Η απειλή της ακροδεξιάς τρομοκρατίας

Για πολλά χρόνια το ζήτημα της ισλαμιστικής τρομοκρατίας σχεδόν μονοπωλούσε την προσοχή των ευρωπαϊκών υπηρεσιών ασφαλείας. Οι πολύνεκρες επιθέσεις στο Παρίσι, τις Βρυξέλλες, τη Νίκαια, το Μάντσεστερ και τη Βαρκελώνη δημιούργησαν – δικαιολογημένα ίσως – την αίσθηση ότι η Γηραιά Ηπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ζωτική απειλή άνευ προηγουμένου. Σε κάθε περίπτωση, το Ισλαμικό Κράτος και η Αλ Κάιντα δεν διαθέτουν πλέον τα μέσα και τους πόρους για την εξαπόλυση μεγάλης κλίμακας επιθέσεων σε ευρωπαϊκές πόλεις.

Η δράση των ισλαμιστικών τρομοκρατικών οργανώσεων έχει περιοριστεί τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά ένας νέος κίνδυνος αναδύεται για την ασφάλεια της Ευρώπης. Η μεταναστευτική και προσφυγική κρίση του 2015 έχει ενισχύσει σημαντικά τις ακροδεξιές και ξενοφοβικές δυνάμεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ιταλία, την Αυστρία και τη Φινλανδία υπάρχουν κυβερνήσεις συνασπισμού που περιλαμβάνουν ακροδεξιά κόμματα. Η ξενοφοβία, η ισλαμοφοβία και ο κεκαλυμμένος αντισημιτισμός τους διαχέουν το μίσος και ενισχύουν τον φανατισμό στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Μέσα σε ένα τέτοιο τοξικό περιβάλλον, ακροδεξιές ομάδες ή «μοναχικοί λύκοι» βρίσκουν την ευκαιρία να στοχοποιήσουν όσους θεωρούν εχθρούς τους, δηλαδή πρόσφυγες και μετανάστες, μέλη της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, πολίτες εβραϊκού θρησκεύματος και Ρομά.

Η ακροδεξιά τρομοκρατία, βέβαια, δεν είναι κάτι καινούργιο στην Ευρώπη. Η βομβιστική επίθεση στον σιδηροδρομικό σταθμό της Μπολόνιας το 1980 στοίχισε τη ζωή σε 85 ανθρώπους. Στη Γερμανία έδρασε για περισσότερα από δέκα χρόνια (2000-2011) η τρομοκρατική οργάνωση Nationalsozialistischer Untergrund που δολοφόνησε εννιά μετανάστες, μεταξύ των οποίων και ένας Ελληνας. Τον Ιούλιο του 2011, ο νορβηγός ακροδεξιός Αντερς Μπρέιβικ αιματοκύλησε το Οσλο και το νησί Ουτόγια. Τον Ιούνιο του 2016, λίγες μέρες πριν από το δημοψήφισμα για το Brexit, ένας ακροδεξιός μοναχικός λύκος σκότωσε τη βουλευτή των Εργατικών Jo Cox. Στην Ελλάδα η ακροδεξιά τρομοκρατία έκανε την εμφάνισή της στην πρώιμη μεταπολιτευτική περίοδο όταν σημειώθηκαν βομβιστικές επιθέσεις εναντίον κινηματογράφων και βιβλιοπωλείων. Η σύλληψη μελών της πρωτοεμφανιζόμενης οργάνωσης Combat 18 Hellas, πριν από έναν χρόνο, καταδεικνύει τις διεργασίες που συντελούνται αυτήν την περίοδο στο κινηματικό κομμάτι της Ακρας Δεξιάς. Η συμμετοχή της Χρυσής Αυγής στην εκλογική διαδικασία φαίνεται να έχει δυσαρεστήσει όσους πιστεύουν αποκλειστικά στη χρήση βίας ως μέθοδο επίλυσης πολιτικών διαφορών.

Η δομή των ακροδεξιών ομάδων είναι συνήθως πυραμιδωτή, αλλά οι εσωτερικές έριδες και οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις συχνά οδηγούν στον κατακερματισμό τους. Ταυτόχρονα, ολιγομελείς πυρήνες και μεμονωμένα άτομα έχουν ενταχθεί στο κίνημα της ακέφαλης αντίστασης (leaderless resistance) που τηρεί τους συνωμοτικούς κανόνες δράσης. Οι ακροδεξιοί τρομοκράτες διαθέτουν ποικιλία ελαφρού οπλισμού που προμηθεύονται από τη μαύρη αγορά και κατέχουν την τεχνογνωσία κατασκευής εκρηκτικών μηχανισμών. Χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τη στρατολόγηση νέων μελών και την προπαγάνδιση των θέσεών τους.

Δίχως αμφιβολία, η ακροδεξιά τρομοκρατία στρέφεται ενάντια στα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή. Είναι αλήθεια ότι υποτιμήθηκε το μέγεθος της απειλής λόγω της έντασης των ισλαμιστικών επιθέσεων στην Ευρώπη. Εφτασε η ώρα να γίνει επαναξιολόγηση της κατάστασης και να δοθεί η πρέπουσα προσοχή στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Το διακύβευμα είναι το μέλλον της ηπείρου μας.

Ο Μάνος Καραγιάννης διδάσκει το μάθημα Ριζοσπαστικοποίηση και Τρομοκρατία στο Τμήμα Αμυντικών Σπουδών του King’s College London