Αναζητώντας {CR}τον εξαφανισμένο «χαλίφη»

Το «χαλιφάτο» έπεσε. Πενήντα οκτώ μήνες μετά την ανακήρυξή του, το ISIS εκδιώχθηκε το περασμένο Σάββατο από την Μπαγκούζ, χάνοντας και την τελευταία σπιθαμή από τα 245.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδαφών που ήλεγχε άλλοτε στη Συρία και στο Ιράκ. Από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (FDS), όμως, τους πρωτεργάτες της ήττας του, και τον συνήθως κομπορρήμονα Ντόναλντ Τραμπ έως τους απανταχού αναλυτές, όλοι αναγνωρίζουν πως η απειλή παραμένει. «Το ISIS είναι σαν τον έρπητα: μπορείς να τον αντιμετωπίσεις, αλλά δεν θεραπεύεσαι ποτέ από αυτόν» σημειώνει χαρακτηριστικά στους «New York Times» ο Γκρέιμι Γουντ. Μια επίθεση που σημειώθηκε τη νύχτα της Δευτέρας στη Μανμπίτζ της Βόρειας Συρίας ήρθε να τον δικαιώσει: μέλη του ISIS σκότωσαν εκεί επτά μαχητές των FDS. Και κανείς δεν γνωρίζει, ακόμα και σήμερα, πού βρίσκεται ο έκπτωτος πια (;) «χαλίφης» Αμπού Μπακρ αλ Μπαγκντάντι.

Οι Αμερικανοί τον έχουν επικηρύξει με 25 εκατομμύρια δολάρια. Είναι ο πλέον καταζητούμενος άνθρωπος στον κόσμο. Αυτός ανακήρυξε την ίδρυση του «χαλιφάτου», τον Ιούνιο του 2014, από τη Μοσούλη του Ιράκ. Αυτή παραμένει και η τελευταία δημόσια εμφάνισή του. Το 2017, ρώσοι αξιωματούχοι είπαν πως υπήρχε «μεγάλη πιθανότητα» να σκοτώθηκε σε μια ρωσική αεροπορική επίθεση στα περίχωρα της Ράκκας, άλλοτε «πρωτεύουσας του χαλιφάτου». Στη συνέχεια, ωστόσο, αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν πεπεισμένοι πως ήταν ακόμα ζωντανός. Επανεμφανίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2017, καλώντας μέσω ηχητικού του μηνύματος τους υποστηρικτές του να κάψουν παντού τους εχθρούς. Ενα ακόμα ηχητικό του μήνυμα ανέβηκε τον Αύγουστο, με τον Αλ Μπαγκντάντι να καλεί τους οπαδούς του ISIS να «επιμείνουν» στη μάχη εναντίον των εχθρών – ήταν σκοπίμως γεμάτο αναφορές στην επικαιρότητα. Αυτό ήταν και το τελευταίο ίχνος του ηγέτη του ISIS και του τρόμου που αυτό έσπειρε τόσο στη Συρία και στο Ιράκ όσο και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, αλλά και στο Αφγανιστάν, στη Νιγηρία και πολλές ακόμα περιοχές του κόσμου.

Είναι ένας από τους ελάχιστους ανώτερους διοικητές του ISIS που εξακολουθεί να διαφεύγει, έπειτα από δύο χρόνια συνεχών ηττών στο πεδίο της μάχης. Οι υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ FDS δεν απέκλειαν να τον βρουν στην Μπαγκούζ όταν τελικά την καταλάμβαναν. Στη διάρκεια της πολιορκίας του τελευταίου αυτού θυλάκου του ISIS στη Συρία, τον εγκατέλειψαν κάπου 60.000 άτομα, οι μισοί μαχητές, οι μισοί πολίτες. Δεν βρέθηκε ωστόσο κανένα ίχνος του Αλ Μπαγκντάντι. Σύμφωνα με τον Μοχάμεντ Κεντέρ, συνιδρυτή της οργάνωσης Sound and Picture, ο επικεφαλής του ISIS εθεάθη για τελευταία φορά στην περιοχή πριν από 15 μήνες. Οι ΗΠΑ πιστεύουν πως βρίσκεται σήμερα στο Ιράκ. Αξιωματούχοι των ιρακινών υπηρεσιών πληροφοριών, από την πλευρά τους, εκτιμούν πως κρύβεται κάπου στην έρημο κατά μήκος των συροϊρακινών συνόρων, χρησιμοποιώντας υπόγειες σήραγγες για τη μετακίνησή του: «Δεν χρησιμοποιεί κανένα μέσο επικοινωνίας ούτε το Ιντερνετ. Οταν θέλει να δει κάποιον από την οργάνωση, του τον φέρνουν με αυτοκίνητο που σταματάει περίπου δύο ώρες μακριά, και μετά με μοτοσικλέτα».

Το κατά πόσο θα επανεμφανιστεί ο Αλ Μπαγκντάντι παραμένει άγνωστο. Οι αναλυτές όμως θεωρούν βέβαιο ότι το ISIS θα επανεμφανιστεί. «Η σημερινή του κατάσταση», σημειώνει στη «Monde» ο ερευνητής Τομά Πιερέ, «είναι συγκρίσιμη με εκείνη στην οποία βρισκόταν στα τέλη της δεκαετίας του 2000, στο Ιράκ. Είχε ηττηθεί στρατιωτικά έπειτα από μια εκστρατεία υπό τις ΗΠΑ και την κυβέρνηση της Βαγδάτης. Δεν ήλεγχε πια καθόλου εδάφη, είχε χάσει πολλούς από τους διοικητές και τους μαχητές του, δεν αριθμούσε πλέον παρά μερικές εκατοντάδες μέλη. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε τις ικανότητες αναδιοργάνωσης που επέδειξε το ISIS στο παρελθόν».

«Τα γεγονότα των τελευταίων οκτώ χρόνων δείχνουν πως τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο και ότι η στρατηγική ιδιοφυΐα του ISIS δεν πρέπει να υποτιμάται» προσυπογράφει στους «Times» ο Ρίτσαρντ Σπένσερ. Η ήττα του ISIS δεν σημαίνει τίποτα αν οι ιδέες του επιβιώσουν, αν χώρες όπως το Ιράκ και η Συρία παραμείνουν βυθισμένες στην ανομία, αν οι ξένες δυνάμεις που συνετέλεσαν στην πτώση του «χαλιφάτου» δεν βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση του χάους που άφησαν πίσω. «Οι Ρωμαίοι δημιουργούσαν ερήμους και τις αποκαλούσαν ειρήνη» σημειώνει. «Εμείς δημιουργούμε σωρούς από ερείπια και μετά μας κάνει εντύπωση που οι εχθροί μας κρύβονται από κάτω».