Επικίνδυνη και οριακή είναι η κατάσταση στις φυλακές της χώρας, με τον υπερπληθυσμό των κρατουμένων να ξεπερνά τις 13.000 και να μετατρέπει τα σωφρονιστικά καταστήματα σε «πυριτιδαποθήκες» έτοιμες να εκραγούν, λόγω των ασφυκτικών συνθηκών διαβίωσης που ευνοούν την ένταση και την βία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι φυλακές Νιγρίτας, όπου σε εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για 600 άτομα, στοιβάζονται περίπου 850 κρατούμενοι, αφήνοντας τους λιγοστούς υπαλλήλους εκτεθειμένους και ανήμπορους να ελέγξουν αποτελεσματικά τις πτέρυγες, με αποτέλεσμα φονικές συμπλοκές, όπως η πρόσφατη με τους δύο νεκρούς, να αποτελούν το αποκορύφωμα μίας προαναγγελθείσας κρίσης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα ανασφάλειας από την πλευρά των σωφρονιστικών υπαλλήλων, η εφευρετικότητα των κρατουμένων μετατρέπει την καθημερινότητα σε «πεδίο μάχης», καθώς αντικείμενα κοινής χρήσης μετατρέπονται σε φονικά εργαλεία. Από αυτοσχέδια σουβλιά φτιαγμένα από λειασμένες οδοντόβουρτσες, μέχρι αιχμηρά μαχαίρια από τενεκεδάκια δοχεία του καφέ ή βέργες που ξηλώνονται από τα παράθυρα, το «οπλοστάσιο» των κελιών συνεχώς αλλάζει. Η μετατροπή ακόμα και της πιο απλής πρώτης ύλης σε όπλο θέτει σε διαρκή κίνδυνο τις ζωές τόσο των κρατουμένων όσο και των σωφρονιστικών υπαλλήλων, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση και ενίσχυση της ασφάλειας στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας.
Οι προειδοποιήσεις για την συμπλοκή στις φυλακές Νιγρίτας και τα αυτοσχέδια όπλα
Στην αιματηρή συμπλοκή που σημειώθηκε την περασμένη Κυριακή στις φυλακές Νιγρίτας, σύμφωνα με τον πρόεδρο των Σωφρονιστικών Υπαλλήλων Φυλακών Νιγρίτας, Γιώργο Τσιλιμπόνη, παραβιάστηκαν τόσο οι ηλεκτρικές κλειδαριές αλλά και τα λουκέτα στα κελιά. «Αυτό έχει να κάνει με την ευρηματικότητα των κρατουμένων. Οι δικές μας φυλακές, είναι από τις πιο σύγχρονες, αλλά και πάλι βρήκαν τρόπο να κάνουν αυτό που ήθελαν, ενώ εμείς είχαμε προειδοποιήσει ότι μπορεί να θρηνήσουμε θύματα και είχαμε στείλει πολλαπλά αιτήματα μεταγωγής για τους κρατούμενους που δολοφονήθηκαν, αλλά απορρίφθηκαν. Το κυριότερο πρόβλημα είναι πως είμαστε 39 φύλακες και έχουμε 850 έγκλειστους, τόσο υπόδικους, όσο κατάδικους και πολλούς κακοποιούς υψηλού κινδύνου, ενώ οι εγκαταστάσεις μπορούν να φιλοξενήσουν 600 άτομα. Δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε υπό αυτές τις συνθήκες», εξηγεί, μιλώντας στο tanea.gr.
Σύμφωνα με τον κ. Τσιλιμπόνη, στις φυλακές Νιγρίτας δεν υπάρχει προσωπικό σε κανέναν τομέα, πέρα και από τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους. Μάλιστα, όπως λέει ο ίδιος, τρεις φύλακες τελούν χρέη γραμματέων. «Δεν μπορεί να λειτουργήσει η φυλακή διαφορετικά. Τους κρατούμενους δεν μπορούμε απλώς να τους φυλάμε, αλλά πρέπει να τους εξυπηρετούμε και όσον αφορά την τροφοδοσία τους, την ιατρική περίθαλψή τους, καθώς και την ασφάλειά τους. Είμαστε η δεύτερη μεγαλύτερη φυλακή στην Ελλάδα, σχετικά με τον πληθυσμό των κρατούμενων, και ταυτόχρονα είμαστε και από τις πιο υποστελεχωμένες, την στιγμή, που οι ίδιοι φτιάχνουν αυτοσχέδια σουβλιά από βούρτσες και ξυραφάκια, ενώ προχωρούν σε ζημιές στις εγκαταστάσεις που πραγματικά απορούμε πως τις κάνουν σε κλειδωμένα κελιά».
Υπερωρίες και χωρίς γιατρό
Όπως εξηγεί, ο ρόλος των σωφρονιστικών υπαλλήλων είναι αποτρεπτικός και δεν μπορούν να επέμβουν, πέρα από το να επιχειρήσουν να ηρεμήσουν την οποιαδήποτε κατάσταση. «Από εκεί και πέρα ειδοποιούμε την αστυνομία, καθώς δεν είναι στα καθήκοντά μας και δεν έχουμε και τον εξοπλισμό να επέμβουμε. Δεν γίνεται να κάνουμε τους ήρωες. Έξω από κάθε φυλακή, θα έπρεπε να υπάρχει μόνιμα ένα κλιμάκιο καταστολής, και προκειμένου να είναι ελεγχόμενη η κατάσταση πρέπει να μην υπάρχει υπερπληρότητα. Έρχονται καινούργιοι κρατούμενοι, και δεν ξέρουμε πού να τους τοποθετήσουμε, γιατί όλες οι πτέρυγες είναι γεμάτες. Σε κάθε κελί θα έπρεπε να είναι 3 κρατούμενοι, αυτό δεν συμβαίνει πουθενά, και αναγκάζονται να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα. Όλη αυτή η κατάσταση φυσικά τους δημιουργεί μεγαλύτερο εκνευρισμό».
Παράλληλα, ο κ. Τσιλιμπόνης προσθέτει ότι οι υπερωρίες των σωφρονιστικών υπαλλήλων έχουν μετατραπεί σε μία μόνιμη κατάσταση. «Μας τις πληρώνουν, αλλά δεν θα έπρεπε να θεωρείται φυσιολογικό. Κάνουμε υπερωρίες και για τα επισκεπτήρια των συνηγόρων, αλλά και για οποιαδήποτε άλλη ανάγκη. Πρέπει να γίνει αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και στα είδη προσωπικής προστασίας, γιατί εμείς φοράμε απλώς τις μπλούζες μας και κυκλοφορούμε σε κάθε πτέρυγα».
Την ίδια ώρα, η απουσία γιατρού από τις φυλακές, αποτελεί επίσης ένα από τα βασικότερα προβλήματα. «Έτσι είναι τα πράγματα εδώ και χρόνια. Λειτουργούμε χωρίς γιατρό μέσα στο σωφρονιστικό κατάστημα, με αποτέλεσμα να αναγκαζόμαστε τόσο εμείς, όσο και η εξωτερική φρουρά να κάνουμε συνεχείς μεταγωγές στο νοσοκομείο Σερρών. Οι φύλακες δεν μπορούμε να κρίνουμε ποιο περιστατικό είναι αληθινό ή ψεύτικο, και δεν μπορούμε να πάρουμε την ευθύνη εάν κάποιος μας πει για παράδειγμα “πονάει η καρδιά μου”, και εμείς να τον αγνοήσουμε».
«Οι φυλακές έχουν περισσότερους κρατούμενους από όσους αντέχουν»
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ομοσπονδίας σωφρονιστικών υπαλλήλων Ελλάδας, Κωνσταντίνος Βαρσάμης αναφέρει στο tanea.gr πως συνολικά υπάρχουν 4.500 σωφρονιστικοί υπάλληλοι με πάνω από 13.000 κρατούμενους. «Το κυριότερο ζήτημα είναι πως οι φυλακές είναι κατασκευασμένες για μικρότερο αριθμό κρατούμενων και πολλές από αυτές έχουν περισσότερους από όσους αντέχουν», επισημαίνει και προσθέτει:
«Για να γίνει ελεγχόμενη η κατάσταση, πρέπει οι φυλακές να έχουν τον κατάλληλο αριθμό κρατουμένων, όπως προβλέπεται. Οι καινούργιες φυλακές που έχουν εξαγγελθεί, δεν βλέπουμε να γίνονται μέχρι στιγμής, όπως για παράδειγμα η φυλακή της Νεάπολης στο Λασίθι, δεν ξέρουμε πότε θα λειτουργήσει. Ακόμη όμως και όταν ανοίξει, θα έχει κρατούμενους από την Κρήτη, όπου στα Χανιά είναι γεμάτη. Το βασικό πρόβλημα είναι το προσωπικό. Έχει αποφασιστεί ότι θα γίνει πρόσληψη 450 υπαλλήλων, μαζί με την εξωτερική φρουρά, και είναι ακόμα στην φάση που περιμένουμε πότε θα υπογραφεί. Αλλά μέχρι να γίνει αυτός ο διαγωνισμός, ο αριθμός των κρατουμένων αυξάνεται ραγδαία, την στιγμή που πολλοί υπάλληλοι συνταξιοδοτούνται».
