Η τελετουργία για την επιτάφιο στην Πρίγκηπο της Κωνσταντινούπολης διακατέχεται πάντα από συγκίνηση. Οι εναπομείναντες Έλληνες, μαζί με επισκέπτες που έρχονται με σκοπό και μόνο να παραμείνει ζωντανή η παράδοση, συγκεντρώνονται στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου και παρακολουθούν την πιο κατανυκτική ακολουθία της Μεγάλης Εβδομάδας.
Μπαίνοντας στον ναό, οι πιστοί έρχονται αντιμέτωποι με τον απόηχο της μνήμης. Οι προσευχές τους προστίθενται σε εκείνες που δίνονταν και πριν τον εκτοπισμό του ελληνικού στοιχείου. Είναι το αθέατο νήμα που ενώνει τη ζωή που υπήρχε, με αυτή που πασχίζει ακόμη να υπάρξει.
Η παρουσία του κόσμου δεν είναι τυπική. Πολλοί είναι εκείνοι που περνούν κάτω από τον Επιτάφιο, σε μια συμβολική κίνηση που παραπέμπει στη μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή. Ψάλλουν από κοινού τα εγκώμια με τους ψάλτες και την παιδική χορωδία. Σιωπούν με ευλάβεια στα υπόλοιπα σημεία της τελετής. Ακολουθούν μέχρι τέλους την περιφορά του Επιταφίου που εκτυλίσσεται έξω από τον ναό και στους γύρω δρόμους.
Αυτή ακριβώς η εξωτερική περιφορά αποτελεί και το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της τελετής στον Άγιο Δημήτριο. Είναι η μοναδική εκκλησία στην Τουρκία στην οποία γίνεται εξωτερική περιφορά. Έθιμο που αναβιώνει μόλις την τελευταία δεκαετία μετά από 40 χρόνια διακοπής.
«Ασπάστηκα την Ορθοδοξία, έμαθα για τις παραδόσεις και την κουλτούρα»
Ανάμεσα στους πιστούς που δίνουν το «παρών» κάθε χρόνο είναι και ο Άλεξ Τζαν Εμέτ. Αν και μεγάλωσε ως μουσουλμάνος, στην πορεία της ζωής του αναζήτησε κάτι διαφορετικό. «Είκοσι χρόνια πριν, βρήκα τον εαυτό μου πιο κοντά και πιο πνευματικά συνδεδεμένο με τον χριστιανισμό. Πρώτα στράφηκα στον προτεσταντισμό, κατάλαβα όμως ότι δεν υπήρχε κοινότητα εδώ στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι, ασπάστηκα με ειλικρίνεια τον ορθόδοξο χριστιανισμό κι εντάχθηκα στην ελληνική ορθόδοξη κοινότητα», λέει στο Orange Press Agency.
Το νέο του όνομα αντανακλά αυτή τη μεταστροφή. «Βαφτίστηκα πριν πέντε χρόνια και πήρα το όνομα Αλέξανδρος. Το Τζαν είναι το τουρκικό». Κατά τη διαδικασία «μύησής» του στον χριστιανισμό, αντιλήφθηκε τη βαθιά ιστορική του συνέχεια: «Είναι η παλαιότερη παράδοση στην Ανατολία, που φτάνει μέχρι το Βυζάντιο, χιλιάδες χρόνια πίσω». Αυτό ακριβώς ήταν που τον γοήτευσε και μέσα από τις σημερινές τελετές αισθάνεται να έρχεται σε επαφή με ένα σπουδαίο παρελθόν. «Έμαθα για τις παραδόσεις του, την κουλτούρα ευρύτερα του ορθόδοξου χριστιανισμού. Υπάρχει μία αίσθηση από τότε».
Κατά την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας τον κατακλύζουν συναισθήματα γαλήνης και πνευματικής σύνδεσης με τον κόσμο. Όπως εξηγεί, καθοριστικό ρόλο παίζει το περιβάλλον που έχει δημιουργήσει η ίδια η εκκλησία του Άγιου Δημητρίου: «Εδώ μιλούν για ειρήνη και ενότητα, σε έναν κόσμο όπου συναντάς παντού κλειστές πόρτες».
Πράγματι, όταν η περιφορά του Επιταφίου ολοκληρώθηκε, ο λόγος του Μητροπολίτη Δημήτριου ήταν ακριβώς σε αυτό το πνεύμα. Τόνισε ότι οι σημερινές κοινωνίες δεν συμμερίζονται τα κηρύγματα του Χρηστού, αντίθετα περιθωριοποιούν τον λόγο του για χάρη των συμφερόντων, με αποτέλεσμα να ζούμε γι’ ακόμη μία φορά ημέρες πολέμου.
«Βλέπεις τον κόσμο να φλέγεται και τότε επιστρέφεις στις παραδόσεις, τις βυζαντινές παραδόσεις»
«Παρά το συνεχιζόμενο θεσπέσιο και σωτήριο ευαγγελικό κήρυγμα του Χριστού, το περιορίζουμε, το περιθωριοποιούμε και προκρίνουμε, παρά την χάρη και την ευδοκία του Χριστού στον κόσμο, το προσωπικό μας συμφέρον και το γενικότερο συμφέρον της απληστίας και των πολεμικών διενέξεων που ζούμε και καταφτάσουμε», ανέφερε ο Μητροπολίτης, φανερά φορτισμένος.
Ο χριστιανισμός μπορεί να είναι ένα καταφύγιο καταλήγει ο Άλεξ Τζαν Εμέτ. Νιώθοντας ανήμπορος μπροστά στις καταιγιστικές εξελίξεις, το να στρέφεται στο παρελθόν είναι κάτι που τον βοηθά. «Από την πανδημία κι έπειτα ότι όλος ο κόσμος είναι βυθισμένος στο χάος και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Τα χέρια σου είναι δεμένα και βλέπεις στην τηλεόραση όλο τον κόσμο να φλέγεται. Οπότε πηγαίνεις πίσω στη νοσταλγία. Στις παλιές παραδόσεις. Στις ορθόδοξες παραδόσεις. Στις βυζαντινές παραδόσεις».
