Το σύνδρομο του εκτροχιασμού του χρέους

Βάσει της κλασικής οικονομικής θεωρίας, όταν υποχωρούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, ο δημόσιος τομέας πρέπει να καλύπτει το κενό. Επειτα από μια δεκαετία άρνησης της αρχής αυτής, η Δύση εμφανίζει ενδείξεις επιστροφής στα οικονομικά στάνταρντ. Δύο πρόσφατες τοποθετήσεις επιφανών ειδικών υποδηλώνουν μια υποχώρηση του παράλογου φόβου για τα κυβερνητικά χρέη και ελλείμματα.

Στις αρχές Φεβρουαρίου αρθρογραφώντας στους «Sunday Times» ο καθηγητής Κένεθ Ρογκόφ, γνωστός για την άποψή του ότι το δημόσιο χρέος δεν πρέπει να ξεπερνά το 90% του ΑΕΠ, σημείωσε ότι η Βρετανία δεν πρέπει να ανησυχεί για το χρέος της (84%) και ότι μπορεί να αυξήσει τις δημόσιες επενδύσεις «δεδομένου του μέτριου ρυθμού ανάπτυξης, των οξυμμένων ανισοτήτων και της υποχώρησης των επιτοκίων».

Είχε προηγηθεί άρθρο του δημοσιογράφου Μπρένταν Γκρίλι στους «Financial Times», στο οποίο περιγράφει τοποθέτηση του πρώην επικεφαλής οικονομολόγου του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ (και ο Ρογκόφ ήταν παλαιότερα μεγαλοστέλεχος του Ταμείου), ότι «το δημόσιο χρέος είναι ένα εργαλείο που οι κυβερνήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν όταν το χρειάζονται».

Αυτό που λένε σήμερα οι Ρογκόφ και Μπλανσάρ είναι ότι όταν ο ιδιωτικός τομέας παύει να δαπανά αρκετά για να κρατά την ανεργία χαμηλά, τότε ο δημόσιος τομέας πρέπει να φροντίζει ώστε να καλύπτει το κενό. Ουσιαστικά η κυβέρνηση μετατρέπεται σε εργοδότη. Ετσι αυξάνει όμως το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πρόκειται για μια απολύτως κεϊνσιανή πρακτική, που όμως απέρριπτε ακόμα και ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος το 2010 είχε προαναγγείλει πάγωμα των κυβερνητικών δαπανών παρότι η οικονομία έβγαινε από την κρίση και η ανεργία βρισκόταν ακόμα στο 9,7%.

Από το 1937 ο Τζον Μέιναρντ Κέινς είχε επισημάνει ότι «ο σωστός χρόνος για την επιβολή λιτότητας είναι όταν ο οικονομικός κύκλος είναι ανοδικός και όχι σε περίοδο κρίσης». Δεν έχω καταλάβει γιατί η Δύση αρνείται τις βασικές οικονομικές αρχές. Αλλά οι νέες Ρογκόφ και Μπλανσάρ με κάνουν να ελπίζω ότι δεν θα επαναλάβουμε τα πικρά λάθη που κάναμε την τελευταία δεκαετία.

Ο Τζέι Μπράντφορντ Ντιλόνγκ είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας