Καθηλώνουν τα αεροπλάνα μετά τις τραγωδίες

Στις 29 Οκτωβρίου του 2018, ένα Boeing 737 MAX 8 της ινδονησιακής εταιρείας χαμηλού κόστους Lion Air κατέπεσε στη θάλασσα της Ιάβας μόλις 12 λεπτά μετά την απογείωσή του από το διεθνές αεροδρόμιο Σοκέρνο-Χάτα της Τζακάρτας, παρασύροντας στον θάνατο και τους 189 επιβαίνοντες. Ο κυβερνήτης είχε αναφέρει προβλήματα και είχε ζητήσει άδεια επιστροφής, δεν πρόλαβε ωστόσο να κάνει πολλά. Το αεροσκάφος ήταν σχεδόν καινούργιο, είχε αγοραστεί στις 13 Αυγούστου του 2018, και είχε μόλις 800 ώρες πτήσης.

Το πρωί του Σαββάτου, ένα Boeing 737 MAX 8 των Αιθιοπικών Αερογραμμών με προορισμό το Ναϊρόμπι της Κένυας συνετρίβη σε ένα χωράφι μόλις έξι λεπτά μετά την απογείωσή του από το διεθνές αεροδρόμιο Μπόλε της Αντίς Αμπέμπα, περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της αιθιοπικής πρωτεύουσας, παρασύροντας στον θάνατο και τους 157 επιβαίνοντες – άνθρωποι από 35 διαφορετικές χώρες, ανάμεσά τους και 22 εργαζόμενοι στον ΟΗΕ. Ο κυβερνήτης είχε αναφέρει «δυσκολίες» και είχε «λάβει άδεια» να επιστρέψει στο Μπόλε, δεν πρόλαβε ωστόσο να κάνει πολλά. Το αεροσκάφος ήταν σχεδόν καινούργιο, είχε αγοραστεί τον Νοέμβριο του 2018 και διέθετε 1.200 ώρες πτήσης.

Δύο αεροπορικές τραγωδίες σε διάστημα μικρότερο των πέντε μηνών, με τον ίδιο τύπο αεροσκάφους, το Boeing 737 MAX 8, νεότερη έκδοση του best-seller αεροσκάφους όλων των εποχών, του Boeing 737, με μεγαλύτερους κινητήρες σχεδιασμένους να καταναλώνουν λιγότερα καύσιμα. Πρόκειται άραγε για τραγική σύμπτωση; Ή φταίει κάτι άλλο; Τα δύο μαύρα κουτιά του Boeing των Αιθιοπικών Αερογραμμών βρέθηκαν χθες, τις έρευνες ανέλαβε η αιθιοπική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας από κοινού με το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας των Μεταφορών (NTSB) των ΗΠΑ. Μαζί με τα συλλυπητήριά της, η αμερικανική πολυεθνική εξέφρασε και την ετοιμότητά της να παράσχει την απαραίτητη τεχνική βοήθεια στις αρμόδιες Αρχές. Οι έρευνες βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, διαμήνυσε η Boeing στο πρακτορείο Reuters, βάσει των πληροφοριών που διαθέτει μέχρι τώρα δεν υπάρχει λόγος να εκδώσει οδηγίες προς τους αερομεταφορείς που διαθέτουν τον τύπο 737 MAX 8. Αρκετά όμως κράτη, και εταιρείες, παίρνουν προληπτικά μέτρα.

Η Κίνα και η Ινδονησία καθήλωσαν μέχρι νεωτέρας τους στόλους Boeing 737 ΜΑΧ 8 που διαθέτουν – η Κίνα έχει κάπου 100 τέτοια αεροσκάφη. Την ίδια απόφαση έλαβαν ήδη οι Ethiopian Airlines, οι Cayman Airways καθώς και η νοτιοαφρικανική Cοmair. Οπως δήλωσε χθες εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας των Αερομεταφορών θα αξιολογήσει τους πιθανούς κινδύνους για την ασφάλεια των πτήσεων που σχετίζονται με τη χρήση των Boeing 737 ΜΑΧ 8. Μεταξύ των νεκρών, άλλωστε, ήταν και πολλοί Ευρωπαίοι – εννέα Γάλλοι, οκτώ Ιταλοί, επτά Βρετανοί, πέντε Γερμανοί, καθώς και 32 Κενυάτες, 18 Καναδοί, οκτώ Αμερικανοί, οκτώ Κινέζοι, έξι Αιγύπτιοι, τέσσερις Ινδοί… Το πλήγμα ήταν βαρύ και για τον ΟΗΕ, έχασε 22 ανθρώπους του, το κλίμα ήταν ιδιαίτερα βαρύ χθες στο Ναϊρόμπι κατά την έναρξη της ετήσιας συνόδου του Προγράμματος του ΟΗΕ για το περιβάλλον.

Οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές την ώρα του δυστυχήματος, το πρωί του Σαββάτου. Ο κυβερνήτης, ο αιθίοπας – κενυάτης Γιάρεντ Γκέτατσεφ, είχε «άριστο μητρώο» και περισσότερες από 8.000 ώρες πτήσης στο ενεργητικό του. Οπως αποκαλύφθηκε, βέβαια, ο συγκυβερνήτης, ο Αχμεντ Νουρ Μοχάμοντ Νουρ, είχε μόλις 200 ώρες πτήσης στο ενεργητικό του, «είναι προφανώς γελοιωδώς λίγες», έλεγε χθες στους «New York Times» ένας ειδικός, ο Πίτερ Μαροστζέκι. Από την άλλη μεριά, ο ίδιος αναγνώριζε πως ο πιο σημαντικός παράγοντας δεν είναι οι ώρες πτήσης, αλλά η εκπαίδευση που έχουν κυβερνήτης και συγκυβερνήτης στον συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους που πιλοτάρουν. Και σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η «Monde», «η Boeing δεν επέβαλε κάποια ειδική εκπαίδευση στους πιλότους ώστε να περάσουν από τον χειρισμό της παλιάς έκδοσης του 737 σε εκείνη του 737 ΜΑΧ». Γνωρίζουν άραγε οι πιλότοι επαρκώς τις ιδιαιτερότητες του αεροσκάφους μεσαίων αποστάσεων που πρωτοκυκλοφόρησε το 2017; Σύμφωνα πάντως με τη γαλλική εφημερίδα, ούτε η Airbus, ο μεγάλος ανταγωνιστής της Boeing, επέβαλε κάποια ειδική εκπαίδευση για τη μετάβαση από την πρώτη βερσιόν του A320 στο A320 Neo. Στην πραγματικότητα, επισημαίνει η «Monde», ειδικοί υποψιάζονται κάποιο πρόβλημα σχεδιασμού στο Boeing 737 MAX από το πρώτο του δυστύχημα, τον Οκτώβριο – ιδιαίτερα στο επίπεδο του λογισμικού ελέγχου της λειτουργίας του. «Ο σχεδιασμός του 737 ΜΑΧ είναι επικίνδυνα ατελής», δεν δίστασε να δηλώσει ο Μοχάν Ρανγκανατάν, πρώην πιλότος που εξελίχθηκε  σε εμπειρογνώμονα.

Οι πρώτες έρευνες γύρω από την τραγωδία της Lion Air εντόπισαν προβλήματα με ένα νέο χαρακτηριστικό του 737 MAX που έχει σκοπό την αποτροπή της απώλειας στήριξης. Οι ινδονήσιοι εμπειρογνώμονες διαπίστωσαν επίσης πως το μοιραίο αεροσκάφος δεν ήταν «αξιόπλοο», και είχε αντιμετωπίσει αντίστοιχα τεχνικά ζητήματα σε προηγούμενη πτήση. Το αεροσκάφος των Αιθιοπικών Αερογραμμών, απεναντίας, «δεν είχε γνωστό ιστορικό τεχνικών προβλημάτων». Σύμφωνα με τον εξειδικευμένο ιστότοπο Flightradar24, μετά την απογείωσή του εμφάνισε ασταθή ρυθμό ανόδου (vertical speed): ανέβηκε περίπου 1.000 πόδια, κατόπιν έκανε βουτιά περίπου 450 ποδιών, ανέβηκε ξανά γρήγορα 900 πόδια κι έπειτα τα ίχνη του χάθηκαν. Αυτόπτες μάρτυρες το είδαν να κάνει απότομα στροφή, είδαν κατόπιν καπνούς και σπίθες να βγαίνουν από το πίσω μέρος του. Η Boeing, που έχει ήδη παραδώσει 350 αεροσκάφη 737 ΜΑΧ και διαθέτει παραγγελίες για 4.661 ακόμη, είδε χθες τη μετοχή της να χάνει έως και 12% της αξίας της.