Ο αναχρονισμός και οι προκλήσεις της Τουρκίας

Το κυπριακό πρόβλημα στην ουσία του είναι πρόβλημα ξένων επεμβάσεων, τουρκικής εισβολής και κατοχής του 37% των εδαφών της Κύπρου. Η υπενθύμιση και υπογράμμιση της ουσίας του Κυπριακού καθώς και η αποκάλυψη σε όλα τα επίπεδα των μεθοδεύσεων της Αγκυρας για τουρκοποίηση των κατεχομένων εδαφών και γεωστρατηγικό έλεγχο της Κύπρου και απόκτηση ρυθμιστικού ρόλου στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής  Μεσογείου, έχει ιδιαίτερη  σημασία για την κατανόηση της όλης κατάστασης.

Οι τουρκικές μεθοδεύσεις στο Κυπριακό και η υλοποίηση των στόχων της Αγκυρας έχουν ως βασικό άξονα δύο διαχρονικές θέσεις. Πρώτο, η εμμονή της Αγκυρας για διατήρηση τουρκικών στρατευμάτων στο νησί με εγγυητικά επεμβατικά δικαιώματα στην Τουρκία και μετά τη λύση του Κυπριακού. Δεύτερο, την απαίτηση όπως σε όλες σχεδόν αποφάσεις του κυπριακού κράτους να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Τουρκοκυπρίων.

Κύπρος και Ελλάδα έχουν ξεκαθαρίσει ότι με τη λύση του Κυπριακού  πρέπει και η Κυπριακή Δημοκρατία να είναι ένα κανονικό κράτος, θέση που υιοθετήθηκε και από τον γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η θέση αυτή σημαίνει τερματισμό των αναχρονιστικών συμφωνιών εγγύησης και επεμβατικών δικαιωμάτων τρίτων σε ένα κράτος μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σημαίνει ακόμη ότι το κράτος πρέπει να είναι λειτουργικό και η όλη δομή και λειτουργία του να εδράζεται και να διέπεται από δημοκρατικές αρχές και αξίες. Συνεπώς η θέση για ουσιαστική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στη διακυβέρνηση δεν είναι ορθό να ταυτίζεται και δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως δικαίωμα βέτο ή ισότιμης συμμετοχής σχεδόν σε όλες τις αποφάσεις και σε όλα τα όργανα και θεσμούς του κράτους.

Η θέση για τερματισμό των αναχρονιστικών εγγυήσεων και επεμβατικών δικαιωμάτων έχει κερδίσει σημαντική διεθνή στήριξη. Πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, ύστερα από συνάντηση με τον Κύπριο ομόλογό του, Νίκο Χριστοδουλίδη, επανέλαβε τη διαχρονική θέση της Μόσχας για τερματισμό των αναχρονιστικών συμφωνιών εγγυήσεων και επεμβατικών δικαιωμάτων. Επίσης η βρετανική κυβέρνηση επανέλαβε ότι δεν ενδιαφέρεται να συνεχίσει να είναι στις εγγυήτριες δυνάμεις με τη λύση του Κυπριακού.

Μόνο η Τουρκία επιμένει στη διατήρηση του αναχρονισμού και τη διατήρηση στρατιωτικών δυνάμεων και επεμβατικών δικαιωμάτων στην Κύπρο.

Οι τουρκικές μεθοδεύσεις στο Κυπριακό είναι ο βασικός λόγος του αδιεξόδου και της μη επανέναρξης συνομιλιών που να οδηγούν σε λύση  που να εδράζεται στα σχετικά ψηφίσματα και αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών και των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Για σειρά από λόγους τόσο εσωτερικής πολιτικής όσο και των στοχεύσεων των Ερντογάν σε Κύπρο και Αιγαίο που αφορούν και το φυσικό αέριο, η Τουρκία δεν συνεργάζεται για επανέναρξη συνομιλιών και επίλυση του Κυπριακού. Η μεγάλη τουρκική στρατιωτική άσκηση είναι μια ενέργεια που  αποδεικνύει τόσο τις τουρκικές προετοιμασίες για δημιουργία κρίσης όσο και την αποστολή μηνυμάτων εκφοβισμού και δημιουργίας εντυπώσεων.

Το επόμενο χρονικό διάστημα είναι κρίσιμο και η επιβεβαίωση της ύπαρξης πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ απαιτούν επιπρόσθετη προσοχή και σχεδιασμό πολιτικής τόσο από την Κύπρο όσο και από την Ελλάδα για αντιμετώπιση των μεθοδεύσεων και των προκλήσεων της Τουρκίας.

Ο δρ Κωστάκης Κωνσταντίνου είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Frederick στην Κύπρο