Πρέσπες: πύρρειες νίκες και ήττες;

Η ναυμαχία των Πρεσπών τέλειωσε και αρχίζουν τα επινίκια.

Ομως, και ο Πύρρος νίκησε το 279 π.Χ. Οταν όμως κάποιος τον συνεχάρη, ο Πύρρος του είπε «Μια ακόμα τέτοια νίκη… και θα χαθούμε εντελώς». Οπως εξηγεί ο Πλούταρχος, η νίκη αυτή υποχρέωσε τον νικητή να εγκαταλείψει τους στόχους του, ακύρωσε δηλαδή τον σκοπό του πολέμου.

Μήπως τελικά οι νίκες των Πρεσπών ήταν πύρρειες;

Ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να διχάσει την αντιπολίτευση, αλλά κατέληξε να κερδίσει τα ειλικρινή συγχαρητήρια του ευρωπαϊκού κατεστημένου. Για να κεφαλαιοποιήσει αυτά τα κέρδη, πρέπει να λοξοδρομήσει από τις αρχικές του (αριστερές) στοχεύσεις, συμπεριφερόμενος ως συνεπής και νομοταγής Ευρωπαίος. Θα κερδίσει δηλαδή αν πείσει ότι μεταμορφώθηκε σε κάτι άλλο, πιθανώς εκλογικά ανθεκτικό, αλλά όχι και πολύ ΣΥΡΙΖΑ. Κερδίζει κάποιον πόλεμο, όχι αυτόν στον οποίο άρχισε να πολεμάει.

Η ΝΔ προωθούσε μεταρρυθμίσεις. Με τη μακεδονολογία λοξοδρόμησε, αποδίδοντας πρώτο λόγο σε στελέχη ταυτισμένα με μεταρρυθμιστικό «μη μου άπτου». Δεν έπεσε στη συριζαϊκή παγίδα, αλλά έβαλε στο ράφι ρηξικέλευθες προτάσεις. Κινδυνεύει να κερδίσει εκλογικούς πόντους, χάνοντας όμως τη στρατηγική στόχευση για μεταρρυθμίσεις. Ισως κερδίσει την εξουσία, χάνοντας όμως τον λόγο για τον οποίο την επιδίωκε.

Οι νικητές σίγουρα νίκησαν μια τακτική νίκη. Ομως, η απρόσμενη ένταση του διχασμού άλλαξε το τοπίο, εκβιάζοντας αναθεώρηση στόχων, πιθανώς δε και φυσιογνωμιών. Το αν η νίκη θα είναι στρατηγική, ή αν θα είναι πύρρειος, θα φανεί με τον χρόνο.

Τι γίνεται με τους ηττημένους; Μήπως, παραδόξως, μπορούν να βγουν κερδισμένοι από μια «πύρρειο ήττα»;

Το Ποτάμι επέλεξε να ηττηθεί. Σε αντίθεση με τους νικητές (αλλά και τους λοιπούς ηττημένους) κράτησε την αρχική του θέση «Ναι στις Πρέσπες – Οχι στον ΣΥΡΙΖΑ». Το πρώτο συστατικό ήταν γνωστό ότι κόστιζε δύο βουλευτές, το δεύτερο έναν· ο λογαριασμός των δύο μαζί ήταν η κοινοβουλευτική παρουσία του κόμματος – η αποτίμηση της συνέπειας. Το Ποτάμι κατέβαλε το τίμημα ασμένως και συνειδητά.

Η κοινή γνώμη μέμφεται όσους μετακινούνται για να εξασφαλίσουν μια καρέκλα, σημερινή ή αυριανή. Θα έπρεπε, αν ήταν βέβαια συνεπής, να επιβραβεύσει το αντίθετο.

Ετσι, συμπλήρωμα «πυρρείου νίκης» των μεγάλων, θα έπρεπε να είναι το αντίθετό της, μια «πύρρειος ήττα» που σώζει τον ηττημένο. Ο οποίος, για να κρατήσουμε την ιστορική αναλογία, χάνει σκόπιμα την μάχη, προκειμένου να διατηρήσει τη μακροχρόνια στόχευση – που είναι η έμπρακτη διαφοροποίηση με το παλιό σύστημα.

Πόσο, πράγματι, αποτιμά η πολιτική αγορά τη συνέπεια; Πόσο κοστίζει ο κυνισμός;

Ηταν ο Πλούταρχος, υπεύθυνος στους Δελφούς για την ερμηνεία της Πυθίας, που έβγαλε την τελική απόφαση για τον Πύρρο. Ο δικός μας Πλούταρχος εισπνέει ακόμη αναθυμιάσεις και κρατά σημειώσεις. Και για νίκες και για ήττες.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά