Ο στρατηγός Ντε Γκολ και οι επιδοτήσεις της Ελισάβετ

Το 1957 η Γαλλία, η Δυτική Γερμανία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο υπέγραψαν στη Ρώμη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ). Είχε προσκληθεί και η Βρετανία, αλλά αρνήθηκε. Θα περάσουν, από τότε, 26 χρόνια για την ένταξή της στην ΕΟΚ και 59 χρόνια για να πάρει τον δρόμο του Brexit! Η τότε ηγεσία θεωρούσε την Βρετανία μεγάλη δύναμη λόγω των ειδικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κοινοπολιτεία. Παράλληλα, ήταν και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Τον Αύγουστο του 1961 ο συντηρητικός πρωθυπουργός Χάρολντ Μακμίλαν αποφάσισε να υποβάλει αίτηση για ένταξη στην ΕΟΚ, καθώς είχαν αρχίσει να γίνονται εμφανείς οι αρνητικές συνέπειες στο εμπόριο.

Το όχι του Ντε Γκολ. Η εξέταση από την ΕΟΚ του αιτήματος της Βρετανίας συνέπεσε με την υπογραφή στα Ηλύσια Πεδία (22 Ιανουαρίου 1963) της Συμφωνίας Φιλίας με τη Γερμανία. Η συγκρότηση του γαλλογερμανικού άξονα μόλις 18 χρόνια μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οφείλεται στην εξωτερική πολιτική του γάλλου προέδρου, στρατηγού Σαρλ ντε Γκολ και στις στρατηγικές επιλογές που αυτή έθεσε στον γερμανό καγκελάριο Κόνραντ Αντενάουερ. Στόχος της εξωτερικής πολιτικής του στρατηγού Ντε Γκολ ήταν η ανάκτηση του διεθνούς κύρους της Γαλλίας. Η Γαλλία είχε εξέλθει από τον πόλεμο στρατιωτικά ταπεινωμένη.

Επιπλέον, μέσα στην αρχική μεταπολεμική περίοδο, υπέστη τρεις ακόμη ήττες, που έπληξαν καίρια το κύρος της: την ήττα και υποχώρηση από την Ινδοκίνα (1954), τη διπλωματική ταπείνωση στην κρίση του Σουέζ (1956) και τη συνεχή φθορά και τελική αποχώρηση από την Αλγερία (1962). Ετσι, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Ντε Γκολ είχε θέσει ως προτεραιότητα της πολιτικής του την ανάκτηση του χαμένου γαλλικού κύρους.

Ανάκτηση του κύρους. Ετσι, σύμφωνα με τους στρατηγικούς σχεδιασμούς του γάλλου προέδρου, ο στόχος της ανάκτησης του χαμένου κύρους της Γαλλίας περνούσε μέσα από την απόκτηση πολιτικής και στρατιωτικής ανεξαρτησίας. Η διαδικασία ανάκτησης αυτής της πολύπλευρης ανεξαρτησίας βασιζόταν, σύμφωνα με τον Ντε Γκολ, στην άσκηση ενεργούς πολιτικής εκ μέρους της Γαλλίας, ενώ περνούσε αποκλειστικά μέσα από τη διπλή ενίσχυση του κύρους και της ισχύος της Γαλλίας και της Δυτικής Ευρώπης. Ο Ντε Γκολ γνώριζε πως μόνο μέσω της Ευρώπης θα μπορούσε να επιτύχει τον δύσκολο στόχο του.
Μέσα από τη στρατηγική του Ντε Γκολ προέκυπτε, ως λογική συνέχεια και ως αυστηρή προϋπόθεση, η ενίσχυση της πολιτικής και στρατηγικής ανεξαρτησίας της Δυτικής Ευρώπης έναντι της Ατλαντικής Συμμαχίας. Για τον Ντε Γκολ υπήρχαν τρεις απολύτως αναγκαίοι όροι για την εκπλήρωση αυτής της προϋπόθεσης: η άρνηση της προώθησης κάθε υπερεθνικής ευρωπαϊκής δομής (που θα μείωνε τη γαλλική εθνική κυριαρχία και άρα τη γαλλική εθνική στρατηγική), η αυτονομία πυρηνικής ισχύος (μέσω της απόκτησης μιας έστω και μικρής γαλλικής πυρηνικής δύναμης πυρός) και ο αποκλεισμός της Βρετανίας από την ΕΟΚ (που λόγω της «ειδικής σχέσης» της με τις ΗΠΑ ήταν, για τον γάλλο πρόεδρο, ένας εν δυνάμει αμερικανικός «δούρειος ίππος» εντός της Ευρώπης).

Δεκτές στην ΕΟΚ. Η παρέμβαση του προέδρου Κένεντι δεν θα κάμψει τον Ντε Γκολ, ούτε από την εκλογή κυβέρνησης από το Κόμμα των Εργατικών. Θα απορρίψει και τη δεύτερη αίτηση, την οποία υπέβαλε ο πρωθυπουργός Ουίλσον το 1967, ταυτόχρονα με τις Ιρλανδία, Δανία και Νορβηγία. Μετά την παραίτηση του Ντε Γκολ το 1969 τον Ιανουάριο 1973 έγιναν δεκτές στην ΕΟΚ η Βρετανία μαζί με τη Δανία και την Ιρλανδία.
Τον Ιούνιο 2014 ο Μισέλ Ροκάρ, πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας, σοσιαλιστής και φανατικός ευρωπαϊστής, είχε θυμώσει με την αντίδραση της Βρετανίας στην επιλογή του Γιούνκερ για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με άρθρο στη «Le Monde» έγραφε: «Ανάμεσα σε σας και σε μας, τους ηπειρωτικούς Ευρωπαίους, υπάρχει μια διαφωνία που γίνεται απειλητική. Η Ευρώπη πεθαίνει από αυτή. Φύγετε, λοιπόν, πριν καταστρέψετε τα πάντα. Κάποτε το να είσαι Βρετανός ήταν συνώνυμο με την κομψότητα. Ας ανοικοδομήσουμε την Ευρώπη. Ανακτήστε την κομψότητά σας και θα ανακτήσετε και την εκτίμησή μας».

Προς την έξοδο. Το 1974 θα κερδίσει τις διπλές εκλογές το Εργατικό Κόμμα υπό τον Χάρολντ Ουίλσον, ο οποίος ήταν κατά της ένταξης και είχε υποσχεθεί επαναδιαπραγμάτευση των όρων εισδοχής. Προκήρυξε δημοψήφισμα υπέρ της παραμονής ή κατά. Συντριπτικό το αποτέλεσμα υπέρ της παραμονής 67,2%! Στις εκλογές του 1983 το Εργατικό Κόμμα θα εντάξει στο πρόγραμμά του την έξοδο από την ΕΟΚ. Συντριπτική η ήττα: Θρίαμβος για τη Μάργκαρετ Θάτσερ. Θα αντιταχθεί στην ομοσπονδιακή μετεξέλιξη της ΕΟΚ, θα πετύχει ρήτρες εξαίρεσης από την Οικονομική και Νομισματική Ενωση (ΟΝΕ) και τη Ζώνη του Σέγκεν. Αλλά και τη μείωση της συμμετοχής στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Ο ακροδεξιός λαϊκιστής Νάιγκελ Φάρατζ επαναφέρει το θέμα της εξόδου. Με σύνθημα «Ανεξαρτησία του Ηνωμένου Βασιλείου» θα καταλάβει τη δεύτερη θέση στις ευρωεκλογές του 2009 και την πρώτη το 2014. Στις εκλογές του 2016 το Συντηρητικό Κόμμα θα κερδίσει τις εκλογές και ο ηγέτης του Ντέιβιντ Κάμερον θα πραγματοποιήσει την προεκλογική υπόσχεση για δημοψήφισμα. Στις 23 Ιουνίου 2016 οι Βρετανοί επιλέγουν το Brexit με μικρή διαφορά, 51,9% έναντι 48,1%!

Σε αδιέξοδο. Οσο πλησιάζει ο χρόνος για την εφαρμογή του Brexit τόσο πολλαπλασιάζονται και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις για τις συνέπειες. Το Εργατικό Κόμμα ζητεί νέο δημοψήφισμα και μεγάλες επιχειρήσεις προετοιμάζονται για μετακόμιση σε άλλα κράτη της ΕΕ. Προφανώς οι πρωταγωνιστές είχαν την αφέλεια να πιστεύουν ότι θα διατηρήσουν το εμπειρικό προνόμιο της εσωτερικής αγοράς και με Brexit. Η Αγγλία από την αρχή της ένταξης στην ΕΟΚ είχε προσπαθήσει να καταργηθεί η Αγροτική Πολιτική, η πρώτη και σημαντικότερη πολιτική, για την οποία διατίθεται το μεγαλύτερο μέρος του κοινοτικού προϋπολογισμού. Από τους προνομιούχους αυτής της πολιτικής ήταν η βασίλισσα της Αγγλίας με ετήσια επιχορήγηση ένα εκατομμύριο λίρες!

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας.

Βιβλία: Το τετράτομο «Η περιπέτεια του κοινοβουλευτισμού», «Η Ελλάδα των δανείων και των χρεοκοπιών», «Από τον Οθωνα στην καγκελάριο Μέρκελ – 180 χρόνια οι Γερμανοί στην Ελλάδα», «Η Ευρώπη και η Ελλάδα – Από την κρίση στην ελπίδα» (εκδόσεις Πατάκη)