Κάγκελα με θέα

Τι νόημα έχει μια παράσταση στις φυλακές στην οποία μάλιστα τους ρόλους ερμηνεύουν κρατούμενοι; Σίγουρα κάτι παραπάνω από μία πρωτοβουλία για την ψυχαγωγία των φυλακισμένων, που μόνο θεωρητικά μπορούμε να τα προσεγγίσουμε εμείς οι «απέξω». Το γεγονός και μόνο ότι υπάρχει Θεατρική Ομάδα του Καταστήματος Κρατουμένων Κορυδαλλού ή το ότι οι εκτοπισμένοι στον Αη Στράτη ανέβαζαν παραστάσεις σηματοδοτεί πολλά. Από μία άποψη ακόμη και το ότι ο Κάρολος Κουν δημιούργησε το Θέατρο Τέχνης το 1943, μέσα στην Κατοχή δηλαδή.

Το θέατρο πρώτα απ’ όλα είναι από τη φύση του μια πράξη επανάστασης απέναντι στην πραγματικότητα. Της επιβάλλει τους δικούς του όρους, την ερμηνεύει με τους δικούς του τρόπους, τη χαλινώνει όπως θέλει, τη χρησιμοποιεί, δεν γίνεται υποχείριό της όπως συμβαίνει με τους «ρόλους» στην αληθινή ζωή. Οπως διαβάζω στο ρεπορτάζ της Διονυσίας Μαρίνου, ακόμη και σε αυτό το εξαιρετικό έργο του Ντέιβιντ Μάμετ (κατά τη γνώμη μου πολύ πιο ουσιαστικό από τη «Θαυμαστή ιστορία του εμπορίου» του Ζοέλ Πομερά που, πάνω – κάτω, πραγματεύεται το ίδιο θέμα) οι ηθοποιοί – κρατούμενοι άλλαζαν τα λόγια, τα προσάρμοζαν στις δικές τους ιστορίες. Επίσης είναι η τόνωση της αυτοεκτίμησης, κάτι που, όπως μου έχουν πει, όποιος και για όποιον λόγο μπαίνει στη φυλακή, το αφήνει έξω από το κελί του. Είναι ακόμη το σπάσιμο της ρουτίνας, καθηλωτική για εμάς τους «απέξω», αδυσώπητη όταν ακόμη και αυτή είναι έγκλειστη σε ένα μικρό κελί με ένα αυστηρό πρόγραμμα προαυλισμού. (Αν λέμε ότι η ρουτίνα κάνει τη ζωή μας να μοιάζει με φυλακή, ας φαντασθούμε τι σημαίνει η ρουτίνα μέσα στη φυλακή). Και ακόμη η αίσθηση της συλλογικότητας, της συνεργασίας ανάμεσα σε ετερόκλητους ανθρώπους, ο ρόλος του πολιτισμού ενάντια στην εγκληματικότητα.

Αλλά και κάτι στα όρια του μεταφυσικού που μόνο να το νοιώσεις μπορείς, όχι να το κατανοήσεις. Οπως έλεγε η Κοτοπούλη, το θέατρο είναι «θρησκεία». Αν το πιστέψεις, μπορεί να σε σώσει.