SOS για τις… υβριδικές απειλές

Το ζήτημα των ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης (κατευθυνόμενης ή αυθόρμητης) και η σύνδεσή τους με τις εκλογικές αναμετρήσεις αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία για την Ε.Ε. (ειδικότερα όσο πλησιάζουμε προς τις ευρωπαϊκές εκλογές). Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στη Μεγάλη Βρετανία και των αμερικανικών εκλογών του 2016 ενέτειναν την αίσθηση της απειλής για τις δημοκρατικές διαδικασίες.

Για της βαλτικές όμως χώρες (κυρίως για την Εσθονία και τη Λιθουανία) η διαφύλαξη των εκλογικών διαδικασιών από υβριδικές επιθέσεις αποτελεί βασική προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας. Στη λογική της στρατηγικής κουλτούρας αυτών των χωρών (όπου κυριαρχεί η απειλή από τη Ρωσία) η συνδυαστική επίθεση θεωρείται ως ρεαλιστικό σενάριο, γι’ αυτό και προληπτικά λαμβάνονται μέτρα ώστε να προστατευτεί η ομαλή διεξαγωγή τόσο της εκλογικής διαδικασίας αυτής καθεαυτής (η Εσθονία θεωρείται  πρωτοπόρος χώρα στην ηλεκτρονική ψηφοφορία), όσο και της προεκλογικής περιόδου γενικότερα. Αλλωστε οι επιθέσεις που δέχεται μόνο η Λιθουανία είναι υπερπολλαπλάσιες από τον μέσο όρο που δέχονται τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Στην ολοκληρωμένη πολιτική κυβερνοασφάλειας των χωρών της Βαλτικής οι ιστοσελίδες και οι λογαριασμοί των πολιτικών κομμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζονται ως δυνητικές τρωτότητες έναντι μίας συντονισμένης επίθεσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, από πλευράς ασφάλειας, δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση από τις κυβερνοεπιθέσεις και τον υβριδικό πόλεμο. Αλλωστε αυτή η νέα μορφή πολέμου θεωρείται από πολλούς ως το βασικό πεδίο αντιπαράθεσης Δύσης και Ρωσίας στον «Ψυχρό Πόλεμο» της εποχή μας. Η ζημιά που μπορεί να προκαλέσει μια κυβερνοεπίθεση σε μια κρίσιμη υποδομή ή σε κρατικά δίκτυα και κυβερνητικές εγκαταστάσεις μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι οδυνηρότερη και από πυρηνική επίθεση.

Τα Δυτικά Βαλκάνια ως γεωγραφικό πεδίο του ανταγωνισμού Δύσης και Ρωσίας εντάσσουν και την Ελλάδα στην εξίσωση των υβριδικών επιχειρήσεων, ειδικότερα μετά τη στάση που τήρησε η χώρα μας στη Συμφωνία των Πρεσπών και στην ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ. Η υβριδική απειλή όμως για την Ελλάδα δεν περιορίζεται μόνο στην περίπτωση της Ρωσίας, αλλά αφορά και τις υβριδικές επιχειρήσεις από την Τουρκία.

Είναι επομένως ξεκάθαρο πως οι υβριδικές απειλές πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας για τη χώρα μας. Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας την παρατεταμένη προεκλογική περίοδο και τις πολλές εκλογικές αναμετρήσεις που έχουμε μπροστά μας. Αλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Ελλάδα από πλευράς ετοιμότητας για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών βρίσκεται από τη μέση και κάτω της σχετικής κλίμακας για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Επομένως, εκτός της ομαλής διεξαγωγής που μας απασχολεί παραδοσιακά, είναι κρίσιμο να θωρακιστεί η προεκλογική περίοδος και η εκλογική διαδικασία από κάθε είδους απειλή και απόπειρα παρέμβασης. Για να γίνει όμως αυτό, πλην των κυβερνητικών φορέων που έχουν και τον βασικό ρόλο, χρειάζεται η εγρήγορση και η οργανωμένη συνεργασία και των ΜΜΕ (ιδιαίτερα στους τομείς της παραπληροφόρησης και των ψευδών ειδήσεων). Μια σημαντική πρωτοβουλία που πρέπει να σχεδιασθεί και να υλοποιηθεί αφορά στην εκπαίδευση του δυναμικού των ΜΜΕ στο θέμα των ψευδών ειδήσεων. Σε χώρες όπως η Λιθουανία (στην οποία υπάρχει και Εθνικό Συμβούλιο Κυβερνοασφάλειας) τα ΜΜΕ και οι φορείς κυβερνοασφάλειας συνεργάζονται εντός δομημένου πλαισίου. Τέλος και οι ίδιοι οι πολίτες έχουν μερίδιο ευθύνης στην επιλογή ασφαλών και έγκυρων πηγών ενημέρωσης.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και νέων απειλών