Ιταλικός «πάγος» στον East Med

Στον αέρα φαίνεται ότι βρίσκεται η υπογραφή στις 20 Μαρτίου στην Ιερουσαλήμ, υπό το βλέμμα του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, της Διακρατικής Συμφωνίας (IGA) για την κατασκευή τού μεγαλεπήβολου αγωγού φυσικού αερίου East Med. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες ενδείξεις, η IGA, η οποία έχει λάβει την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μάλλον θα υπογραφεί μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου, αν και καταβάλλονται προσπάθειες να ξεπεραστούν τα εμπόδια της τελευταίας στιγμής.

Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της τριμερούς συνάντησης Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου σε επίπεδο κορυφής με την παρουσία των Μπενιαμίν Νετανιάχου, Αλέξη Τσίπρα και Νίκου Αναστασιάδη. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», έχει σημειωθεί εμπλοκή (προσωρινή ή όχι θα φανεί από τις εξελίξεις) σε σχέση με την Ιταλία, που πρέπει να συνυπογράψει την IGA, εφόσον ο αγωγός θα καταλήγει στο έδαφος της.

Η κυβέρνηση συνασπισμού Λέγκας και Πέντε Αστέρων δεν είναι προς το παρόν πρόθυμη να υπογράψει και αυτό τροφοδότησε παρασκηνιακή κινητικότητα. Οι πληροφορίες αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι το Ισραήλ προσέγγισε την ελληνική πλευρά ζητώντας την παρέμβασή της προς την Ιταλία ώστε να προσέλθει στην τελετή υπογραφής. Φαίνεται όμως ότι αυτό δεν κατέστη εφικτό τουλάχιστον μέχρι τις τελευταίες ώρες. Υπό αυτές τις συνθήκες, στην Ιερουσαλήμ εξετάζεται για επικοινωνιακούς λόγους να υπογραφεί μόνο ένα «προσύμφωνο» μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.

Φυσικά, η εξέλιξη αυτή δεν μειώνει τον συμβολισμό και την ουσία της παρουσίας Πομπέο στην τριμερή συνάντηση κορυφής της Ιερουσαλήμ. Αντιθέτως, διατρανώνει την άποψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αποφασισμένες να αναλάβουν αυξημένο ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο σε θέματα ενέργειας και ασφάλειας (σ.σ.: η θαλάσσια ασφάλεια θα είναι βασικό κομμάτι των συνομιλιών στις 20 Μαρτίου). Στο ίδιο πλαίσιο της ενίσχυσης του πλέγματος ασφάλειας στην περιοχή εντάσσεται και η διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης «Ηνίοχος 2019», η οποία ξεκινά την 1η Απριλίου, με συμμετοχή αμερικανικών, ισραηλινών, ιταλικών, ελληνικών και κυπριακών δυνάμεων.

Ενα σημείο που επίσης παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι η απόπειρα ανάμειξης του Λιβάνου στις εξελίξεις για τον East Med. Ο λιβανέζος υπουργός Εξωτερικών Γκεμπράν Μπαζίλ έστειλε μάλιστα επιστολή προς τον έλληνα αλλά και τον κύπριο ομόλογό του, Γιώργο Κατρούγκαλο και Νίκο Χριστοδουλίδη, αντιστοίχως, καθώς επίσης στον ιταλό υπουργό Εξωτερικών, στη Φεντερίκα Μογκερίνι, ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, καθώς και στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Σε αυτήν ο Μπαζίλ προειδοποιεί ότι ο Λίβανος δεν θα δεχθεί παραβίαση των δικαιωμάτων και της κυριαρχίας του στην περιοχή σε περίπτωση που αυτά θιγούν από πιθανή κατασκευή του αγωγού εφόσον επιλεγεί όδευση που περνά από λιβανέζικα ύδατα.

«ΧΑΜΗΛΗ ΠΤΗΣΗ». Ως «χαμηλή πτήση» θα πρέπει να χαρακτηριστεί η συνάντηση που είχαν το βράδυ της Πέμπτης στις Βρυξέλλες ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Κατρούγκαλος και ο τούρκος ομόλογός του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Οι δύο υπουργοί είχαν δείπνο εργασίας με μενού δύο βασικά θέματα: το Κυπριακό και την αναζωογόνηση των ελληνοτουρκικών Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Βασικός στόχος είναι να επικρατήσουν χαμηλοί τόνοι στις διμερείς σχέσεις.

Επιπλέον, προετοίμασαν την επόμενη συνάντησή τους, στις 21 Μαρτίου, στην Αττάλεια. Εκεί θα συζητήσουν εκτενέστερα επί των ΜΟΕ αλλά για το ενδεχόμενο πραγματοποίησης προπαρασκευαστικών συνομιλιών στα θέματα της ασφάλειας και των εγγυήσεων εφόσον επανεκκινήσουν οι συνομιλίες στο Κυπριακό.