Τι μάθαμε για την πλημμύρα της Μάνδρας και τι γίνεται για αυτήν

Κύριε Διευθυντά,
Ξημερώνοντας στις 15 Νοεμβρίου 2017, μια καταστροφική πλημμύρα έπληξε την κωμόπολη της Μάνδρας: 24 συνάνθρωποί μας έχασαν τη ζωή τους, μεγάλες υλικές ζημιές, που ακόμη δεν έχουν πλήρως αποκατασταθεί. Τι ακριβώς έγινε, τι προκάλεσε την καταστροφή αυτή;
Στην κωμόπολη της Μάνδρας καταλήγουν δύο ρέματα: της Αγίας Αικατερίνης και το ρέμα Σούρες.
Το πρώτο με συνολικό μήκος 9,8 χιλιόμετρα, αποστραγγίζει λεκάνη με εμβαδόν 13,3 τετρ. χιλιόμετρα και διασχίζοντας, παλιά, το κέντρο της Μάνδρας, κατέληγε στον Σαρανταπόταμο που εκβάλλει στον κόλπο της Ελευσίνας. Σήμερα η παλιά κοίτη του έχει γίνει ο κεντρικός δρόμος της Μάνδρας που με έναν σωλήνα από κάτω διοχετεύει μικρές παροχές.
Το άλλο, το Σούρες, με συνολικό μήκος 11,6 χιλιόμετρα, αποστραγγίζει λεκάνη με εμβαδόν 18,4 τετρ. χιλιόμετρα, περνάει από τον ανατολικό αστικό ιστό της Μάνδρας και εκβάλλει και αυτό στον Σαρανταπόταμο. Στην αδιευθέτητη κοίτη του έχουν γίνει τραγικές απερίσκεπτες επεμβάσεις.
Κατά το παρελθόν είχαν συμβεί πλημμύρες στη Μάνδρα, όχι όμως σαν αυτήν της 15-11-2017.
Ποια είναι τα πλημμυρικά στοιχεία των δύο ρεμάτων; Πόσο μεγάλη τελικά ήταν η πλημμύρα στις 15-11-2017; Με βάση λοιπόν την πλέον αποδεκτή μεθοδολογία:
Το ρέμα Αγίας Αικατερίνης μπορεί να δίνει μέσα σε κάθε δεκαετία, αλλά όχι σε συγκεκριμένο έτος, μία πλημμύρα με παροχή περίπου 100 κυβ. μέτρων ανά δευτερόλεπτο και για να συμβεί αυτό απαιτείται βροχόπτωση 3 ωρών με ένταση 24 χιλιοστά/ώρα. Επίσης μέσα σε μια εκατονταετία μπορεί να δώσει πλημμύρα με παροχή περίπου 180 κυβ. μέτρων ανά δευτερόλεπτο και για να συμβεί αυτή απαιτείται βροχόπτωση 3 ωρών με ένταση 40 χιλιοστά/ώρα.
Για το ρέμα Σούρες οι αναμενόμενες πλημμύρες είναι ανά δεκαετία 80 κυβ. μέτρα ανά δευτερόλεπτο με βροχόπτωση διάρκειας 3 ωρών και έντασης 24 χιλ./ώρα και ανά εκατονταετία 140 κυβ. μέτρα ανά δευτερόλεπτο με βροχόπτωση διάρκειας 3 ωρών και έντασης 40 χιλ./ώρα.
Πόση λοιπόν ήταν η βροχόπτωση που προκάλεσε την πλημμύρα στις 15-11-2017; Δεν υπάρχουν άμεσες μετρήσεις από βροχόμετρα στην περιοχή των λεκανών. Με βάση όμως αναλύσεις δορυφορικών εικόνων της NASA που έγιναν στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ των ΗΠΑ από τον ελληνικής καταγωγής καθηγητή κ. Ε. Νικολόπουλο, στο βόρειο και κεντρικό τμήμα των δύο λεκανών, τη νύχτα 14 προς 15 Νοεμβρίου 2017, έπεσε συνολικά βροχή ύψους 154,6 έως 164,0 χιλιοστών, όση δηλ. πέφτει στην περιοχή κατά μέσο όρο μέσα σε περισσότερο από τρεις μήνες! Ειδικά στο τρίωρο 5-8 π.μ. της 15-11-2017 έπεσε βροχή ύψους περίπου 120 χιλιοστών, δηλ. 40 χιλιοστά/ώρα, άρα βροχή με ύψος, διάρκεια και ένταση που παρατηρείται μία φορά στα 100 έτη! Επομένως είχαμε στις 15-11-2017 πλημμύρα εκατονταετίας με τις ως άνω παροχές.
Το αντιπλημμυρικό έργο της περιοχής που έχει ενταχθεί στο ΕΣΠΑ 2014-2020 με κόστος 12.800.000 € και κατασκευάζεται τώρα με παροχετευτικότητα 300 κυβ. μέτρα ανά δευτερόλεπτο θα καλύπτει σε μεγάλο βαθμό, όχι πάντως απόλυτα, την περιοχή της Μάνδρας. Το έργο αυτό λόγω γραφειοκρατίας και ολιγωρίας υπευθύνων δεν υπήρχε στις 15-11-2017. Ετσι πληρώθηκαν διάφορες αποζημιώσεις, περίπου 15.000.000 €, και το κυριότερο, δυστυχώς, είχαμε 24 νεκρούς!
Γεώργιος Σούλιος
Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ