Τα «ιερά» σκάνδαλα στη μεγάλη οθόνη

Τα σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης είναι ένας φάκελος που δυστυχώς ποτέ δεν κλείνει για το Βατικανό. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι του 77χρονου καρδιναλίου Τζορτζ Πελ, μέχρι πρότινος ταμία και συμβούλου του Πάπα Φραγκίσκου, που καταδικάστηκε για παιδεραστία εις βάρος δύο αγοριών, μελών εκκλησιαστικής χορωδίας. Παρά τις προσπάθειες συγκάλυψης παρόμοιων περιστατικών από τους φορείς της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, τα περιστατικά σεξουαλικής βίας βλέπουν το φως της δημοσιότητας και περνούν στην ατζέντα των κινηματογραφικών δημιουργών.

Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά φιλμ που πραγματεύονται το θέμα της κακοποίησης παιδιών στα χέρια ιερέων της Καθολικής Εκκλησίας είναι ο «Κλήρος» του Βόιτσεκ Σμαρζόβσκι από την Πολωνία, που πέρυσι αναδείχθηκε σε φαινόμενο με εκατομμύρια εισπράξεις. Απεικονίζει τους πολωνούς κληρικούς ως διεφθαρμένους, μέθυσους και παιδόφιλους, προφίλ που στηρίζονται στις on camera καταθέσεις θυμάτων κακοποίησης. Η πρεμιέρα της συνέπεσε με δικαστική απόφαση κατά την οποία η Εκκλησία έπρεπε να καταβάλει μεγάλη αποζημίωση για την απαγωγή και τον βιασμό 13χρονου κοριτσιού από ιερέα. Η δουλειά του Σμαρζόβσκι είχε μεγάλη επίδραση στο νεανικό κοινό, αφού παρακίνησε αγόρια και κορίτσια να καταγγείλουν την κακοποίησή τους από κληρικούς.

ΤΟ ΟΣΚΑΡ ΤΟΥ «SPOTLIGHT». Με Οσκαρ καλύτερης ταινίας και σεναρίου βραβεύτηκε η ταινία «Spotlight» του Τομ ΜακΚάρθι από το 2015, που αγγίζει κι αυτή τα σκάνδαλα του Βατικανού. Η ταινία μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη την πραγματική ιστορία της δημοσιογραφικής ομάδας της εφημερίδας «Boston Globe» που έφερε στο φως το κύκλωμα παιδεραστίας με πρωταγωνιστές 70 ιερείς που κακοποιούσαν παιδιά στη Βοστώνη για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, στην αναζήτηση της αποκατάστασης της τάξης και του δικαίου, η ταινία χάνει ένα πολύ σημαντικό στοιχείο: τα θύματα.

Ως μαύρη κωμωδία πλασάρεται η ταινία «Η μυστική λέσχη» του Πάμπλο Λαρέν του 2015, αλλά παρ’ όλα αυτά καταφέρνει να ρίξει φως στο σκοτάδι των «αγίων» εκπροσώπων του Θεού στη Γη. Πρωταγωνιστές είναι πέντε πρόσωπα που ζουν κρυμμένα σ’ ένα σπίτι δίπλα στη θάλασσα. Αν και φαινομενικά περνούν νωχελικά τη ζωή τους με απλές καθημερινές ασχολίες, στην πραγματικότητα προσπαθούν να «ξεπλύνουν» το βρώμικο παρελθόν τους σ’ αυτό το σπίτι – κρυφή φυλακή. Ολοι τους πρώην μέλη της Καθολικής Εκκλησίας, σβήνουν τις παλιές τους αμαρτίες διαπράττοντας νέες.

Σε διαφορετικά εγκλήματα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας αναφέρεται η ταινία «Κόρες της ντροπής» του Πίτερ Μάλαν από το 2002. Η κάμερα καταγράφει μέσα από τη μυθοπλασία την αληθινή βιομηχανία που είχαν στήσει ιερείς και μοναχές που έπαιρναν τα μωρά από ανύπαντρες εγκύους μετά τη γέννα και μυστικά τα πωλούσαν σε θετές οικογένειες έναντι αδράς πληρωμής.

Χαμένη στον δαίδαλο των σεξουαλικών ορμών, των διαστροφών, της παρανομίας και του συντηρητισμού είναι η πλοκή της ταινίας «Ο ιερέας», το σκηνοθετικό ντεμπούτο της Αντόνια Μπερντ το 1994. Το κεντρικό πρόσωπο είναι ένας νεαρός ιερέας στο Λίβερπουλ ο οποίος τη στιγμή που παλεύει με τις δικές του ομοφυλοφιλικές τάσεις και τις συνευρέσεις του μ’ έναν ντόπιο, ανακαλύπτει πως ο συνάδελφός του πατήρ Μάθιου έχει συνάψει ερωτική σχέση με τη σπιτονοικοκυρά του. Σαν να μην έφταναν τα διλήμματα που έχει να λύσει ο γοητευτικός πατήρ Γκρεγκ, στο εξομολογητήριο ένας πατέρας του αποκαλύπτει πως κακοποίησε σεξουαλικά την κόρη του, τη στιγμή που το επιβεβαιώνει και η ίδια όταν προσέρχεται στην εκκλησία για να εξομολογηθεί. Με τα χέρια του δεμένα από το απόρρητο του μυστηρίου της εξομολόγησης, παλεύει να βγάλει άκρη στον σκοτεινό λαβύρινθο των σκανδάλων και των σχέσεων.

ΤΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ. Τον ιερέα Ολιβερ Ο’ Γκρέιντι, ο οποίος κακοποίησε σεξουαλικά 25 αγόρια και κορίτσια στην Καλιφόρνια από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως και το 1991, τοποθετεί στο επίκεντρό του το ντοκιμαντέρ «Deliver us from evil» της Εϊμι Τζ. Μπεργκ. Υποψήφιο για Οσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ το 2007, το φιλμ μεταδίδει την ωμή κατάθεση του έγκλειστου τότε πρώην κληρικού, που χωρίς τύψεις απαριθμεί τα δεινά που πέρασαν στα χέρια του τα νεαρά θύματά του. Τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’ βάζει στο στόχαστρό του το ντοκιμαντέρ «Sex crimes of the Vatican», παραγωγής του  BBC. O αφηγητής του Κολμ Ο’ Γκόρμαν που έπεσε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης από ιερέα στα 14 χρόνια του, κατηγορεί τον πρώην προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την προσπάθειά του να συγκαλύψει για περισσότερα από 20 χρόνια τις περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στην Αγία Εδρα. Τότε που ήταν το δεξί χέρι του επίσης ποντίφικα Ιωάννη Παύλου. Μάλιστα, φέρνει στο φως κι ένα κρυφό έγγραφο από το 1962 με τον λατινικό τίτλο «Crimen Sollicitationis» που διέτασσε όλους τους επισκόπους να σωπαίνουν μπροστά στα φαινόμενα κακοποίησης.

Από το Netflix έρχεται η σκληρή σειρά ντοκιμαντέρ «The keepers», η οποία φέρνει σε πρώτο πλάνο τη δολοφονία της μοναχής Κάθι Σέσνικ στη Βαλτιμόρη του 1969. Οι μαθητές στο σχολείο όπου δίδασκε Αγγλικά και Θέατρο, αναδεικνύουν τις υποψίες τους για τον ηθικό αυτουργό του εγκλήματος: τον ιερέα Τζόσεφ Μάσκελ, καταδικασμένο για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Σύμφωνα με τα λεγόμενά τους ο ιερέας «έβγαλε από τη μέση» τη μοναχή όταν άρχισε να τον υποπτεύεται για τη φρικτή του δράση. Στα επτά της επεισόδια η σειρά γίνεται μια γροθιά στο στομάχι, αφού δίνει χώρο στις αφηγήσεις των θυμάτων των σεξουαλικών εγκλημάτων. Δεν είναι άδικα ένα από τα πιο συζητημένα πρότζεκτ του Netflix.