Λάθος σχεδιασμός στο θέμα της πρόληψης

Κενά αντιμετωπίζει το σύστημα Υγείας σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση του καρκίνου. Υπάρχει κατ’ αρχάς ένα μεγάλο ποσοστό νοσοκομείων, στην περιφέρεια, όπου δεν λειτουργεί Παθολογική – Ογκολογική Κλινική. Αλλά και εκεί όπου λειτουργούν είναι κατά κανόνα υποστελεχωμένες, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποδώσουν επαρκώς. Αντίστοιχα, διαπιστώνονται ελλείψεις σε δομές διάγνωσης και θεραπείας.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα καταγράφονται κυρίως στη νησιωτική και στη Βόρεια Ελλάδα. Για παράδειγμα, οι ασθενείς της Δυτικής Μακεδονίας αναγκάζονται να ταξιδεύουν έως τη Θεσσαλονίκη, λαμβάνοντας ιατροφαρμακευτική περίθαλψη από το Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο. Στη συμπρωτεύουσα απευθύνονται και ασθενείς από την Αλεξανδρούπολη, όταν προκύπτει βλάβη στα ακτινοθεραπευτικά μηχανήματα. Ως αποτέλεσμα, τα αντικαρκινικά νοσοκομεία της Αθήνας δέχονται αυξημένη προσέλευση ασθενών από την Κεντρική Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τα νησιά.

Σε μεγάλο ασθενή όμως έχει εξελιχθεί και το θέμα της πρόληψης, καθώς διαχρονικά δεν έχει εγκύψει η Πολιτεία στο σημαντικό αυτό ζήτημα. Δεν έχει τύχει σωστού σχεδιασμού και οργάνωσης το θέμα της πρόληψης. Γνωρίζοντας ποιοι είναι οι καρκινογόνοι παράγοντες, μπορούμε να τους αποφύγουμε (πρωτογενής πρόληψη). Από αυτούς κάποιοι είναι καθαρά θέμα προσωπικής επιλογής (π.χ. το κάπνισμα), κάποιοι είναι κοινωνικοί (π.χ. η μόλυνση της ατμόσφαιρας) και κάποιοι άλλοι παράγοντες σχετίζονται με το επίπεδο της υγειονομικής φροντίδας που παρέχεται στον πληθυσμό (π.χ. εμβολιασμοί για την ηπατίτιδα ή τον HPV).

Το παράδειγμα της Αυστραλίας αποτελεί τρανταχτή απόδειξη ότι ο καρκίνος δεν είναι ανίκητος. Η καμπάνια που ξεκίνησε το 2005 για την προστασία των πολιτών από την υπεριώδη ακτινοβολία έχει βοηθήσει σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του μελανώματος. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι έως το 2040 ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας θα αποτελεί παρελθόν για τις Αυστραλές χάρη στον τακτικό έλεγχο και τον εμβολιασμό.

Ομως, στη χώρα μας δεν έχει καν κατακτηθεί ο προληπτικός έλεγχος. Εχει διαπιστωθεί ότι οι άντρες είναι πιο επιφυλακτικοί ή ασυνεπείς, ενώ η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο προβληματική στην επαρχία (ανεξαρτήτως φύλου). Στην περιφέρεια, με ιδιαίτερη έμφαση στις απομακρυσμένες περιοχές, το κενό αυτό μπορεί να καλυφθεί μόνο με οργανωμένα προγράμματα, υπό την «ομπρέλα» της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Αλλωστε, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της περιφέρειας έχουν πολλά… πρόσωπα. Ο καρκίνος δημιουργεί μια οικονομική τοξικότητα, καθώς οι ασθενείς επαρχιακών περιοχών επιβαρύνονται με τα έξοδα μετακίνησης και διαβίωσης, δεδομένου ότι μετακινούνται στα αστικά κέντρα για να λάβουν διάγνωση και θεραπεία.

Η θεραπεία του καρκίνου είναι μια σύνθετη υπόθεση – είναι αναγκαία η συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων, γι’ αυτό και επιμένουμε ότι η αντιμετώπιση θα πρέπει να είναι ασθενοκεντρική. Αντ’ αυτού, η εικόνα ογκολογικών ασθενών, που απευθύνονται από το ένα νοσοκομείο στο άλλο με μια βαλίτσα στο χέρι, είναι θλιβερή, πλην όμως καθημερινή. Για παράδειγμα, στη μία δομή διαγιγνώσκονται, ενώ απευθύνονται σε δεύτερη για να υποβληθούν σε ακτινοθεραπεία. Ομως, το πιο σκληρό πρόσωπο είναι η απουσία ξενώνων φιλοξενίας για τους ασθενείς τελικού σταδίου. Μια τέτοια πρόβλεψη για αυτούς τους ασθενείς είναι καθήκον και των πολιτών και του κράτους.

Ο Ευάγγελος Φιλόπουλος είναι χειρουργός – διευθυντής της Κλινικής Μαστού του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου «Ο Αγιος Σάββας» και πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας