Η NASA ανακοίνωσε ότι το διαστημικό της τηλεσκόπιο ακτίνων Χ XRISM (X-ray Imaging and Spectroscopy Mission) κατέγραψε την ταχύτητα με την οποία ισχυροί άνεμοι εκτοξεύονται από έναν μακρινό γαλαξία, γνωστό για τη ραγδαία δημιουργία άστρων.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, οι άνεμοι αυτοί κινούνται με ταχύτητα που φτάνει τα 2 εκατομμύρια μίλια την ώρα (περίπου 3,2 εκατ. χιλιόμετρα την ώρα), ένα φαινόμενο που εντυπωσιάζει τους επιστήμονες.
Το υπέρθερμο αέριο προέρχεται από τον γαλαξία Messier 82 (M82), γνωστό και ως Γαλαξία Πούρου, ο οποίος βρίσκεται περίπου 12 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Ο M82 χαρακτηρίζεται ως γαλαξίας έκρηξης άστρων (starburst galaxy), καθώς σχηματίζει άστρα δέκα φορές ταχύτερα από ό,τι ο Γαλαξίας μας.
«Το κλασικό μοντέλο των γαλαξιών έκρηξης άστρων, όπως ο M82, υποστηρίζει ότι τα κύματα πρόσκρουσης από τον σχηματισμό άστρων και τις υπερκαινοφανείς εκρήξεις θερμαίνουν το αέριο, δημιουργώντας ισχυρούς ανέμους», δήλωσε η Erin Boettcher, μέλος της ερευνητικής ομάδας από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ και το Goddard Space Flight Center της NASA. «Πριν από το XRISM δεν μπορούσαμε να μετρήσουμε με ακρίβεια τις ταχύτητες αυτές. Τώρα βλέπουμε ότι το αέριο κινείται ακόμη ταχύτερα από ό,τι προβλέπουν ορισμένα μοντέλα — αρκετά για να φτάσει στα όρια του γαλαξία».
Η «καυτή» αναπνοή του Γαλαξία Πούρου
Ο M82 είναι γνωστός για τους θεαματικούς ανέμους του, που αποτελούνται από τεράστιες ποσότητες αερίων και σκόνης και εκτείνονται σε μήκος περίπου 40.000 ετών φωτός. Οι άνεμοι αυτοί έχουν παρατηρηθεί από σημαντικά τηλεσκόπια, όπως το Hubble, το James Webb, το Chandra και το Spitzer.
Στόχος της έρευνας της NASA ήταν να συνδέσει αυτές τις μαζικές εκροές ύλης με τη δραστηριότητα σχηματισμού άστρων στον M82, διερευνώντας παράλληλα τον ρόλο των κοσμικών ακτίνων στην ενίσχυση των ανέμων. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ίδια φαινόμενα που προκαλούν τους ανέμους ευθύνονται και για την εκτόξευση των κοσμικών ακτίνων.
Η μέτρηση των 2 εκατομμυρίων μιλίων την ώρα έγινε μέσω παρατήρησης της ακτινοβολίας ακτίνων Χ από υπέρθερμο σίδηρο στο κέντρο του M82. Εκεί, η θερμοκρασία φτάνει τους 45 εκατομμύρια βαθμούς Φαρενάιτ (25 εκατομμύρια Κελσίου), δημιουργώντας πίεση που ωθεί τα αέρια προς τα εξωτερικά στρώματα του γαλαξία, όπως συμβαίνει με τους ανέμους στην ατμόσφαιρα της Γης.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το κέντρο του M82 εκτοξεύει κάθε χρόνο ποσότητα ύλης ίση με επτά ηλιακές μάζες. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ερωτήματα για την τύχη αυτής της ύλης. «Αν ο άνεμος φυσά σταθερά με την ταχύτητα που μετρήσαμε, θα μπορούσε να απομακρύνει τέσσερις ηλιακές μάζες τον χρόνο. Όμως το XRISM δείχνει ότι κινούνται περισσότερες. Πού πηγαίνουν οι υπόλοιπες;», διερωτήθηκε το μέλος της αποστολής Edmund Hodges-Kluck.
Ένα νέο παράθυρο στο Σύμπαν
Το XRISM θα συνεχίσει να παρατηρεί τον M82, βοηθώντας τους αστρονόμους να κατανοήσουν καλύτερα τη δυναμική των γαλαξιών έκρηξης άστρων και να βελτιώσουν τα υπάρχοντα θεωρητικά μοντέλα. «Κάποια από τα πρώτα μας μοντέλα για αυτούς τους γαλαξίες αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1980. Τώρα μπορούμε επιτέλους να τα ελέγξουμε με τρόπους που δεν ήταν δυνατοί πριν από το XRISM», σημείωσε η Skylar Grayson του Πανεπιστημίου της Αριζόνα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature.
