Σκουπίδια και ψυχραιμία

Σαφώς έχουμε τελείως διαφορετικές εικόνες, αν και βλέπουμε τα ίδια ακριβώς πράγματα όσοι κυκλοφορούμε στην πόλη αυτή – όσοι τέλος πάντων κυκλοφορούμε προσέχοντας τι ακριβώς συμβαίνει γύρω μας. Διαφορετικά δεν θα είχαμε σκεφτεί πώς τόλμησε η κυρία Ελενα Κουντουρά να ξεστομίσει, πριν μάλιστα από μερικούς μήνες, τη φράση «Φέραμε την ανάπτυξη. Είναι επιτυχία της κυβέρνησης που ο κόσμος δεν τρώει πια από τα σκουπίδια». Δεν συζητάμε για την ηθική διάσταση της φράσης αυτής, πώς μπορεί δηλαδή να επαίρεσαι και να χαρακτηρίζεις ως επιτυχία μια ακύρωση – που δυστυχώς δεν έχει συμβεί – όπως ακριβώς θα το έκανες αν χάρη στην κυβέρνηση που εξαιτίας της δεν τρώει πια ο κόσμος από τα σκουπίδια, είχε εξασφαλιστεί ένας ανθρωπινότερος τέλος πάντων διατροφικός αναβαθμός.

Μόνο όποιος θα ήθελε να στιγματίσει μια κυβέρνηση και όχι να την επαινέσει θα μπορούσε να επικαλεστεί ως γεγονός ότι τα σκουπίδια δεν αποτελούν πια μια καταφυγή για κάποιον που πεινάει, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν στην ίδια πρόταση χρησιμοποιείς τη λέξη «ανάπτυξη» ώστε να μπορεί να υποθέσει κανείς πως φτάνει να μην τρώει κάποιος στα σκουπίδια για να λογαριάζεται ήδη ένας άνθρωπος που απολαμβάνει τα αγαθά της ανάπτυξης. O tempora o mores.

Τα ξανασκεφτήκαμε όλα αυτά πριν από λίγες μέρες, όταν δύο νέοι άντρες γύρω στα σαράντα ανάδευαν επιμελώς έναν κάδο απορριμμάτων στην οδό Θεμιστοκλέους, στο σημείο όπου διασταυρώνεται με την Κωλέττη. Μάλλον άγνωστοι μεταξύ τους, καθώς ο ένας μόλις τέλειωσε την «έρευνά» του χωρίς να αποκομίσει οτιδήποτε και πριν κατηφορίσει προς τη Σόλωνος, ακούστηκε να λέει δυνατά απευθυνόμενος περισσότερο στους περαστικούς που ενδέχεται να μην είχαν καν αντιληφθεί το τι ακριβώς έκανε και για ποιον λόγο την έλεγε τη λέξη «ψυχραιμία». Συνιστούσε ψυχραιμία στους άλλους που ενδεχομένως να μην τη χρειάζονταν τη συγκεκριμένη στιγμή γιατί φαίνεται πως η στεντόρεια επίκλησή της την έκανε για τον ίδιο πιο αποτελεσματική.

Ποιος έχει πει πως μόνο όταν μοιράζεσαι το πρόβλημά σου με ανθρώπους που γνωρίζεις, μπορείς να αισθανθείς ανακούφιση ή παρηγοριά. Με το να χρησιμοποιούμε τις ίδιες ακριβώς λέξεις, όποιοι κι αν είμαστε, μεταφερόμαστε αυτομάτως σε έναν κοινό παρονομαστή είτε μας χρειάζεται η ψυχραιμία γιατί απέβη άκαρπη η έρευνά μας στα σκουπίδια, είτε γιατί στον προθάλαμο ενός χειρουργείου αγωνιούμε για την εξέλιξη της επέμβασης σε ένα συγγενικό μας πρόσωπο.

Οσο κι αν είναι με τις λέξεις που συνειδητοποιούμε τις διαφορές μας σε σχέση με τους άλλους, ή είναι με τις λέξεις που τους απομακρύνουμε ή τους φέρνουμε κοντά μας, το γεγονός ότι μια λέξη μπορεί να έχει την ίδια ιαματική ιδιότητα για έναν που δεν είχε διανοηθεί ποτέ του ότι θα του χρειαστεί όπως και για έναν άλλον που την έχει διαρκώς στα χείλια του, δημιουργεί μια καταλυτική αισθηματική κοινότητα. Με αποτέλεσμα η λέξη «ψυχραιμία» στην οδό Θεμιστοκλέους να ακούγεται σε καιρό «ειρήνης» με όση απελπισία θα την αναφωνούσε κανείς σε ένα πολεμικό χαράκωμα.