Από τον δικομματισμό στον διπολισμό ή στον τρικομματισμό

Τα αποτελέσματα των επερχόμενων τριών εκλογικών αναμετρήσεων, και κυρίως αυτό των εθνικών εκλογών, θα οριστικοποιήσουν τη μορφή του πολιτικού σκηνικού για τα επόμενα λίγα ή και περισσότερα χρόνια. Οι κάλπες, σύμφωνα πάντα με τις δημοσκοπήσεις, δύσκολα θα παγιώσουν έναν νέο ισχυρό δικομματισμό ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ. Πολύ πιο πιθανό είναι να οδηγήσουν είτε στη διαμόρφωση ενός διπολικού συστήματος, με πόλους ευρύτερων συσπειρώσεων τα δυο αυτά κόμματα, είτε στην ύπαρξη τριών διακριτών κομμάτων εξουσίας: ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ. Ενας νέος δικομματισμός, με τις γνωστές παθογένειες της πόλωσης και του διχασμού, θα αποτελέσει ανοιχτή πληγή στην προσπάθεια εξόδου από την κρίση. Το ίδιο λίγο-πολύ θα συμβεί και στην περίπτωση διπολικού πολιτικού σκηνικού, με μεγαλύτερους όμως βαθμούς πολιτικής αστάθειας και αβεβαιότητας.

Η μόνη δύναμη που μπορεί να αποτρέψει τα δυο αυτά προβληματικά ενδεχόμενα είναι το ΚΙΝΑΛ. Η βελτίωση των εκλογικών επιδόσεών του θα του επιτρέψει να ενισχύσει την πολιτική του αυτονομία έναντι των ψευδεπίγραφων «μεταρρυθμιστικών» ή «προοδευτικών» μετώπων και να ασκήσει πολιτική εθνικής ευθύνης, προσπαθώντας να ενώσει και όχι να διχάσει όλες εκείνες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που μπορούν να συνδράμουν σε ένα εθνικό σχέδιο εξόδου από την κρίση.

Πολιτική αυτονομία δεν σημαίνει πολιτική ίσων αποστάσεων. Στην πολιτική δεν υπάρχουν ούτε ίσες ούτε σταθερές αποστάσεις. Η απόσταση ενός κόμματος από τα άλλα καθορίζεται από τις θέσεις και τις επιλογές του, από το εάν είναι στην κυβέρνηση ή στην αντιπολίτευση, καθώς και από τις προτεραιότητες που θέτει η εκάστοτε πολιτική συγκυρία. Γι’ αυτό και είναι αβάσιμη η κριτική που ασκείται από ορισμένους στο ΚΙΝΑΛ για πολιτική ίσων αποστάσεων, πολύ περισσότερο όταν η κριτική αυτή υποκρύπτει την πρόωρη επιδίωξη συγκεκριμένων μετεκλογικών συνεργασιών. Ούτε, βέβαια, πολιτική αυτονομία σημαίνει πολιτική απομόνωση. Αντίθετα, η αυτονομία επιτρέπει τη σύναψη των αναγκαίων συνεργασιών, στη βάση προγραμματικών συγκλίσεων, είτε προς τα δεξιά, είτε προς τα αριστερά, με γνώμονα την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων πολιτικών στόχων, χωρίς όμως μονιμότερη πρόσδεση στο άρμα ενός ισχυρότερου εταίρου, γεγονός που θα ακύρωνε κάθε προσπάθεια αλλαγής των σημερινών πολιτικών συσχετισμών προς όφελος της Κεντροαριστεράς. Μόνο από θέση πολιτικής αυτονομίας το ΚΙΝΑΛ θα μπορέσει να αποτρέψει κάθε περαιτέρω προσπάθεια διείσδυσης του ΣΥΡΙΖΑ στον χώρο της Κεντροαριστεράς και ενδεχόμενη ηγεμονία του στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο.

Σημαντικό βήμα για την ενίσχυση του ΚΙΝΑΛ και την εμπέδωση ενός τρικομματικού συστήματος θα αποτελέσει το έκτακτο συνέδριο στο τέλος Μαρτίου. Στο συνέδριο θα συντελεστεί, έστω και καθυστερημένα, η πολιτική και οργανωτική ενοποίησή του, με εκλεγμένα όργανα και με δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία σε όλα τα επίπεδα.

Οι λαθεμένες επιλογές που έχουν γίνει στη διάρκεια του πρόσφατου παρελθόντος, με την εκλογή της ηγεσίας πριν από το ιδρυτικό συνέδριο, με τη διατήρηση του πολυκομματικού χαρακτήρα μετά το συνέδριο, με τη συγκρότηση του 6μελούς Πολιτικού Συμβουλίου, με την απουσία αποφασιστικών αρμοδιοτήτων στα κεντρικά όργανα (και μάλιστα όλα αυτά προκειμένου να ικανοποιηθούν τα αιτήματα για τη συμμετοχή ευρύτερων δυνάμεων, και κυρίως του Ποταμιού στη βάση μιας κακώς εννοούμενης αντιπροσωπευτικότητας) αποτέλεσαν τροχοπέδη στην ανάπτυξη της αρχικής δυναμικής του εγχειρήματος και ευνοϊκό πεδίο για την άσκηση προσωπικών στρατηγικών. Η δυναμική όμως δεν έχει χαθεί, γιατί το αίτημα για ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς δεν αποτελεί μόνο επιδίωξη χιλιάδων προοδευτικών πολιτών και εκατοντάδων αξιόλογων στελεχών. Αποτελεί πρωτίστως προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία του πολιτικού συστήματος και εγγύηση για την κοινωνική και οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών