Τα δέκα λάθη και ο μακρύς δρόμος για την κανονικότητα

Δέκα μεγάλα λάθη πολιτικής έγιναν στη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, και ως επί το πλείστον από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, με αποτέλεσμα να αυξηθούν αχρείαστα το κόστος και η διάρκεια προσαρμογής της οικονομίας.

Τα παραπάνω επισημαίνονται στη μελέτη της Eurobank με τίτλο «Διδάγματα από την ελληνική κρίση» που συνέγραψαν ο πρόεδρος της τράπεζας και της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών Νικόλαος Καραμούζης και ο επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank και πρόεδρος του επιστημονικού συμβουλίου της ΕΕΤ δρ Τάσος Αναστασάτος.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της, δέκα εμπόδια και καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά και να υπονομεύουν την επίτευξη ταχύτερης και διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι η επιστροφή της ελληνικής οικονομίας στην κανονικότητα να αργεί, όπως υπογραμμίζει η μελέτη της Eurobank: «Θα απαιτηθούν υψηλά και χωρίς προηγούμενο ποσοστά αύξησης των εξαγωγών και των επενδύσεων για τουλάχιστον 10 χρόνια για την επίτευξη ετήσιων ρυθμών ανάπτυξης του ΑΕΠ  άνω του 3% τα επόμενα χρόνια».

Τα δέκα μεγάλα λάθη που έγιναν είτε από την κυβέρνηση είτε από τους πιστωτές της, σύμφωνα με τους Καραμούζη και Αναστασάτο, είναι:

1 Η απουσία πειστικής δέσμευσης μέρους της πολιτικής ηγεσίας στο να γίνει «οτιδήποτε απαιτείται» για να αντιμετωπιστούν τα συσσωρευόμενα προβλήματα της χώρας. Η εφαρμογή των προγραμμάτων προσαρμογής ήταν ενίοτε διστακτική, ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2015 έγινε η επιλογή της ανοιχτής σύγκρουσης με τεράστιο κόστος.

2Η Ευρώπη ήταν απροετοίμαστη για την αντιμετώπιση τραπεζικών και δημοσιοοικονομικών κρίσεων.

3Τα οικονομικά υποδείγματα και οι υποθέσεις που εφαρμόστηκαν από τους επίσημους πιστωτές είχαν σε κάποιες περιπτώσεις θεμελιώδη ελαττώματα.

4Η ελληνική κυβέρνηση το 2015 – αλλά και οι πιστωτές σε άλλες περιπτώσεις – κατέφυγε σε ανταλλαγή απειλών (chicken game) για ένα πιθανό Grexit, αγνοώντας τις αρνητικές επιπτώσεις αυτής της αδιέξοδης στρατηγικής, με αποτέλεσμα η χώρα πράγματι να πλησιάσει δύο φορές σε μια καταστροφική έξοδο από την ευρωζώνη, ενδεχόμενο που, ιδίως το 2015, απεφεύχθη την ύστατη ώρα.

5Τα προγράμματα προσαρμογής δεν επικεντρώθηκαν αρχικά στην ανάγκη εμπροσθοβαρών φιλοαναπτυξιακών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

6Η δημοσιονομική κρίση και οι ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επετράπη να διαχυθούν στον τραπεζικό τομέα και να επιμολύνουν την εμπιστοσύνη καταθετών και επενδυτών, μετατρέποντάς τους σε μεγάλους επιταχυντές της κρίσης.

7Το μη βιώσιμο δημόσιο χρέος της Ελλάδας δεν αναδιαρθρώθηκε στα πρώτα στάδια της κρίσης, μια πρωτοβουλία που θα μπορούσε να είχε συγκρατήσει τη δυναμική του χρέους, χαλαρώνοντας έτσι το βάρος των μέτρων λιτότητας.

8Ο μηχανισμός μετάδοσης της χαλαρής νομισματικής πολιτικής δεν λειτούργησε για την περιφέρεια του ευρώ και ιδιαίτερα για την Ελλάδα.

9Τα προγράμματα προσαρμογής δεν μπόρεσαν να υπολογίσουν σωστά την αρνητική επίδραση από τη σοβαρή απομείωση του πλούτου των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

10 Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρίσης στο δυνητικό ΑΕΠ υποεκτιμήθηκαν.