Στο λαγούμι του YouTube

Η Αλίκη ακολούθησε έναν λευκό λαγό που έτρεχε αγχωμένος, που φορούσε φράκο κι έβγαλε από την τσέπη του ένα ρολόι με αλυσίδα. Τον ακολούθησε γιατί «συνειδητοποίησε ότι δεν είχε ξαναδεί λαγό με γιλέκο με τσέπη ή με ρολόι μέσα σε αυτή» και έπεσε σε μια τρύπα, σε ένα λαγούμι που έμοιαζε να μην έχει τέλος. Ετσι βρέθηκε στη Χώρα των Θαυμάτων, εκεί όπου αυτό που ήξερε για παράξενο ήταν κανονικό κι αυτό που ήξερε για κανονικό ήταν αλλόκοτο.

Από μικρή πάθαινα μια ταύτιση με την Αλίκη. Και με έφτασε η ζωή το λαγούμι μου να γίνει το YouTube – γιατί οι παιδικές φαντασιώσεις σου, άπαξ και περάσεις τα 30, προσγειώνονται στα μούτρα σου σαν ιπτάμενος κεσές γιαούρτι.

Εχετε ακουστά το «rabbit hole effect»; Σύμφωνα με το YouTube, τα προτεινόμενα που «σερβίρει» η πλατφόρμα καταλαμβάνουν το 70% του χρόνου περιήγησης των χρηστών της. Το YouTube σε κρατάει σερβίροντάς σου το επόμενο κεφάλαιο αυτού που μοιάζει να σε ενδιαφέρει, την επόμενη αμφιβολία που θα σε προβληματίσει, την επόμενη δίαιτα που θα δοκιμάσεις, το επόμενο κόλπο που θα κάνει τη ζωή σου πιο εύκολη, το νέο κραγιόν που θες να αγοράσεις, την κρέμα που ταιριάζει στο δέρμα σου και τα παπούτσια που θα φοράς σε έναν μήνα. Αυτή τη στιγμή που σας γράφω εμένα μου προτείνει συνταγές για σούπες, αποσπάσματα Γιώργου Αυτιά και της εκπομπής «Queer Eye», προβλέψεις για την τελευταία ταινία των Avengers γιατί ξέρει τις αγωνίες μου και καλλυντικά γιατί θέλει να μείνω απένταρη.

Το πιο δυναμικό κομμάτι, με εκατομμύρια συνδρομητές, βίντεο με ποιότητα παραγωγής επαγγελματική, φοβερά ελκυστική εικονογραφία και μικρές περιουσίες από χορηγούς, είναι οι διάφοροι που διαφημίζουν τη διατροφή όχι ως απάντηση σε όλα τα προβλήματα κι ως μοναδικό δρόμο για την υγεία, ψυχική και σωματική. Είναι άνθρωποι που δείχνουν πανευτυχείς τρώγοντας μόνο ωμά φρούτα, 30 μπανάνες την ημέρα, ελάχιστη ή καθόλου πρωτεΐνη, μηδέν λίπος (ισχυρίζονται ότι προκαλεί άμεσα διαβήτη) και καθόλου αλάτι, πιστεύουν ότι η θεραπεία για τα πάντα είναι η «αποτοξίνωση», δεν καταναλώνουν φάρμακα, αντηλιακά και πολλά συμβατικά προϊόντα, λένε στα κορίτσια πως η έμμηνος ρύση τους θα σταματήσει όταν θα είναι «καθαρές» από τοξίνες.

Παρότι στην όψη μοιάζουν σαν να ξεπήδησαν από κάποιο ελευθεριακό φεστιβάλ των 70s, η πλειονότητά τους δεν είναι καθόλου προοδευτικοί. Είναι ένα πρότυπο τραμπικών ανθρώπων, για να μη γράψω κάτι πολύ χειρότερο. Λευκοί που πιστεύουν σε συνωμοσίες με σκοπό τη διατάραξη του «σχεδίου» της φύσης και του Θεού για τον άνθρωπο, με χορηγό, φυσικά, το «σύστημα», την ιντελιγκέντσια, τις ελίτ, την επιστήμη. Αυτοί βέβαια ξεπερνούν τις υπερδυνάμεις γιατί «ερευνούν» από μόνοι τους για τις «αλήθειες» που διαδίδουν μεταξύ τους και σε όποιον κάνει το λάθος να τους ακούσει.

Σε περίπτωση που οι πολιτικοϊδεολογικές συνδηλώσεις δεν έχουν γίνει ακόμη ξεκάθαρες, οι προτεινόμενοι YouTubers μας έχουν αναγάγει σε υπέρτατη αξία την καθαρότητα (με εμφατική επανάληψη των λέξεων «pure», «clean» σαν πλύση εγκεφάλου). Στην καθαρότητα προφανώς θα περιλαμβάνεται και της φυλής και της τάξης, μιας και στα βίντεο αυτά δεν βλέπεις ποτέ μαύρους και μη προνομιούχους. Βλέπεις Ελληνες στα σχόλια πάντως, μιας και τα δόγματα αυτά έχουν κοινό, όπως ανακάλυψα, στις ομάδες ωμοφάγων, αντιεμβολιαστών και οπαδών τού «επιστροφή στη φύση και στον Ιπποκράτη» στις οποίες περιηγήθηκα ημιλαθραία και ήθελα να κλαψουρίσω κρυμμένη κάτω από τα σκεπάσματα μ’ αυτά που διάβαζα.

Ο προγραμματιστής Γκιγιόμ Σασλό που δούλευε στο YouTube έχει φτιάξει το algotransparency.org, μια πλατφόρμα που καταγράφει ποια είναι τα προτεινόμενά του ανά μέρα. Δεν μπορώ να εκτιμήσω πόσο ακριβής είναι η μέθοδός του, πάντως χαζεύοντας έσκασα στα γέλια. Το αγαπημένο μου, νομίζω, ήταν το «ο Θεός διάλεξε τον Τραμπ – απίστευτη προφητεία του 2011!!!». Μετά θυμήθηκα πόσα βίντεο με ελληνικές προφητείες για τα Μνημόνια και την Πόλη μού έχει προτείνει ο αλγόριθμος και λούφαξα στα κυβικά μου.

Το ότι τόσοι άνθρωποι το έχουν συνειδητοποιήσει και το γράφουν ανοιχτά έχει βάλει το YouTube σε φάση διαχείρισης κρίσης. Ο Νιλ Μόχαν, κορυφαίο στέλεχός του, μίλησε στους «New York Times», επιδιώκοντας να καθησυχάσει ότι η πλατφόρμα δεν διευκολύνει όσους είναι επιρρεπείς στην κάθε λογής συνωμοσιολογία. Ο,τι κι αν ισχυρίζονται όμως οι μάνατζερ που φοβούνται τη χασούρα και τους ελέγχους, εγώ ξέρω ότι ο αλγόριθμος είναι ντίλερ που τρέφει τους εθισμούς μας και φοβάμαι πως μια μέρα θα χαζέψω κι η βλάβη θα είναι ανήκεστος. Ισως πάθω Γκρέγκορ Σάμσα και μεταμορφωθώ, όχι σε κατσαρίδα, σε κάτι πιο ταιριαστό. Σε μπρόκολο, ίσως.

Εθισμός στην ανθρώπινη παράνοια

Το YouTube μου προτείνει και βίντεο που σε εκπαιδεύει να κόβεις βεντούζες (μπλιαχ) και τσακωμούς μεταξύ vegans και ωμοφάγων. Αυτό μου συνέβη από τότε που έπεσα στο λαγούμι ψάχνοντας τι υποστηρίζουν τα κινήματα των αντιεμβολιαστών και αμφισβητιών της Ιατρικής. Εκτοτε είμαι απολύτως εθισμένη στην ανθρώπινη παράνοια. Ξεκινά αθώα, από το βίντεο για την «αποτοξίνωση της πατάτας» και σε πάει ώς τη «θεραπευτική αξία των ούρων σας» (όχι για σιχασιάρηδες, όχι γενικώς).