Ποια η σχέση των καρκίνων προστάτη και μαστού

Το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη είναι ένας παράγοντας που προβληματίζει τους άνδρες. Πόσο ισχυρή όμως είναι αυτή η συσχέτιση; Εχει σημασία εάν έχει νοσήσει ένας, δύο ή περισσότεροι συγγενείς; Και τι σχέση έχει ο καρκίνος του μαστού;

Σε ό,τι αφορά το τελευταίο ερώτημα έρευνες έχουν δείξει ότι η συσχέτιση είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα. Για παράδειγμα, σε μελέτη στην Αϊόβα, βρέθηκε ότι το 9,6% των ανδρών με καρκίνο του προστάτη είχαν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή/και των ωοθηκών, καθώς παλαιότερα είχε διαγνωστεί η μητέρα ή η αδελφή τους. Μάλιστα, οι άνδρες αυτοί είχαν κατά 70% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους δίχως ανάλογο οικογενειακό ιστορικό.

Οσοι όμως είχαν ταυτοχρόνως οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού/ωοθηκών και καρκίνου του προστάτη, είχαν σχεδόν εξαπλάσιες πιθανότητες να διαγνωστούν και οι ίδιοι με προστατικό καρκίνο. Στο ερώτημα πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό, ο χειρουργός-ουρολόγος δρ Ηρακλής Πούλιας, τ. πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας, εξηγεί: «Εχει βρεθεί ότι οι συγκεκριμένες μορφές καρκίνου μοιράζονται ορισμένα κοινά γονίδια. Ειδικότερα, πρόκειται για τα BRCA1 και BRCA2, που είναι περισσότερο γνωστά ως αιτίες των κληρονομούμενων μορφών καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, αλλά εμπλέκονται και σε μερικές περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη».

Πάντως, τα γονίδια αυτά δεν είναι τα μοναδικά που έχει βρεθεί ότι σχετίζονται με τη νόσο. Οι ειδικοί μάλιστα εκτιμούν ότι οι περισσότερες περιπτώσεις κληρονομούμενου καρκίνου του προστάτη δεν οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο γονίδιο, αλλά σε μεταλλάξεις σε πολλά γονίδια.

ΕΡΕΥΝΕΣ. Οι μεταλλάξεις αυτές ως φαίνεται δρουν συνεργικά και γι’ αυτό γίνονται πολλές έρευνες ώστε να βρεθεί μία εξέταση που θα ταυτοποιεί τους άνδρες υψηλού κινδύνου. Τέτοια εξέταση προς το παρόν δεν υπάρχει. Γι’ αυτόν τον λόγο «οι άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη ή/και καρκίνου του μαστού/ωοθηκών καλό είναι να απευθύνονται σε πρώιμη ηλικία σε έναν ουρολόγο-ιατρό, για να συζητούν μαζί του πότε πρέπει να αρχίσει ο προληπτικός έλεγχος του προστάτη τους», συνιστά ο δρ Πούλιας. «Μια καλή ηλικία για να γίνει αυτή η πρώτη επίσκεψη είναι στα 40-45 έτη, όταν οι πιθανότητες να νοσήσουν συνήθως αρχίζουν να αυξάνονται».

Πάντως, σε κάθε περίπτωση ο ειδικός επιμένει ότι «η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό είναι δύο από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του προστάτη». Και προσθέτει: «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος του προστάτη είναι στις περισσότερες περιπτώσεις κληρονομικός. Ούτε πως όποιος κληρονομεί ένα υψηλού κινδύνου γονίδιο θα εκδηλώσει οπωσδήποτε τη νόσο».

Υπολογίζεται ότι κάθε άνδρας έχει μία στις οκτώ πιθανότητες να εκδηλώσει καρκίνο του προστάτη κάποια στιγμή στη ζωή του. Η συνηθέστερη ηλικία εκδήλωσης του καρκίνου αυτού είναι μετά τα 65 έτη. Ωστόσο οι κληρονομικοί καρκίνοι του προστάτη συνήθως εκδηλώνονται νωρίτερα.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ιδρυμα Καρκίνου των ΗΠΑ, η πιθανότητα νοσήσεως διαφοροποιείται αναλόγως με ορισμένους παράγοντες:

1 Ο αριθμός των συγγενών με καρκίνο του προστάτη, από την πλευρά του πατέρα ή από την πλευρά της μητέρας.

2 Η ηλικία ανάπτυξης του προστατικού καρκίνου από τους συγγενείς.

3 Ο καρκίνος του προστάτη μαζί με οικογενειακό ιστορικό άλλων καρκίνων (π.χ. μαστού, ωοθηκών, παγκρέατος).

Ετσι, για παράδειγμα και σύμφωνα με τις έως τώρα μελέτες, ο κίνδυνος να εκδηλώσει ένας άνδρας καρκίνο του προστάτη υπερτριπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 3,14 φορές) στους άνδρες με έναν ή περισσότερους αδελφούς που διαγνώστηκαν με τη νόσο σε οποιαδήποτε ηλικία. Επιπλέον αυξάνεται κατά 2,35 φορές στους άνδρες των οποίων ο πατέρας διαγνώστηκε με τη νόσο σε οποιαδήποτε ηλικία.

Ομως υπερτετραπλασιάζεται (αυξάνεται κατά 4,39 φορές) όταν ο άνδρας έχει δύο ή περισσότερους διαφορετικού πρώτου βαθμού συγγενείς (π.χ. πατέρα και αδελφό) που διαγνώστηκαν με καρκίνο του προστάτη. Συνεπώς, «οι πιθανότητες νοσήσεως σε κάθε άνδρα κυμαίνονται από 12,5% εάν δεν έχει κάποιον συγγενή με την ίδια νόσο έως σχεδόν 55% εάν διαθέτει δύο ή περισσότερους συγγενείς πρώτου βαθμού που νόσησαν», συμπληρώνει ο δρ Πούλιας.