Πέθανε η Πάολα Ρεβενιώτη, ύστερα από πολύμηνη μάχη με τον καρκίνο, σε ηλικία 68 ετών. Η είδηση του θανάτου της προκάλεσε συγκίνηση στον καλλιτεχνικό και ακτιβιστικό χώρο, καθώς υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με το antivirus, η Πάολα Ρεβενιώτη υπήρξε από τις πιο επιδραστικές και θαρραλέες φωνές του χώρου. Από τη δεκαετία του ’90 διεκδίκησε το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και τη σεξεργασία, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ορατότητα των τρανς και γενικότερα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.
Το 1981 ίδρυσε το περιοδικό «Κράξιμο», που αποτέλεσε τόπο πολιτικής έκφρασης, τέχνης και διεκδικήσεων, σπάζοντας τα στερεότυπα της εποχής και ασκώντας δριμεία κριτική στην κοινωνική υποκρισία.
Παολα 1998 pic.twitter.com/wN3Gfplco8
— Paola Revenioti (@PaolaRevenioti) April 2, 2024
Παράλληλα, υπήρξε βασική διοργανώτρια των πρώτων Pride εκδηλώσεων στην Αθήνα, όπως εκείνες στον Λόφο του Στρέφη τη δεκαετία του ’80, αντιμετωπίζοντας συχνά την κρατική καταστολή και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Μέσα από την κινηματογραφική της δράση κατέγραψε ιστορίες και εμπειρίες ανθρώπων που η επίσημη ιστορία είχε παραμερίσει, δίνοντάς τους φωνή και χώρο στο δημόσιο λόγο.
Η Πάολα Ρεβενιώτη εντάχθηκε στην ομάδα του ΜέΡΑ25 το 2019 και ήταν υποψήφια στις εκλογές του 2023 στην Α΄ Αθηνών.
ΜΈΡΑ 25
Ξεκινάμε για την ευρωβουλή με αισιοδοξία pic.twitter.com/VH0x8DSe9r
— Paola Revenioti (@PaolaRevenioti) April 16, 2024
Την είδηση του θανάτου της έκανε γνωστή με ανάρτησή της στο Facebook η δημοσιογράφος Δανάη Μαραγκουδάκη, γράφοντας: «Η αγαπημένη μας φίλη Paola Revenioti έφυγε από την ζωή χτες βράδυ στο νοσοκομείο Σισμανόγλειο μετά από πολύμηνη μάχη με τον καρκίνο σε ηλικία 68 ετών».
Στην ίδια ανάρτηση ανέφερε πως «μας αφήνει ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια στην ιστορία της κουήρ κοινότητας. Με το Κράξιμο, με τις φωτογραφίες της, με τα ντοκιμαντέρ της και κυρίως με το πώς έζησε, υπερασπιζόταν σταθερά την ελευθερία, την καύλα, τη ζωή».
Η ανάρτηση κατέληγε με λόγια αποχαιρετισμού και ευγνωμοσύνης: «Αναπνέουμε πιο ελεύθερα χάρη σε εκείνη. Θα μιλάμε πάντοτε για την παρακαταθήκη που μας αφήνει συλλογικά».
Από τον Πειραιά στην πρώτη γραμμή της διεκδίκησης
Η Πάολα Ρεβενιώτη γεννήθηκε στον Πειραιά το 1958 και συνδέθηκε άρρηκτα με την ιστορία της τρανς ορατότητας στην Ελλάδα. Η παρουσία της στον δημόσιο χώρο υπήρξε πολυδιάστατη: σεξεργάτρια, ποιήτρια, φωτογράφος, εκδότρια, δημιουργός ντοκιμαντέρ και πολιτικό πρόσωπο.
Μιλούσε ανοιχτά για ζητήματα όπως η ταυτότητα φύλου, η ομοφυλοφιλία, η καταστολή, η σεξουαλικότητα και η κοινωνική υποκρισία, δίνοντας φωνή σε όσους δεν χωρούσαν στα στερεότυπα της εποχής.
Το «Κράξιμο» και η φωνή μιας κοινότητας
Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η Ρεβενιώτη ξεκίνησε την έκδοση του περιοδικού «Κράξιμο», το οποίο περιγραφόταν ως έντυπο «επαναστατικής ομοφυλόφιλης έκφρασης». Το περιοδικό αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την κοινότητα, δίνοντας λόγο και χώρο σε ανθρώπους που δεν είχαν εκπροσώπηση στα μέσα της εποχής.
Δεν ήταν απλώς ένα περιοδικό, αλλά μια πράξη πολιτικής ανυπακοής και ελευθερίας, σε μια περίοδο όπου η ΛΟΑΤΚΙ+ ορατότητα στην Ελλάδα μόλις έκανε τα πρώτα της βήματα.
Οι πρώτες Pride εκδηλώσεις
Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, η Πάολα Ρεβενιώτη συμμετείχε ενεργά στο ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα. Τη δεκαετία του ’90 συνέβαλε στη διοργάνωση των πρώτων εκδηλώσεων Pride στην Αθήνα, σε μια εποχή που η δημόσια έκφραση διαφορετικότητας απαιτούσε θάρρος και προσωπικό κόστος.
Σε συνέντευξή της, όταν ρωτήθηκε ποια ιδιότητα την εκφράζει περισσότερο – ακτιβίστρια, δημοσιογράφος, καλλιτέχνις, σκηνοθέτις ή πολιτικός – απάντησε: «Τίποτα και όλα μαζί».
Τα ντοκιμαντέρ και η αθέατη Αθήνα
Από το 2011, μέσα από το The Paola Project και την ομάδα Paola Team Documentaries, η Ρεβενιώτη καταγράφει ιστορίες κοινωνικού και πολιτικού ενδιαφέροντος, δίνοντας φως σε ζωές και εμπειρίες που έμεναν στο περιθώριο.
Ξεχωρίζει το ντοκιμαντέρ «Καλιαρντά» (2014), αφιερωμένο στη γλώσσα των καλιαρντών και στην ιστορία της ομοφυλόφιλης ζωής στην Ελλάδα, καθώς και οι «Πικροδάφνες» (2021), που συνέχισαν αυτή την καταγραφή χωρίς φίλτρα.
Η πολιτική της παρουσία
Η Πάολα Ρεβενιώτη είχε ενεργό παρουσία και στην πολιτική. Υπήρξε υποψήφια με το ΜέΡΑ25 και συνεργάστηκε με το Ράδιο ΜέΡΑ ως παραγωγός. Η πολιτική της δράση συνδέθηκε άμεσα με τις αξίες που υπερασπιζόταν: την ισότητα, την ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού και τη φωνή στους αόρατους της κοινωνίας.
Μια ζωή έξω από τα στερεότυπα
Η Πάολα Ρεβενιώτη δεν χωρούσε σε καμία ταμπέλα. Δεν ήταν μόνο εκδότρια, ούτε μόνο ακτιβίστρια ή κινηματογραφίστρια. Ήταν μια γυναίκα που έζησε δημόσια, διεκδίκησε χώρο και κατέγραψε τις ιστορίες όσων έμεναν αόρατοι.
Η πορεία της συνδέεται με την ιστορία της τρανς ορατότητας στην Ελλάδα, την πρώιμη ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδίκηση, την ανεξάρτητη εκδοτική δραστηριότητα και την καταγραφή της queer ζωής στην Αθήνα.
Το έργο της λειτουργεί ως μαρτυρία, αρχείο και πολιτική πράξη. Με τον λόγο, τις εικόνες και τα ντοκιμαντέρ της, η Πάολα Ρεβενιώτη διεκδίκησε να ειπωθεί μια ιστορία που για χρόνια έμενε στο περιθώριο.
