«Επιχείρηση κουκουβάγια»

Στον σκληρό δίσκο των υπολογιστών τους φυλάσσουν αμέτρητα γιγαμπάιτ με φωτογραφίες των έργων τέχνης που ξεπηδούν στους αθηναϊκούς τοίχους. Στις εξορμήσεις τους κουβαλούν, ο καθένας το δικό του, κιτ εργαλείων για μικροεπεμβάσεις σε μικροσκοπικές ή μεγάλες, εμφανείς ή κρυμμένες καλλιτεχνικές δημιουργίες. Και αν ορισμένες ξεθωριάζουν ή χάνονται τελείως, πολλές παραμένουν ζωντανό κομμάτι της απέραντης υπαίθριας γκαλερί, που αναπτύχθηκε ραγδαία στα χρόνια της κρίσης.

Αυτή τη μορφή τέχνης φροντίζουν οι St.A.Co (Street Art Conservators), εθελοντική ομάδα από απόφοιτους και φοιτητές του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Εργων Τέχνης του νυν Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής – πρώην ΤΕΙ Αθήνας. Το μεσημέρι του Σαββάτου, η ομάδα συντηρητών παντός καιρού (το έργο της αποτέλεσε θέμα ντοκιμαντέρ του Ηλία Δημητρίου, που προβλήθηκε στο φετινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) θα αποκαλύψει τα μυστικά της κουκουβάγιας, της πιο απαιτητικής επέμβασης που έχει φέρει εις πέρας.

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ. Πρόκειται για τη διαδικασία συντήρησης της τοιχογραφίας του καλλιτέχνη Wild Drawing, στη συμβολή των οδών Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και Σάμου στο Μεταξουργείο. Η αποκατάσταση του έργου με τίτλο «Η γνώση μιλάει – Η σοφία ακούει» χρειάστηκε δουλειά ενός έτους και για σήμερα (12.00-14.00) προγραμματίζεται ειδική περιήγηση στο Μεταξουργείο. «Η βόλτα αυτή είναι αποτέλεσμα συνεργασίας των St.A.Co με την ομάδα Urban Layers με στόχο οι συμμετέχοντες να δουν την street art της μέσα από τα δικά μας μάτια, να μάθουν αν και πώς συντηρούνται αυτές οι δημιουργίες και να ενημερωθούν για τις εργασίες μας στη συγκεκριμένη τοιχογραφία» εξηγεί η Πολύνα Ξηραδάκη, συνιδρύτρια της ομάδας St.A.Co και ιδρύτρια των Urban Layers.

Οπως τονίζει, η κουκουβάγια αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο για τους δραστήριους προστάτες των γκραφίτι: «Είναι μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο πρότζεκτ μας. Από τον χειμώνα του 2017 και για τουλάχιστον έναν χρόνο – με κρύο ή ζέστη – δουλεύαμε στο βανδαλισμένο έργο. Δοκιμαστήκαμε και εμείς. Χρειάστηκε λεπτομερής σχεδιασμός, έπρεπε να βρούμε βοηθούς και πράγματι έσπευσαν στην προσπάθεια επαγγελματίες συντηρητές, επιπλέον φοιτητές αλλά και κάτοικοι, που μας παρείχαν όσα χρειαζόμασταν, όπως ζεστό νερό».

Δειλό ξεκίνημα. Οι St.A.Co γνωρίζουν πλέον όσο λίγοι την αθηναϊκή τέχνη του δρόμου (Εξάρχεια, Πλάκα, Ψυρή, Κεραμεικός, Μεταξουργείο), έχουν «υιοθετήσει» περίπου 20 δημιουργίες φροντίζοντάς τες τακτικά και, έχοντας πια αποδεχθεί το εφήμερο του συγκεκριμένου είδους τέχνης, επικοινωνούν πια με καλλιτέχνες ακόμα και πριν από τη δημιουργία ενός έργου: «Το δειλό ξεκίνημα έγινε στη διάρκεια κατάληψης στο ΤΕΙ Αθήνας το 2012, όταν αποκτήσαμε χρόνο και αποφασίσαμε να καταγράψουμε τα γκραφίτι και την παθολογία τους. Επειτα αναζητήσαμε  τρόπους για τη φροντίδα τους».

Στην αρχική ομάδα συμμετείχαν φοιτητές, όμως γρήγορα εντάχθηκαν πτυχιούχοι συντηρητές: «Πεδίο δράσης μας είναι το κέντρο της Αθήνας αλλά έχουμε βρεθεί και σε Νίκαια, Χαλάνδρι, Γουδή, Θεσσαλονίκη και Βόλο.

Αντίστοιχες ομάδες δραστηριοποιούνται τώρα στο εξωτερικό, ωστόσο εμείς μπαίνουμε σε περίοδο επαναπροσδιορισμού. Σε αυτό βάζουν ένα λιθαράκι οι Urban Layers καθώς η δράση τους επίσης στηρίζεται στη διατήρηση της street art. Αυτή η ομάδα θέλει να φέρει κοντά καλλιτέχνες, συντηρητές, κοινωνία, ετοιμάζοντας ψηφιακή πλατφόρμα για την τέχνη του δρόμου. Θα βοηθήσουμε πρωτίστως στην καταγραφή των έργων».

Σήμερα στον πυρήνα των St.A.Co ανήκουν εκτός από τη συντηρήτρια αρχαιοτήτων και έργων τέχνης Πολύνα Ξηραδάκη, οι συνάδελφοί της Νικόλας Κουρλής, Ελευθερία Μαυρομάτη, Καλλιόπη Ορειάνου, οι φοιτήτριες Εύη Μίνη, Καλλιόπη Τσάπε, Σοφία Φραγκίσκου και η καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής Μαρία Χατζηδάκη. Οσο για τις δράσεις των Urban Layers υποστηρίζονται  από το πρόγραμμα START του ιδρύματος Robert Bosch σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε Θεσσαλονίκης και την Ομοσπονδιακή Ενωση Κοινωνικοπολιτιστικών Κέντρων.