«Φεγγαράκι μου λαμπρό» το 1939

Το αλφαβητάριο «Τα παιδάκια», που κυκλοφορεί αύριο με «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», εκδόθηκε το 1932 ως ένα από τα αναγνωστικά της ελπιδοφόρας Μεταρρύθμισης 1929-1932 του Ελευθέριου Βενιζέλου. Τα κείμενα υπέγραφαν γνωστοί στον εκπαιδευτικό κόσμο της εποχής συγγραφείς: η παιδαγωγός Ρ. Ιμβριώτη (το όνομα της οποίας θα αφαιρεθεί αργότερα λόγω των αριστερών της πεποιθήσεων), ο δάσκαλος Δ. Δούκας και ο ιερέας και δάσκαλος Δ. Δεληπέτρος, ενώ την εικονογράφηση – και τον καλλιτεχνικό σχεδιασμό – είχε αναλάβει ο χαράκτης και καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Γιάννης Κεφαλληνός. «Το βιβλίο, όπως και όλα τα αναγνωστικά της βενιζελικής μεταρρύθμισης, αποσκοπούσε στο να γαλουχήσει χρηστούς πολίτες, υπό το ευρύτερο πνεύμα της παιδοκεντρικής Νέας Αγωγής, και εμπνεόταν από τον εκπαιδευτικό δημοτικισμό των αρχών του 20ού αιώνα, το αίτημα του οποίου είχε εκφραστεί ήδη στα πρώτα προγραμματικά κείμενα του Εκπαιδευτικού Ομίλου από τους πρωτεργάτες του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Δημήτρη Γληνό και Αλέξανδρο Δελμούζο» σημειώνει η Ελένη Κεχαγιόγλου.

Η εκδοτική προσφορά των «ΝΕΩΝ» είναι φωτογραφική αναπαραγωγή της έκδοσης του 1939· πρόκειται δηλαδή για έκδοση της μεταξικής δικτατορίας. Στην έκδοση αυτή όχι απλώς έχει αφαιρεθεί το όνομα της Ρόζας Ιμβριώτη, μα και έχει προστεθεί, πλάι στα ονόματα των δασκάλων Δούκα και Δεληπέτρου, και ένα αινιγματικό «κ.ά.», πίσω από το οποίο υποκρύπτονται οι παρεμβάσεις τρίτων στο περιεχόμενο του βιβλίου, όπως, λ.χ., το κείμενο το οποίο προτάσσεται της καταληκτικής «Βραδινής προσευχής» στο βιβλίο και έχει τον τίτλο «Σκαπανέας»· αναφέρεται, ασφαλώς, στον βαθμό της φασιστικής Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας που είχε ιδρύσει ο Μεταξάς και η συμμετοχή στην οποία από το 1939 είχε πλέον γίνει υποχρεωτική. Η εικόνα που συνοδεύει το κείμενο αυτό (σ. 157), με το μικρό αγόρι ντυμένο τη στολή να χαιρετά φασιστικά, είναι άλλη μία ανατριχιαστικά θλιβερή υπόμνηση για το τι σημαίνει ολοκληρωτικό καθεστώς.

Το αλφαβητάριο εκδόθηκε σε γλώσσα δημοτική και το 1939, δεδομένου ότι ο Μεταξάς ήταν, για ευνόητους λόγους, υποστηρικτής της «γλώσσας του λαού». Στις αυτοτελείς ιστορίες του πρωταγωνιστούν τα παιδιά Μίμης, Αννα, Ανθή, Βάσω, Νώντας, Λόλα, Τοτός, Φάνης, Μάκης κ.ά. Ο κόσμος τους είναι ο παραδοσιακός του χωριού και τα παιδιά παίζουν κολοκυθιά, κρυφτό, τυφλόμυγα και περνάει περνάει η μέλισσα. Στο αναγνωστικό, εξάλλου, απαντούν ποιηματάκια με τα οποία μεγάλωσαν γενιές και γενιές, όπως, λόγου χάρη, το δίστιχο «Σπίτι μου, σπιτάκι μου, χρυσοκαλυβάκι μου», αλλά και το περίφημο «Φεγγαράκι», νοσταλγικό συνώνυμο έως σήμερα στο συλλογικό υποσυνείδητο των πρώτων χρόνων της σχολικής ζωής.

INFO: Το αλφαβητάριο «Τα παιδάκια» από το 1939, σε πολυτελή σκληρόδετη έκδοση, το Σάββατο 9 Φεβρουαρίου μαζί με {LF}«ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο»