Το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων

Στις 5/2 και για να δικαιολογήσει τους έξι βουλευτές που με επιστολές εκχώρησαν τις ψήφους τους στην κυβέρνηση, ο Πρόεδρος της Βουλής δήλωσε ότι «βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μεγάλες εκκρεμότητες (…) που μπορεί να δημιουργούν συνειδησιακά ζητήματα».

Γι’ αυτό ίσως και οι «Εξι», αντί να ρυθμίσουν τα ζητήματα της συνείδησής τους, προτίμησαν να την εκχωρήσουν δι’ αλληλογραφίας.

Δεν το έκαναν πάντα.

Η Παπακώστα, αφού εξελέγη με τη ΝΔ, έγινε εν τω μεταξύ υφυπουργός του ΣΥΡΙΖΑ κι επικαλούμενη τον… Κωνσταντίνο Καραμανλή (του οποίου οι σχέσεις με τη «ριζοσπαστική Αριστερά» θεωρούνται μάλλον απροσδιόριστες) διαβεβαίωσε πως «με συνείδηση και ελεύθερη βούληση οι βουλευτές θα αποφασίσουμε» για τις Πρέσπες (24/1/2019).

Υπερψήφισε φυσικά και με τα δυο χέρια.

Είναι αλήθεια ότι η υφυπουργός θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς λίγο γραφική, αλλά συμπτωματικά η ίδια συνείδηση έπληξε κατακούτελα και τον Δανέλλη.

Ο οποίος, αν και βουλευτής του Ποταμιού, αλλά χωρίς να επικαλείται τον Καραμανλή, ψήφισε και την κυβέρνηση (για να ψηφίσει τις Πρέσπες) και τις Πρέσπες (για να ψηφίσει την κυβέρνηση).

Χωρίς να παραιτηθεί, όπως είχε αρχικά δηλώσει.

Ο λόγος; «Ενας βουλευτής, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, έχει το απεριόριστο δικαίωμα να δρα σύμφωνα με τη συνείδησή του» εξήγησε (6/2/2019).

Προηγουμένως η ταξιδιάρα αυτή συνείδηση είχε προλάβει να στείλει μήνυμα και στην Κουντουρά, πράγμα που έκανε την υπουργό να ξεκαθαρίσει εγκαίρως πως «στο Υπουργικό Συμβούλιο δήλωσα ότι στηρίζω την κυβέρνηση και διευκρίνισα ότι πάντα ψηφίζω κατά συνείδηση» (16/10/2018).

Ετσι, η συνείδησή της που στηρίζει την κυβέρνηση την έστειλε από τους ΑΝΕΛ στον ΣΥΡΙΖΑ που είναι κυβέρνηση κι από εκεί στις Πρέσπες – συμπτωματικά μάλιστα κι η Eurobank της έστειλε στο ενδιάμεσο μια αγωγή για εικονική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων και μη εξυπηρέτηση δανείων (29/1/2019).

«Κατά συνείδηση» δήλωσε ότι θα ψηφίσει και το Ποτάμι, αν και οι συνειδήσεις τριών βουλευτών του καθησυχάστηκαν από τη διαβεβαίωση του αρχηγού τους ότι «θετική ψήφος για τις Πρέσπες δεν σημαίνει ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση» (Θεοδωράκης, 18/1/2019). Ουφ!

Εκ των υστέρων βεβαίως πληροφορηθήκαμε ότι το Ποτάμι «επιλέγει το πατριωτικό, όχι το κομματικό καθήκον», υποθέτω πάλι για λόγους συνείδησης (25/1/2019).

Θα σταματήσω εδώ την απαρίθμηση.

Ομολογώ ότι τόσες συνειδήσεις μαζεμένες είχα να δω από την εποχή του «Γαργάλατα».

Αποτελεί ασφαλώς συνταγματική επιταγή ότι «οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση» (άρθρο 60,1). Ούτως ή άλλως όμως θα ήταν μάλλον σόλοικο να προβλέπει το Σύνταγμα ότι οι βουλευτές ψηφίζουν για να πάρουν υπουργείο ή με τιμολόγιο και ΦΠΑ.

Είναι αλήθεια επίσης ότι στην προκειμένη περίπτωση όλες οι συνειδήσεις είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: κατέληγαν (με τον έναν ή τον άλλο τρόπο) υπέρ της κυβέρνησης και χύνονταν στις Πρέσπες.

Προφανώς θα πρόκειται για σύμπτωση.

Διαφορετικά, μάλλον θα έπρεπε να προβληματιστούμε (παραφράζοντας τον Σάμιουελ Τζόνσον) μήπως η συνείδηση στην πολιτική «είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων».

Είμαι βέβαιος όμως ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Υποθέτω ότι είναι η έγνοια για την πατρίδα που έστειλε τόσες συνειδήσεις μαζεμένες από την αντιπολίτευση στην κυβέρνηση. Οι άνθρωποι (κι οι συνειδήσεις τους) θέλησαν να κάνουν το σωστό.

Ενδεχομένως διευκολύνθηκαν από μια ελαφρώς χαζοχαρούμενη αλλά τελικά βολική αντίληψη της πολιτικής, σύμφωνα με την οποία ο πολιτικός «πρέπει να υπερασπίζεται το σωστό ακόμη κι όταν το κάνει ένας αντίπαλος».

Είναι αλήθεια ότι ο εν λόγω πολιτικός  θυμίζει περισσότερο κριτή σε τηλεοπτικό reality που λέει μια καλή κουβέντα για όλους. Αλλά τουλάχιστον θα τα έχει καλά και με τον εαυτό του και με τον αντίπαλο.

Πάντα μπορείς άλλωστε να βρεις κάτι σωστό στον άλλο. Ο Μουσολίνι, ας πούμε, ήταν άθλιος, αλλά τουλάχιστον τα τρένα έφταναν στην ώρα τους.

Ή κάτι λάθος. Προ ημερών ο Θεοδωράκης θυμήθηκε ότι η ΝΔ έστριψε δεξιά επειδή δεν ψήφισε τη… φαρμακευτική κάνναβη. Από όσα συμβαίνουν (και του συμβαίνουν), αυτό επέλεξε ως σημαντικό η συνείδησή του.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά, πρέπει να αναρωτηθούμε τι κρύβεται πίσω από αυτήν την έκρηξη των συνειδήσεων.

Πολύ φοβούμαι ότι απλώς κρύβεται η κατάργηση της πολιτικής. Ο κατακερματισμός της. Ή, ακόμη χειρότερα, η μετατροπή της σε ατομικό νταραβέρι.

Η συνείδηση (η οποία δεν υπακούει σε κάποιον αντικειμενικό προσδιορισμό) αποτελεί απλώς το άλλοθι που επιτρέπει στον καθένα να κάνει τελικά ό,τι γουστάρει ή ό,τι τον συμφέρει.

Ωραίο τοπίο. Η πολιτική θα κινείται αφηρημένα μεταξύ κάποιου «σωστού» και κάποιου «λάθους» χωρίς συμφραζόμενα, χωρίς προηγούμενα και χωρίς παρεπόμενα.

Θα καταλήγει στην προσωπική συνομιλία ενός ανθρώπου με τον καθρέφτη του ή με την τσέπη του.

Θα εξελίσσεται απροσδιόριστα, χωρίς κανόνες και αναφορές.

Θα ασκείται κατά περίσταση, κατά περίπτωση και κατά προτίμηση.

Χθες είχαμε προϋπολογισμό. Σήμερα Πρέσπες. Αύριο κεφτεδάκια με πατάτες τηγανητές.

Θα καταργεί τελικά κάθε έννοια συλλογικότητας – από το έθνος και το κράτος έως το κόμμα και την παράταξη. Αλλά από κοντά κι όσα χαρακτηριστικά συγκροτούν αυτές τις συλλογικότητες.

Οταν λοιπόν θα μας μιλούν για «κρίση αντιπροσωπευτικότητας» στην πολιτική, όταν η κρίση αντιπροσωπευτικότητας γίνει κρίση δημοκρατίας, όταν η κοινωνία θα πασχίζει να εκπροσωπηθεί από ανθρώπους που απαξιούν να την εκπροσωπήσουν, κανένα πρόβλημα.

Πάντα θα υπάρχει κάποιο δικαίωμα ΛΟΑΤΚΙ ή κάποια φαρμακευτική κάνναβη να μετρηθούμε.

Μόνο που αν είναι να καταργήσουμε την πολιτική, αν είναι να τη μετατρέψουμε σε ένα γκρίζο πεδίο μεταξύ «σωστού» και «λάθους», αν είναι να την καταντήσουμε μια περιφορά ατομικής προτίμησης και προσωπικών διευθετήσεων, τότε προτιμώ χίλιες φορές να συμπεράνω ότι η συνείδηση είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων.

Οτι δηλαδή κάποιοι απλώς μας κοροϊδεύουν.