Η άφιξη της ειδικής σπηλαιοκαταδυτικής ομάδας από τη Φινλανδία στο διεθνές αεροδρόμιο του Μάλε δεν θύμιζε σε τίποτα τις συνηθισμένες αφίξεις τουριστών στον επίγειο παράδεισο του Ινδικού Ωκεανού.
Οι Sami Paakkarinen και Patrik Grönqvist, οι άνθρωποι που έγιναν παγκοσμίως γνωστοί για τις ρισκοκίνδυνες αποστολές ανάσυρσης στα πιο απροσπέλαστα υποθαλάσσια σπήλαια του πλανήτη, κλήθηκαν εσπευσμένα από την κυβέρνηση των Μαλδίβων.
Αποστολή τους: η ανάσυρση των σορών τεσσάρων Ιταλών επιστημόνων από το υποθαλάσσιο σπήλαιο Alimathaa στην ατόλη Βάαβου.
Η επιχείρηση, ωστόσο, έχει ήδη σκιαστεί από τον θάνατο. Η απώλεια του λοχία Μοχάμεντ Μαχουντί, δύτη των ειδικών δυνάμεων των Μαλδίβων που υπέκυψε στη νόσο των δυτών κατά την πρώτη αναγνωριστική προσπάθεια, κατέστησε σαφές ότι η αποστολή δεν ανήκει στην ερασιτεχνική, αλλά στην πιο ακραία μορφή τεχνικής κατάδυσης.
Η ανατομία της παγίδας στα 60 μέτρα
Το χρονικό της τραγωδίας ξεκίνησε όταν η ιταλική επιστημονική ομάδα, παραβιάζοντας το αυστηρό νόμιμο όριο των 30 μέτρων για την ερασιτεχνική κατάδυση, επιχείρησε να εξερευνήσει ένα σύμπλεγμα που εκτείνεται σε βάθος μεταξύ 50 και 60 μέτρων.
Η μοιραία παράλειψη ήταν η χρήση συμβατικού εξοπλισμού ανοιχτού κυκλώματος (μονή φιάλη αέρα), ο οποίος προσφέρει ελάχιστη αυτονομία σε τέτοια βάθη και εκθέτει τον οργανισμό στον άμεσο κίνδυνο της νάρκωσης αζώτου —τη λεγόμενη «μέθη των μεγάλων βαθών».
Η γεωγραφική μορφολογία του σπηλαίου Alimathaa αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό λαβύρινθο. Αποτελείται από τρεις διαδοχικές αίθουσες, οι οποίες ενώνονται μεταξύ τους με εξαιρετικά στενά περάσματα.
Οι σοροί των τεσσάρων Ιταλών εντοπίστηκαν στην τρίτη και βαθύτερη αίθουσα, εγκλωβισμένοι στο απόλυτο σκοτάδι.
Το επιχειρησιακό σχέδιο: Μάχη με το ίζημα και τον χρόνο
Το επιχειρησιακό πλάνο των Φινλανδών εμπειρογνωμόνων χωρίζεται σε τρεις εξαιρετικά λεπτές φάσεις, όπου το παραμικρό λάθος μπορεί να αποβεί μοιραίο.
Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την πόντιση ενός συνεχόμενου σχοινιού ασφαλείας από την επιφάνεια μέχρι το εσωτερικό της τρίτης αίθουσας.
Ο «μίτος» αυτός αποτελεί τη μοναδική γραμμή ζωής για την επιστροφή των δυτών, καθώς το μεγαλύτερο πρόβλημα στα σπήλαια αυτά είναι το φαινόμενο «silt-out».
Η παραμικρή κίνηση των βατραχοπέδιλων ή ακόμη και οι φυσαλίδες του αέρα που χτυπούν στην οροφή αποκολλούν ιζήματα (λάσπη και άμμο), εκμηδενίζοντας την ορατότητα στο μηδέν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Στη δεύτερη φάση, οι δύτες πρέπει να τοποθετήσουν τις σορούς σε ειδικούς, ανθεκτικούς σάκους εντός του σπηλαίου. Η μεταφορά τους απαιτεί απόλυτη ακρίβεια κινήσεων, ώστε να μην σφηνώσουν στα στενά περάσματα μεταξύ των αιθουσών κατά την έξοδο.
Εξοπλισμός αιχμής και το φράγμα της αποσυμπίεσης
Για την αντιμετώπιση αυτών των συνθηκών, η ομάδα διάσωσης χρησιμοποιεί συσκευές κλειστού κυκλώματος, οι οποίες ανακυκλώνουν την αναπνοή του δύτη και δεν παράγουν φυσαλίδες, διατηρώντας καθαρό το περιβάλλον.
Παράλληλα, οι δύτες δεν αναπνέουν κοινό αέρα, αλλά Trimix —ένα εξειδικευμένο μείγμα ηλίου, αζώτου και οξυγόνου που μειώνει τη νάρκωση και επιτρέπει καθαρή σκέψη στο βάθος.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο, ωστόσο, παραμένει ο χρόνος. Στα 60 μέτρα, ο ωφέλιμος χρόνος εργασίας στον βυθό δεν ξεπερνά τα 15 λεπτά. Για κάθε λεπτό παραμονής, το άζωτο διαλύεται στους ιστούς του σώματος.
Κατά την άνοδο, οι διασώστες είναι υποχρεωμένοι να πραγματοποιήσουν προγραμματισμένες στάσεις αποσυμπίεσης με τη χρήση φιαλών υψηλής περιεκτικότητας σε οξυγόνο.
Μια κατάδυση εργασίας 20 λεπτών απαιτεί έως και 3 ώρες σταδιακής ανόδου στο νερό. Η παραβίαση αυτού του πρωτοκόλλου ήταν που κόστισε τη ζωή στον ντόπιο στρατιωτικό.
Η επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη διεθνή κοινότητα των δυτών να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα μια από τις πιο σύνθετες και επικίνδυνες αποστολές υποβρύχιας ανάσυρσης των τελευταίων ετών.
