«Τις νύχτες δεν ήξερα ανθα καταφέρω να επιζήσω»

Εχουν περάσει 1.110 ημέρες από τότε που ο δημοσιογράφος Τζέισον Ρεζαϊάν, επικεφαλής, την εποχή εκείνη, του γραφείου της εφημερίδας «Washington Post» στην Τεχεράνη, αφέθηκε ελεύθερος από τις διαβόητες φυλακές Εβίν. Αφού ανέρρωσε και παρακολούθησε ένα πρόγραμμα υποτροφίας στο Χάρβαρντ, έκαναν με τη σύζυγό του Γεγκάνε ένα νέο ξεκίνημα στην Ουάσιγκτον και επέστρεψε στα κεντρικά της Post ως αρθρογράφος. Και πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Prisoner» («Φυλακισμένος», εκδ.  Anthony Bourdain/Ecco) στο οποίο περιγράφει τις 544 ημέρες που έζησε ως αιχμάλωτος.

Ο Ρεζαϊάν βρέθηκε, με τη σύλληψή του, στο επίκεντρο ενός παγκόσμιου γεωπολιτικού μπρα-ντε-φερ, σε μια περίοδο που η κυβέρνηση Ομπάμα και οι ευρωπαίοι σύμμαχοι βάδιζαν στο τεντωμένο σχοινί των διαπραγματεύσεων για μια συμφωνία με το Ιράν όσον αφορά τα πυρηνικά.

Το βιβλίο του Ρεζαϊάν όμως, είναι παράλληλα κι ένας θρήνος για τα πατρογονικά χώματα που δεν σταμάτησε ποτέ να αγαπά. Από τη μία είναι ένα καφκικό χρονικό για τη ζωή ενός πολιτικού ομήρου και από την άλλη ο θρήνος ενός συζύγου και γιου για την οδύνη των αγαπημένων του.

Οταν τον ρωτούν πόσο δύσκολο ήταν γι’ αυτόν να ξαναρχίσει να γράφει, απαντάει: «Μου έδωσε δύναμη το γεγονός ότι μπορούσα να ελέγξω την αφήγηση και να διηγηθώ τα κομμάτια που ήθελα με τον τρόπο που ήθελα. Νιώθω πως έχω πάρει κάποια απόσταση από όλα εκείνα και ότι όλη αυτή η διαδικασία πιθανότατα με βοήθησε. Το να γράψω για τις δύσκολες στιγμές αυτής της εμπειρίας μου – τις απειλές, τις ανακρίσεις, την έλλειψη οποιασδήποτε ενημέρωσης για το μέλλον μου – ήταν μεγάλη πρόκληση για μένα. Επρεπε να μεταφέρω τη σκέψη μου πίσω σε αυτές τις ημέρες, γνωρίζοντας ότι θα ξύπναγαν και πάλι οι εφιάλτες».

Η πιο σκοτεινή στιγμή, γι’ αυτόν, στη διάρκεια της φυλάκισής του, ήταν η περίοδος της απομόνωσης, μια περίοδος που, όπως λέει, με δυσκολία κατάφερνε να συνεχίζει να ελπίζει ότι θα μείνει ζωντανός. Υπήρχαν όμως και άλλες, εξίσου δύσκολες στιγμές όπως π.χ. το διάστημα μεταξύ της δίκης του και της ημέρας της απελευθέρωσής του, όπου η άγνοια για το τι τελικά θα του συνέβαινε, ειδικά τις νύχτες, τον έκανε να αμφιβάλλει ακόμα και για το αν θα καταφέρει να επιζήσει.

Για την απελευθέρωσή του κινητοποιήθηκε ολόκληρη η παγκόσμια κοινότητα, με τον ίδιο πάντως να μην έχει συνειδητοποιήσει σε ποιο βαθμό η περίπτωσή του είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον, πόσω μάλλον ότι αποτέλεσε ένα από τα βασικά χαρτιά που έπεσαν στο τραπέζι του γεωπολιτικού πόκερ των ημερών εκείνων, μεταξύ ΗΠΑ και Ιραν. «Η γυναίκα μου και η μητέρα μου μού μετέφεραν κάποια πράγματα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είχα αντιληφθεί το πραγματικό μέγεθος. Χωρίς αμφιβολία, η σύλληψή μας ήταν μία από τις πολλές απόπειρες των δυνάμεων της Επαναστατικής Φρουράς να διακόψουν τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Ηξεραν ότι θα περιέπλεκε τα πράγματα κι έτσι ακριβώς έγινε. Εγινα ο βασικός μοχλός πίεσης».

«Μπορείτε εύκολα να βρείτε όλα όσα έχουν ειπωθεί για μένα από τον Ρουχάνι και τους υπουργούς του» συνεχίζει. «Την ίδια στιγμή που υπαινίσσονταν την ενοχή μου, εξέφραζαν την ευχή τους για την αποφυλάκισή μου, ενώ δεν δίστασαν να αναφέρουν ότι θα ήταν ανοιχτοί σε ένα σενάριο ανταλλαγής ανθρώπων. Οταν αποφυλακίστηκα, πάντως, σοκαρίστηκα από το πόσοι πολλοί ήταν αυτοί που είχαν εμπλακεί στην προσπάθεια σωτηρίας μου».

Παρά τα όσα έζησε, φυλακισμένος και βασανισμένος από την ιρανική κυβέρνηση, ο Ρεζαϊάν συνέχισε να λατρεύει την πατρίδα του. Και σε όσους τον ρωτούν για το πώς καταφέρνει να διαχωρίζει το καθεστώς από την πατρίδα, απαντά: «Πάντα το κατάφερνα και ελπίζω ότι το ελάχιστο που θα καταφέρει το βιβλίο αυτό είναι να κάνει τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι θα πρέπει να βλέπουν από τη μία τον λαό και από την άλλη το καθεστώς του Ιράν – και όποιο άλλο καθεστώς – ως δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Αν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων φτάσει σε αυτό το συμπέρασμα, διαβάζοντας το βιβλίο μου, τότε θα είμαι αληθινά ευτυχισμένος. Πραγματικά ελπίζω μια μέρα να επιστρέψω στην πατρίδα μου. Είμαι σίγουρος ότι θα το καταφέρω. Θα πρέπει όμως πρώτα να αλλάξουν πολλά και δεν βλέπω κάτι τέτοιο να συμβαίνει σύντομα».