Αποδομώντας το success story της οικονομίας

Την προηγούμενη Τετάρτη δόθηκαν στη δημοσιότητα δύο εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Το συμπέρασμα που βγάζει κανείς διαβάζοντας αυτές τις δύο εκθέσεις είναι ότι η οικονομία της χώρας εξακολουθεί να είναι εύθραυστη, χωρίς να έχει επιλύσει τα σημαντικά της προβλήματα. Σύμφωνα με την πρώτη έκθεση, της εξέτασης των μακροοικονομικών ανισορροπιών, η εξωστρέφεια στην οποία στόχευαν τα 3 Μνημόνια, δεν έχει επιτευχθεί: οι εξαγωγές αυξάνονται με πολύ χαμηλό ρυθμό, σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με άλλες γειτονικές χώρες, με αποτέλεσμα να χάνονται συνεχώς μερίδια αγοράς στο εξωτερικό. Ετσι, το μερίδιο της Ελλάδας στο παγκόσμιο εμπόριο περιορίζεται από το 0,32% το 2014 στο 0,28% το 2017. Η καθαρή επενδυτική θέση της χώρας, δηλαδή αυτό που απομένει εάν αφαιρέσουμε τις αποσβέσεις, εξακολουθεί να είναι αρνητική, υποθηκεύοντας το μέλλον των μελλοντικών γενεών. Το δημόσιο χρέος, παρά τα τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα είναι σήμερα περίπου 60 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο σε σύγκριση με αυτό που ήταν πριν μπούμε στα Μνημόνια. Εκτός όμως από το δημόσιο χρέος, στη διάρκεια του τρίτου Μνημονίου (προφανώς ως αποτέλεσμα της φοροκεντρικής λιτότητας) μια νέα μορφή χρέους, το ιδιωτικό, το οποίο αντανακλάται στα κόκκινα δάνεια των τραπεζών, ήρθε να προστεθεί στην πολύπαθη οικονομία της χώρας.

H Επιτροπή θεωρεί ότι το υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων εμποδίζει την αποκατάσταση μιας υγιούς ροής πιστώσεων στην οικονομία, η οποία απαιτείται για την υποστήριξη της ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα. Τέλος, το τεράστιο ποσοστό ανεργίας, αμαυρώνει την εικόνα της χώρας γιατί μπορεί μεν να μειώνεται με αργό ρυθμό αλλά αυτό είναι αποτέλεσμα της μείωσης του ποσοστού απασχόλησης και της μεγάλης φυγής των νέων ανθρώπων στο εξωτερικό. Η δεύτερη έκθεση, της ενισχυμένης εποπτείας, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη, επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει υλοποιήσει μια σειρά μεταρρυθμίσεων, που περιλαμβάνουν τις ιδιωτικοποιήσεις, την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών και την υιοθέτηση νέου νομικού πλαισίου προστασίας της πρώτης κατοικίας. Η έκθεση προειδοποιεί πως αν η Αθήνα δεν επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις, τότε το Eurogroup της 11ης Μαρτίου θα «παγώσει» πιθανότατα τη δόση.

Μία τέτοια απόφαση θα ήταν καταστροφική γιατί θα έπληττε το επενδυτικό αίσθημα για τα ελληνικά ομόλογα, την ώρα που η  κυβέρνηση έχει στόχο να εκδώσει νέο 10ετές ομόλογο τον επόμενο μήνα, το πρώτο από τον Μάρτιο του 2010. Χάρη στο μαξιλάρι ρευστότητας, η Ελλάδα δεν έχει άμεση ανάγκη το 1 δισ. ευρώ, που προέρχεται από τα κέρδη των κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης από τα ελληνικά ομόλογα. Ομως μια θετική αξιολόγηση των δανειστών, θα ήταν ένα σημαντικό σήμα προς τους πιθανούς ξένους επενδυτές ότι η ελληνική οικονομία επιστρέφει στην κανονικότητα. Συμπερασματικά, οι δύο εκθέσεις δείχνουν ότι η παρούσα κυβέρνηση δεν φαίνεται να διαθέτει ούτε το πολιτικό κεφάλαιο, αλλά ούτε και τη βούληση σε μια εκλογική χρονιά, να ολοκληρώσει κάποιες εναπομείνασες κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, προσφέροντας με τον τρόπο αυτόν λύση σε ορισμένα σημαντικά ζητήματα που ταλανίζουν την ελληνική οικονομία.

Ο Παναγιώτης Λιαργκόβας είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και πρώην συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή των Ελλήνων