Η Αργώ και ο Τζιόρτζιο ντε Κίρικο

Σύγχρονο αστικό κέντρο με αξιοσημείωτη πολιτιστική δραστηριότητα, ζωντανή πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και μια σπουδαία βιομηχανική κληρονομιά, η πόλη του Βόλου είναι η πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Μαγνησίας. Η καλή ρυμοτομία, τα όμορφα νεοκλασικά κτίρια, τα πάρκα και οι χώροι πρασίνου, οι πλατείες και οι πεζόδρομοι με τα εμπορικά καταστήματα, οι ψαροταβέρνες, τα τσιπουράδικα και τα μεζεδοπωλεία με τις υπέροχες θαλασσινές γεύσεις, καθώς και το εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων, δίνουν ιδιαίτερο χρώμα στην πόλη, που είναι χτισμένη στο μυχό του Παγασητικού κόλπου και απλωμένη έως τα ριζά του Πηλίου. Επιβατηγά πλοία και εκδρομικά σκάφη, καθώς και κρουαζιερόπλοια, δένουν στο λιμάνι του Βόλου, που αποτελεί σημείο εκκινήσεως για εκδρομές σε περιοχές εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς.

Το ενδιαφέρον των επισκεπτών της θεσσαλικής πόλης προσελκύουν, μεταξύ άλλων, το κτίριο του δημαρχείου (δημιούργημα του αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, σύμφωνα με τα πρότυπα της παραδοσιακής πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής), το κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού (σχεδιασμένο από τον ιταλό μηχανικό Εβαρίστο Ντε Κίρικο, εγκαινιάστηκε το 1884, επί κυβερνήσεως Χαριλάου Τρικούπη), καθώς και τα δύο εξαίρετα θρησκευτικά μνημεία που μας κληροδότησε ο αρχιτέκτονας Αριστοτέλης Ζάχος: ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου (1935) και η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης (1936).

Εξάλλου, στην κορυφή του λόφου της Γορίτσας με την εκπληκτική θέα είναι σκαρφαλωμένη η παλαιά εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, ενώ στα ριζά του ίδιου λόφου, δίπλα στη θάλασσα, βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας Τρύπας (Γεννήσεως της Θεοτόκου), χτισμένη μέσα σε σπηλιά.

Η ΑΡΓΩ. Μπροστά στην πύλη του Λιμεναρχείου του Βόλου, πάνω σε μαρμάρινο βάθρο, βρίσκεται το χάλκινο ομοίωμα της Αργούς, έργο του πηλιορείτη γλύπτη και χαράκτη Νικόλα (Νικολάου Παυλόπουλου). Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, η περιοχή του Βόλου -τα ακρογιάλια της Ιωλκού- υπήρξε η αφετηρία του μακρινού ταξιδιού του Ιάσονος και των υπόλοιπων Αργοναυτών, της περίφημης Αργοναυτικής Εκστρατείας. Οι ήρωες αυτοί επιβιβάστηκαν στην Αργώ και έφθασαν μετά κόπων και βασάνων στην Κολχίδα, όπου κατάφεραν να πάρουν το χρυσόμαλλο δέρας με τη βοήθεια της Μήδειας, κόρης του βασιλιά της Κολχίδας, Αιήτη.

ΤΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ. Διεσπαρμένα ακόμη και σήμερα στον ιστό της πόλης, δεκάδες βιομηχανικά συγκροτήματα (καπνεργοστάσια, υφαντουργεία, μεταξουργεία, σιδηροβιομηχανίες κ.ά.) αντιστέκονται πεισματικά στη φθορά του χρόνου, κουβαλώντας μνήμες τού χθες και αποκαλύπτοντας το βιομηχανικό παρελθόν του Βόλου, καθώς και ουσιώδεις πτυχές της εν γένει ιστορικής πορείας του τόπου.

Μάλιστα, ορισμένα από τα εναπομείναντα βιομηχανικά κτίρια του Βόλου κατέστη εφικτό να επανενταχθούν στον αστικό ιστό, να αξιοποιηθούν με νέες χρήσεις και να συμμετέχουν πλέον ενεργά στη ζωή της πόλης. Ξεχωρίζει, ασφαλώς, το κτίριο Παπαστράτου (πρώην καπναποθήκη), σημείο αναφοράς για την πόλη, όπου στεγάζονται τα γραφεία της πρυτανείας και διοικητικές υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΛΙΝΘΟΚΕΡΑΜΟΠΟΙΙΑΣ. Λαμπρό δείγμα αποκατάστασης και αξιοποίησης ενός από τα προαναφερθέντα εργοστάσια του Βόλου αποτελεί το Μουσείο Πλινθοκεραμοποιίας Ν. & Σ. Τσαλαπάτα, που ανήκει στο Δίκτυο Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ). Στο εργοστάσιο πλινθοκεραμοποιίας των αδελφών Νικολάου και Σπυρίδωνος Τσαλαπάτα, που λειτούργησε στην πόλη του Βόλου από το 1926 έως το 1978, κατασκευάζονταν ποικίλοι τύποι πλίνθων και κεράμων.

Στους χώρους του μουσείου αναδεικνύεται ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής στο πλινθοκεραμοποιείο, ενώ σκιαγραφούνται η καθημερινή ζωή των εργαζομένων στο εργοστάσιο και η γενικότερη εξέλιξη της κεραμοποιίας στον ελληνικό και τον διεθνή χώρο.

Ο ΤΖΙΟΡΤΖΙΟ ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ. Η συμμετοχή του ιταλού Εβαρίστο ντε Κίρικο ως επικεφαλής μηχανικού στην κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής του Πηλίου, στα τέλη του 19ου αιώνα, στάθηκε η ευτυχής συγκυρία για τη γέννηση μιας προσωπικότητας διεθνούς εμβέλειας στον Βόλο, τον Ιούλιο του 1888.

Η πρωτεύουσα της Μαγνησίας θα μπορεί να καμαρώνει εις το διηνεκές για το γεγονός ότι υπήρξε η γενέτειρα μιας από τις πλέον σημαντικές αλλά και πλέον αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες της τέχνης του 20ού αιώνα, του ζωγράφου, γλύπτη και δοκιμιογράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο (Giorgio de Chirico), γιου του Εβαρίστο ντε Κίρικο.

Ο ίδιος ο ντε Κίρικο αναφέρει στην αυτοβιογραφία του τα εξής: «Ο Giorgio de Chirico γεννήθηκε στον Βόλο (Ελλάδα) στις 10 Ιουλίου του 1888 από πατέρα Φλωρεντινό και μητέρα Γενοβέζα. Πέρασε τα πρώτα χρόνια της νιότης του στην πατρίδα του κλασικού πολιτισμού. Επαιξε κοντά στη θάλασσα που είδε να αποπλέει το καράβι των Αργοναυτών και στους πρόποδες του βουνού που γνώρισε τα παιδικά χρόνια του “ωκύποδος Αχιλλέως” και τις σοφές νουθεσίες του παιδαγωγού Κενταύρου. Στα δώδεκα χρόνια του παρακολουθούσε ήδη μαθήματα σχεδίου στην Αθήνα και επιδιδόταν στην αντιγραφή κλασικών αγαλμάτων, ερωτευμένος με τα αριστουργήματα της ελληνικής τέχνης».

Εις μνήμην και προς τιμήν του φημισμένου καλλιτέχνη του περασμένου αιώνα λειτουργεί σήμερα στον Βόλο το Κέντρο Τέχνης «Τζιόρτζιο ντε Κίρικο», σύγχρονο κτίριο στον πεζόδρομο της οδού Μεταμορφώσεως.

TIPS

ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΤΕ

Να απολαύσετε τη βόλτα σας στον παραλιακό πεζόδρομο του Βόλου με τα φημισμένα τσιπουράδικα, τα εστιατόρια και τα καφέ μπαρ.

Να θαυμάσετε τα εκθέματα του Αθανασάκειου Αρχαιολογικού Μουσείου, που στεγάζεται σε νεοκλασικό του 1909. Μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα που φιλοξενούνται στο μουσείο παρουσιάζεται η εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής από τους Προϊστορικούς έως τους Ρωμαϊκούς Χρόνους.

Να έλθετε σε επαφή με τη σύγχρονη ιστορία του Βόλου μέσα από το ενδιαφέρον εκθεσιακό και οπτικοακουστικό υλικό του Μουσείου της Πόλης, που στεγάζεται στο κτίριο της πρώην καπναποθήκης Παπάντου, στη συνοικία Παλιά.