Επικουρική θεραπεία στον καρκίνο του παγκρέατος

Ο καρκίνος παγκρέατος αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα νεοπλάσματα και παρότι αντιστοιχεί στο 3% των νεοπλασμάτων που διαγιγνώσκονται ετησίως, συνιστά την τέταρτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Τα νούμερα αυτά μάλιστα αναμένεται να επιδεινωθούν τα επόμενα χρόνια καθώς η επίπτωση του αδενοκαρκινώματος παγκρέατος αυξάνεται σταθερά με ρυθμό 10% την τελευταία δεκαετία. Το ποσοστό των ασθενών με καρκίνο παγκρέατος που επιβιώνει πέραν της πενταετίας είναι μικρό και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μόνο 20% διαγιγνώσκεται σε αρχικό στάδιο και μπορεί να υποβληθούν σε ριζική χειρουργική αντιμετώπιση.

Σε αυτή ακριβώς την ομάδα των ασθενών εξετάζεται ο ρόλος της επικουρικής (μετεγχειρητικής) χημειοθεραπείας. Το όφελος από τη χρήση επικουρικής χημειοθεραπείας στον καρκίνο παγκρέατος αποδείχθηκε αρχικά από την ευρωπαϊκή μελέτη ESPAC-1 που απέδειξε ότι η επικουρική θεραπεία με 5-φλουροουρακίλη αυξάνει την επιβίωση σε ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο. Ανάλογο όφελος στην επιβίωση κατέδειξε και η χρήση του νουκλεοσιδικού αναλόγου γεμσιταβίνη στη μελέτη CONKO-001. Σε συνδυασμό μάλιστα με τα αποτελέσματα της μελέτης ESPAC-3 που έδειξε ανάλογο όφελος επιβίωσης από τη χρήση γεμσιταβίνης ή 5-φλουροουρακίλης, αλλά σημαντικά μικρότερη τοξικότητα της πρώτης, η γκεμσιταμπίνη εδραιώθηκε ως η θεραπεία επιλογής στην επικουρική αγωγή στον καρκίνο παγκρέατος. Μεταναλύσεις των μελετών που χρησιμοποιούσαν επικουρική χημειοθεραπεία στον καρκίνο παγκρέατος κατέδειξαν ότι η διάμεση συνολική επιβίωση στους ασθενείς με εντοπισμένο καρκίνο παγκρέατος που υποβλήθηκαν σε χειρουργική εξαίρεση και έλαβαν επικουρική χημειοθεραπεία προσέγγιζε τους 20 μήνες.

Πολύ πρόσφατα όμως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «New England Journal of Medicine» η μελέτη PRODIGE24 που συνέκρινε μια τροποποιημένη μορφή του χημειοθεραπευτικού σχήματος FOLFIRINOX με την γκεμσιταμπίνη ως επικουρική αγωγή στον καρκίνο παγκρέατος. Η μελέτη απέδειξε το όφελος του FOLFIRINOX σε όλα τα καταληκτικά σημεία. Κυρίως όμως απέδειξε ότι το σχήμα αυτό μπορεί να αυξήσει την επιβίωση των ασθενών κατά 20 μήνες σε σχέση με τη μονοθεραπεία με γεμσιταβίνη και για πρώτη φορά σε μια μελέτη, η συνολική επιβίωση ξεπέρασε τους 50 μήνες. Το σχήμα FOLFIRINOX έχει μεγαλύτερη τοξικότητα, κυρίως αιματολογική και γαστρεντερική, αλλά θεωρείται ότι μπορεί να είναι διαχειρίσιμη και να αποτελεί πλέον τη θεραπεία επιλογής ως επικουρική αγωγή στον καρκίνο παγκρέατος.