση για να αναπτυχθεί. Αυτές οι δυναμικές υπάρχουν και σήμερα, σε ορισμένες δε περιπτώσεις είναι και ενισχυμένες, άρα δεν πρέπει να παραβλέψουμε το ζήτημα των αιτιών και των αφορμών για την ενδυνάμωση του θρησκευτικού εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας στην περιοχή. Σημαντική παράμετρος είναι και οι εξτρεμιστικές ομάδες που ενεπλάκησαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στον πόλεμο στη Συρία και που μετά την επικράτηση του καθεστώτος Ασαντ αναζητούν νέο ρόλο ύπαρξης και είναι συγκεντρωμένες σε περιοχές γύρω από την Ιντλίμπ. Τέλος ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να μας κρατά σε εγρήγορση είναι οι μαχητές της οργάνωσης  που μετά την απώλεια του τελευταίου οχυρού διασκορπίστηκαν, ενώ αρκετοί εξ αυτών βρίσκονται σε φυλακές κυρίως της Συρίας.

Η μεγαλύτερη όμως διάσταση της απειλής δεν έχει να κάνει τόσο με την περιοχή και την εξέλιξη του εξτρεμισμού εκεί, αλλά με το παγκόσμιο τζιχαντιστικό κίνημα και τις αλλαγές που προκάλεσε σε αυτό (προς το χειρότερο για τις Αρχές Ασφαλείας) η ISIS. Πιο επικίνδυνο από την ίδια την οργάνωση είναι το brand name της το οποίο κινητοποίησε και ενέπνευσε πολλούς ανθρώπους στην Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Η τελειοποίηση της χρήσης νέων τεχνολογιών, οι νέες δυναμικές στη ριζοσπαστικοποίηση, η ανάδειξη νέων μαχητών ως εμπνευστικές φιγούρες και η εσχατολογική προπαγάνδα που συνδέθηκε με την εδαφική κυριαρχία είναι μόνο μερικές από τις αλλαγές που βίωσε το τζιχαντιστικό κίνημα τα τελευταία χρόνια και μας απασχολούν σοβαρά. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε πως λόγω της πολιτικής στρατολόγησης της ISIS διευρύνθηκε και η δεξαμενή μαχητών και τρομοκρατών που περιλαμβάνει και πολλούς ανθρώπους με ποινικό παρελθόν.

Σαφώς και πρέπει να υπάρξει ικανοποίηση για τη στρατιωτική ήττα της ISIS, σε καμία όμως περίπτωση δεν θα πρέπει αυτή να συνοδευτεί από εφησυχασμό και προσδοκίες για το τέλος της τρομοκρατίας. Δυστυχώς το άμεσο μέλλον δεν θα αποφορτιστεί από την απειλή της ισλαμιστικής τρομοκρατίας, είτε αυτή οδηγήσει στη δημιουργία μίας ISIS 2.0., είτε σε ένα μεγάλο τρομοκρατικό χτύπημα – χαρακτηριστικό της Al Qaeda, είτε τέλος στη λεγόμενη «do it yourself» τρομοκρατία των μοναχικών δρώντων.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, δρ ευρωπαϊκής ασφάλειας και νέων απειλών