Πολιτισμός

Από τη μια δεν μου έκανε εντύπωση το ότι το Λύκειο των Ελληνίδων Σύρου ανέλαβε αυτήν την πρωτοβουλία ώστε να μην παρελάσει και εφέτος μόνος του ο μοναδικός μαθητής στους Αρκιούς. Από την άλλη, είναι αμήχανο να αναφέρεσαι στην πατρίδα σου και μάλιστα για πράγματα που θεωρείς αυτονόητα. Πως όταν, δηλαδή, κάποιος «παλεύει» μόνος του, αυθόρμητα οι πολλοί τρέχουν να του σταθούν. Ετσι όπως κάνουν τα πλεούμενα όταν σπεύδουν να βοηθήσουν μια βάρκα που θαλασσοπνίγεται. Ετσι όπως υπαγορεύουν οι ηθικές αξίες των ναυτικών. Σαν βαρκούλα που θαλασσοδέρνεται μου είχε φανεί και ο μικρός μαθητής όταν πρωτοείδα τη φωτογραφία του. Δεν με είχε συγκινήσει η σημειολογία της σημαίας που κρατούσε ολομόναχος αλλά το πείσμα του που δεν του επέτρεπε να παραιτηθεί. «Καπετάνιος» εκ συνειδήσεως.

Πάμε τώρα στη Σύρο που επικράτησε να λέγεται «αρχόντισσα των Κυκλάδων». Αρχοντιά και αστικός πολιτισμός όμως δεν είναι μόνο τα κτίρια του Τσίλλερ, οι επαύλεις στην Ντελαγκράτσια και τα ζωγραφιστά ταβάνια. Ούτε μόνο οι χοροεσπερίδες και το «Ημερόλογιο συριανού συζύγου» του Ροΐδη. Είναι και όλες αυτές οι δομές που καλλιέργησαν τη συνείδηση του κόσμου, ανεξαρτήτως τάξης. Στη Σύρο λειτούργησε το πρώτο Γυμνάσιο της Ελλάδας με γυμνασιάρχη τον Νεόφυτο Βάμβα, στο θέατρο Απόλλων έχει εμφανιστεί η Σάρα Μπερνάρ, το Λύκειο των Ελληνίδων είναι το πρώτο περιφερειακό αντίστοιχο ίδρυμα. Εδώ όμως έγιναν και τα πρώτα εργατικά συνδικάτα και οι πρώτες απεργίες. Εδω καλλιεργήθηκε ένας κοσμοπολιτισμός που διαπερνά όλα τα στρώματα και ανοίγει διάπλατα τα παράθυρα ώστε να βλέπουμε τι γίνεται πέρα από την «αυλή» μας. Γι’ αυτό και τη Δευτέρα όλοι οι Συριανοί, φαντάζομαι και πολλοί άλλοι, νοερά θα είμαστε στους Αρκιούς. Για να κουνήσουμε τις σημαιούλες του πολιτισμού μας.

ΥΓ: Το κείμενο αφιερώνεται στη μνήμη του Μάνου Ελευθερίου. Και στη «δεσποινίδα Φανή Δήμου, μαθήτρια του Λυκείου Ελληνίδων Σύρου που απαγγέλλει εξαιρετικά εις την γαλλικήν». Τη μητέρα μου. Κι ας μη μπορεί πλέον ούτε να το διαβάσει ούτε να το καταλάβει.