Αποχαιρετισμοί

Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας γράφει: Ενθύμιον 31-12-57. Από την αναχώρηση Κικής διά Αυστραλία. Στο μπροστινό μέρος η Κική, 26 χρονών, είναι αυτή με το καρτελάκι στο πέτο. (Το πρώτο κλάμα έπεσε όταν την είδαν να καρφιτσώνει στον γιακά της το χαρτονάκι με τη σφραγίδα και το όνομά της γραμμένο στα ξένα). Δίπλα της στέκονται η κουνιάδα της Μαριέττα με τον άντρα της Σπύρο, από την άλλη μεριά ο πεθερός της, η άλλη κουνιάδα της Ελλη, ο αδελφός της Βαγγέλης, η αδελφή της μητέρας της Γιαννούλα. Καθισμένοι πάνω στη βαλίτσα η Χριστίνα (η φίλη που έγραψε το σημείωμα της φωτογραφίας), μια ανιψιά κι ο ξάδελφός της. Κανείς δεν χαμογελάει, μόνο η θλίψη ζωγραφίζει τα πρόσωπα. Το λιμάνι είναι ο Πειραιάς, και το πλοίο – μόλις διακρίνεται – που θα τη μεταφέρει στη Μελβούρνη της Αυστραλίας είναι το «Βασίλισσα Φρειδερίκη» ή το «Πατρίς». Ονόματα υπερωκεανίων που ξεπατρίζουν Ελληνες. Οι γονείς της την αποχαιρέτησαν στην Κεφαλονιά. Παλεύουν ακόμα με τα ερείπια των σεισμών όταν τον Αύγουστο του 1953 διέλυσαν τα Επτάνησα. Η Κική αρραβωνιασμένη με τον Κώστα, προτού εκείνος εγκαταλείψει το νησί, ταξιδεύει για να τον παντρευτεί στη μακρινή χώρα. «Ολα εδώ είναι σωστά, υπάρχει δουλειά με καλά λεφτά, φτάνει κανείς να έχεις όρεξη. Xαίρεσαι τους κόπους σου. Γλεντάς με συγχωριανούς, που είναι πολλοί, και γιορτάζεις τα Χριστούγεννα και το Πάσχα με τους άλλους Ελληνες. Μια μικρή Ελλάδα είναι το Μέλμπουρν, μόνο που τις γιορτάδες τις κάνουμε ανάποδα. Πρωτοχρονιά το καλοκαίρι, και Ανάσταση χειμώνα. Είμαστε βλέπεις κάτου από τον Ισημερινό. Οταν έρθεις με το καλό, θα χορτάσεις γλυκό ψωμί» της έγραφε σ’ ένα του γράμμα. Ο Κώστας δουλεύει στο μεγαλύτερο συνεργείο επισκευής αυτοκινήτων, και την Κική την περιμένει το εργαστήρι ραπτικής, της «Μίσες Λόλας» με το όνομα.

Η σειρήνα του πλοίου ειδοποιεί τους μετανάστες να αποχαιρετήσουν τους συγγενείς. Στην αποβάθρα ακούγονται κλάματα και λόγια που κομματιάζει ο αέρας. Ανοίγονται αγκαλιές που δεν αποφασίζουν να χαλαρώσουν το σφίξιμο από το αγαπημένο σώμα. Μια γυναικεία κραυγή σκίζει τον αέρα. «Μάνα μ’ μην αφήν’ς να μι πάρ’ ν!». Ο σαματάς δυναμώνει κι ένα σώμα πέφτει χάμω. Μια γριά με τσεμπέρι, ένας άντρας και η κοπέλα με το καρτελάκι στο πέτο φορτώνουν τη βαλίτσα στην κούρσα και εξαφανίζονται. «Αυτή δεν άντεξε τον μισεμό» λέει κάποιος. Η Κική μοιράζει στους μικρούς της φωτογραφίας τα ελάχιστα κέρματα που βρέθηκαν στην τσέπη του παλτού της. «Είναι άχρηστα πια για μένα» λέει βάζοντας τα κλάματα. Ο εκκωφαντικός ήχος της σειρήνας επανέρχεται. Οι αγκαλιές χαλαρώνουν, τα χέρια χαϊδεύουν πρόσωπα κι ύστερα τον αέρα. Η Κική σηκώνει τη βαλίτσα και με αργά βήματα κατευθύνεται στο πλοίο. Γυρίζει κάθε τόσο και τους κοιτάζει. «Αραγε θα τους ξαναδώ;» σκέφτεται. Ο κόσμος μπαίνει ανάμεσά τους, ακούγονται αναφιλητά. Οι συγγενείς αποσβολωμένοι τη βλέπουν να ανεβαίνει τη σκάλα του υπερωκεανίου. Η τελευταία ματιά γίνεται ο ύστατος αποχαιρετισμός. Χέρια κουνάνε μαντίλια, λέξεις πετούν: «Στο καλό… γράψε μόλις φτάσεις… καλό ταξίδι… να μας φιλήσεις την Κάτε…». Η Κική χάνεται στο εσωτερικό του πλοίου. Πρώτα ο πεθερός, και μετά οι υπόλοιποι μπαίνουν στο φορτοταξί (αυτό της φωτογραφίας) στο οποίο δουλεύει ο Σπύρος μεταφέροντας καθημερινά επιβάτες και πράγματα. Η Μαριέττα θυμήθηκε πως έχει να μαγειρέψει, και τα μικρά βιάζονται να προλάβουν να πουν τα κάλαντα, τουλάχιστον στους κοντινούς θείους, μπας και μαζέψουν το χαρτζιλίκι τους. Είναι παραμονή Πρωτοχρονιάς, οι δουλειές είναι πολλές, πρέπει να βιαστούν, η αποστολή τους τέλειωσε. Την ταξίδεψαν! Τη μουσική μπάντα δεν θα τη δουν. Ούτε θ’ ακούσουν τους σκοπούς που θα παιανίσει, ούτε τον Εθνικό Υμνο που η Πατρίδα, μ’ αυτόν τον τρόπο, αποχαιρετά τα παιδιά της στέλνοντάς τα στην ξενιτιά. Η Κική, μαζί με άλλους επιβάτες, όρθια στο κατάστρωμα, τραγουδάει και κλαίει. Ψάχνει ανάμεσα στο πλήθος της προβλήτας να ξαναδεί, για άλλη μια φορά τα αγαπημένα, μα εξαφανισμένα πια, πρόσωπα.

Ο Γιάννης μόλις τέλειωσε το μεροκάματο. Πλένεται γρήγορα, φοράει καθαρά ρούχα και βιαστικός, σχεδόν τρέχοντας, μόλις προλαβαίνει το λεωφορείο. «Να μην αποχαιρετήσω κι εγώ την ξαδέλφη μου;» σκέφτεται κοιτώντας το ρολόι του. Η διαδρομή είναι σύντομη. Με γρήγορα βήματα περνάει μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα κι ύστερα αρχίζει να τρέχει. Στο βάθος ξεπροβάλλει ο τρούλος του Αγίου Νικολάου. «Θα προφτάσω;» αναρωτιέται. Μια μικρή ομάδα, με κατεβασμένα κεφάλια, έρχεται καταπάνω του. Υστερα κι άλλη. Γυναίκες σκουπίζουν τα μάτια τους. «Εφυγε;» ρωτάει. Κάποια δείχνει με το χέρι της ένα πλοίο που ο καπνός του μουτζουρώνει το λιμάνι και μετά τον ίδιο.